Stare Miasto w Bieruniu Obiekt wpisany do rejestru zabytków o numerze: A 731/66 z 15 VI 1966

Zaktualizowano 1 rok temu

Układ urbanistyczny Starego Miasta stanowi typowy przykład miasta średniowiecznego. Obecną zabudowę rynku stanowi zespół jednopiętrowych kamienic o zróżnicowanych elewacjach. Bieruń, to ponad 620-letnie miasto położone w południowo-wschodniej części województwa śląskiego. Układ urbanistyczny Starego Miasta to typowy przykład miasta średniowiecznego. Rynek jest prawie kwadratowy, a z jego narożników wychodzą pod kątem prostym... ...

Data powstania obiektu: XIII w.
A 731/66 z 15 VI 1966 Nr w rejestrze zabytków

Opis

Układ urbanistyczny Starego Miasta stanowi typowy przykład miasta średniowiecznego. Obecną zabudowę rynku stanowi zespół jednopiętrowych kamienic o zróżnicowanych elewacjach.

Bieruń, to ponad 620-letnie miasto położone w południowo-wschodniej części województwa śląskiego. Układ urbanistyczny Starego Miasta to typowy przykład miasta średniowiecznego. Rynek jest prawie kwadratowy, a z jego narożników wychodzą pod kątem prostym po dwie ulice a od strony wschodniej znajduje się kościół parafialny.  Średniowieczna zabudowa rynku była drewniana i nie dotrwała do naszych czasów, gdyż w roku 1845 wybuchł wielki pożar, który zniszczył miasto. W latach 2004–2005 rynek uległ całkowitej renowacji. Został wyróżniony w konkursie na Najlepszą Przestrzeń Województwa Śląskiego 2005 roku.

Obecnie na rynku możemy oglądać zegar słoneczny, centralnie umieszczony (wzorowany na przedwojennym) pomnik Powstańców Śląskich, zarys historycznej wagi miejskiej oraz studnię z postaciami „Utopców″, które umieszczono na rynku dla upamiętnienia starych wierzeń i bogatej kultury ludowej Bierunia. Rzeźby przedstawiają „Utopca″ w różnych postaciach: starego utopca, młodego utopca i kaczki.

Najstarszy zabytek miasta pochodzi z 1295 roku. Jest to usypany kopiec, usytuowany w pobliżu starówki, w dolinie rzeki Mlecznej. Jest to tzw. „gródek stożkowy″, który pełnił funkcję obronną oraz centrum administracji terenowej.

Z rynkiem sąsiaduje kościół parafialny pw. św. Bartłomieja. Pierwszy, drewniany kościół wybudowano w I poł. XV w. a najwcześniejsza wzmianka o nim pochodzi z kroniki Liber Beneficiorum Jana Długosza, z około roku 1450. Obecny kościół jest czwartym z kolei zbudowanym na tym miejscu. W roku 1776 stanął na jego miejscu kosciół murowany, który jednak został zniszczony podczas pożaru miasta w 1845 roku. Dopiero w 1859 roku poświęcono nową, odbudowaną światynię, która stoi do dzisiaj – jedynie w 1948 r. dobudowano dwie zakrystie. Wnętrze zdobi wiele zabytkowych obrazów a na ołtarzu znajduje się XVI-wieczny obraz Matki Boskiej Bieruńskiej. Całość obiektu w ramach ogrodzenia i wyposażenie wnętrza wpisane jest do wojewódzkiego rejestru zabytków.

W pobliżu starówki znajduje się również drewniany kościółek z XVII wieku. W środku znajdują się zabytkowe, cenne obrazy, m.in. na ołtarzu głównym obraz patrona kościółka, św. Walentego.

W sąsiedztwie znajduje się współcześnie zbudowany, jedyny w Polsce, pomnik św. Walentego.

 
Źródło: peuk.fiiz.pl

Historia

Bieruń po raz pierwszy wzmiankowany jest w 1376 roku, leżał on na szlaku handlowym łączącym Kraków z Opawą. W miejscu, gdzie szlak schodził z pagórków w zabagniony teren rzeki Mlecznej wzniesiono punkt kontrolny i celny, w postaci wieży wartowniczej na warownym kopcu, ów kopiec i osiedle koło niego powstałe stały się zarodkiem późniejszego miasta. Układ przestrzenny miasta był typowy dla wszystkich miast nowoustrojowych: regularny plan miasta, kwadratowy rynek, czyli plac targowy otoczony domami, od rynku rozgałęziają się pod kątem prostym ulice. Miasteczko, aż do pożaru w 1847 roku było drewniane. Wyjątek stanowił kościół pw. św. Bartłomieja wzniesiony w 1768 r. i kilka kamienic przy rynku. W 1517 roku Bieruń stał się częścią Wolnego Pszczyńskiego Państwa Stanowego. Król czeski Ferdynand I, przyznał tytuł Wolnego Pana magnatom węgierskim z rodziny Turzonów. Przedstawiciele owego rodu podarowali miastu w 1525 roku browar oraz rozwinęli na terenie Bierunia gospodarkę rybną. W 1536 rozbudowano okoliczne stawy, tworząc Wielki Staw Bieruński. W tamtych czasach był to jeden z największych tego typu obiektów na Śląsku. Staw osuszono w XIX wieku, a o jego istnieniu świadczy istniejąca po dziś dzień 1,5 kilometrowa grobel, która miała za zadanie chronić miasto przed zalaniem.

Od połowy XVIII wieku istniała w mieście Żydowska Gmina Wyznaniowa, która od 1812 roku posiadała bożnicę i zachowany do dziś cmentarz.

Źródło: peuk.fiiz.pl

Ciekawostki

Z Bierunia wywodzi się wiele ludowych podań, które mówią o „Utopcach″. Można nazwać to nawet małą mitologią. Ludowe opowieści mówią o duchach zrzuconych z nieba, które zamieszkiwały tereny zwane „żabim krajem″, czyli powierzchnie dzisiejszego powiatu bieruńsko-lędzińskiego. Powiat swą nazwę zawdzięcza występującym licznym mokradłom. Według legend także Wielki Staw Bieruński zamieszkiwały „Utopce″, które potrafiły przyjmować różne postacie zwierząt, ludzi, półludzi oraz elementów przyrody, a lokalnej społeczności czyniły przeróżne żarty.

Źródło: peuk.fiiz.pl

Dane adresowe Stare Miasto w Bieruniu RYNEK 43-150 Bieruń N50º5'36.384", E19º5'30.53"
Cechy i udogodnienia
Parking
Dostęp 24h/7

Korzystając z tej strony akceptujesz, że w Twoim urządzeniu końcowym zostaną zainstalowane pliki cookies, które umożliwiają nam świadczenie usług. Brak zgody na pliki cookies oznacza, że pewne funkcjonalności strony mogą być niedostępne. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce Cookies.