Zamek w Bodzentynie Obiekt wpisany do rejestru zabytków o numerze: A.217/1-4 z 15.02.1967 i 17.02.1957

Zaktualizowano 1 rok temu

Zamek został wybudowany w drugiej połowie XIV w.Usytuowany jest na wysokiej skarpie, otoczonej z dwóch stron wodami rzeki Psarki. Jest to budowla w całości wykonana z kamienia i cegły. Przez  długie lata zamek pozostawał rezydencją  biskupów krakowskich. Często był rozbudowywany, jednak zachowały się fragmenty pochodzące z pierwotnej jeszcze budowli. W... ...

Liczba wszystkich zdjęć: 22
Data powstania obiektu: 1370 r.
A.217/1-4 z 15.02.1967 i 17.02.1957 Nr w rejestrze zabytków

Opis

Zamek został wybudowany w drugiej połowie XIV w.Usytuowany jest na wysokiej skarpie, otoczonej z dwóch stron wodami rzeki Psarki. Jest to budowla w całości wykonana z kamienia i cegły. Przez  długie lata zamek pozostawał rezydencją  biskupów krakowskich. Często był rozbudowywany, jednak zachowały się fragmenty pochodzące z pierwotnej jeszcze budowli. W czasach największej świetności zamek składał się z trzech skrzydeł, z dziedzińcem w środku, posiadał też jedną narożną wieżę, wykorzystywaną jako więzienie. Całość była otoczona murem. Do rezydencji należał również  ogród włoski ciągnący się do znajdującego się w pobliżu kościoła. Był tu także zwierzyniec oraz kilkanaście budynków gospodarczych znajdujących się na przedzamczu.

Źródło: kultura.bodzentyn.pl

Historia

Ruiny Zamku w Bodzentynie

Miasto Bodzentyn założył biskup Bodzęty (Bodzanta) herbu Poraj w 1355 roku przenosząc tu siedzibę dworu myśliwskiego z Tarczka. Początkowo na miejscu obecnego zamku powstał zameczek drewniany. Budowla ta szybko uległa zniszczeniu i następca Bódzęta biskup Florian z Mokrska jeszcze przed 1380 rokiem zbudował murowany gotycki zamek, lokalną rezydencję biskupów krakowskich. Zamek znajduje się na wysokiej skarpie, którą opływa rzeka Psarka i jest połączony z fortyfikacjami miejskimi. 19 czerwca 1410 roku na zamku przebywał Władysław Jagiełło, który powracał z jednej ze swych pielgrzymek na Święty Krzyż. Król przyjął tu posłów pomorskich. Prawdopodobnie w związku z uszkodzeniami spowodowanymi przez pożar w 1413r., który strawił drewnianą zabudowę Bodzentyna biskup Zbigniew Oleśnicki przebudował zamek, któremu nadano wówczas bardziej regularny plan oraz od strony północnej wzniesiono skrzydło mieszkalne. W końcu XV wieku kardynał Fryderyk Jagiellończyk dobudował wschodnie skrzydło. Prace budowlane kontynuowali w ciągu XVI wieku kolejni biskupi: Jan Konarski, Piotr Tomicki oraz Franciszek Krasiński, którzy stopniowo nadawali całości cechy stylu renesansowego. Biskup Piotr Myszkowski w roku 1581 dokonał przekształcenia pierwotnie gotyckiej budowli w prawdziwie renesansową rezydencję. Pracami budowlanymi kierował włoski architekt Jan Balcer, którego wkład docenił Piotr Myszkowski nadając jemu i jego żonie przywilej założenia ogrodu na przedmieściu Bodzentyna. 

Ostatnia duża przebudowa miała miejsce w XVII wieku. Powstało wtedy skrzydło południowe. Budowę prowadzili kolejno biskupi: Jakub Zadzik, Piotr Gembicki, Piotr Tylicki, Marcin Szyszkowski i Andrzej Trzebicki. Po blisko 80 latach prace ukończył biskup Jan Małachowski, który swój herb Nałęcz umieścił w nadprożach okien. Zamkowi nadano wówczas formę barokową o planie w kształcie zbliżonym do podkowy. Z przedzamcza wprowadzała na dziedziniec zamkowy brama z czerwonego piaskowca zachowana do dziś, poprzedzona murowanym mostem. Dziedziniec z trzech stron obejmowały trzykondygnacyjne skrzydła nakryte uskokowym dachem. Wschodni ryzalit zwieńczała renesansowa attyka. Przejście między skrzydłami zamku umożliwiał krużganek, który od strony dziedzińca biegł wzdłuż wszystkich kondygnacji środkowego skrzydła. W połowie XVIII wieku pracował przy ozdabianiu zamku architekt Jakub Fontana. Ostatnim - u schyłku XVIII wieku - władcą pałacu był biskup Sołtyk. W 1789 roku dobra duchowne przejęło państwo, wobec czego zamek został opuszczony, następnie przekształcono go na spichlerz i szpital wojskowy, który mieścił się tu do 1814 roku, potem jednak zamek ostatecznie opuszczono. W tym okresie, zamek nie był jeszcze ruiną. W kilku salach były jeszcze urządzane przez mieszczan Bodzentyna bale. Następnie do końca XIX wieku z zamku czerpano budulec, co spowodowało ogromne zniszczenia. W 1902 roku obiekt uznano za zabytek podlegający ochronie. Na zamkowym wzgórzu pozostały jedynie fragmenty ścian, ponad otworami okiennymi widać tarcze herbowe z herbem Ślepowron biskupa Krasińskiego i wspomniany herb Nałęcz biskupa Jana Małachowskiego. Pozostał też dość wyraźny zarys całego pałacu. Z zamkiem związana jest mroczna historia. Kiedy biskupstwo krakowskie objął Jakub Zadzik w podziemiach zamkowych więził arian i kalwinów. Podobno jednego z nich biskup zamknął w lochach razem z jego "heretyckimi księgami" i tak długo morzył głodem, aż ten zjadł je. Innym więźniem był ksiądz Kazimierz Bełza, za ogołocenie kościoła myślenickiego ze złotych ozdób zawieszonych na ołtarzach i przechowywanych w skarbcu.

Źródło: Tablica informacyjna przy ruinach zamku

Literatura

  • B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
  • Sypek Agnieszka i Robert, Zamki i warownie ziemi sandomierskiej, Warszawa 2003
Dane adresowe Zamek w Bodzentynie Słoneczna 26-010 Bodzentyn N50º56'31.329", E20º57'7.318"
Cechy i udogodnienia
Ruina/pozostałości
Parking
Dostęp 24h/7

Korzystając z tej strony akceptujesz, że w Twoim urządzeniu końcowym zostaną zainstalowane pliki cookies, które umożliwiają nam świadczenie usług. Brak zgody na pliki cookies oznacza, że pewne funkcjonalności strony mogą być niedostępne. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce Cookies.