świętokrzyskie kielecki Chęciny Zamek królewski w Chęcinach

Zamek królewski w Chęcinach Obiekt wpisany do rejestru zabytków o numerze: A.234 z 15.02.1967

Zaktualizowano 4 miesiące temu

Zamek w Chęcinach znajduje się w odległości około 15 km od Kielc w kierunku na południowy-zachód, przy drodze krajowej nr 7 łączącej Kielce z Krakowem. U podnóża zamku znajdują się bezpłatne parkingi, do którego dostaniemy się od centrum Chęcin ul. Jędrzejowską. Bezpłatnie można zaparkować pod kościołem pw. Św. Bartłomieja. Do... ...

Liczba wszystkich zdjęć: 31
Data powstania obiektu: XIII/XIV w.
A.234 z 15.02.1967 Nr w rejestrze zabytków

Opis

Zamek w Chęcinach znajduje się w odległości około 15 km od Kielc w kierunku na południowy-zachód, przy drodze krajowej nr 7 łączącej Kielce z Krakowem. U podnóża zamku znajdują się bezpłatne parkingi, do którego dostaniemy się od centrum Chęcin ul. Jędrzejowską. Bezpłatnie można zaparkować pod kościołem pw. Św. Bartłomieja. Do zamku prowadzi strome podejście a wstęp do zamku jest płatny.

W zamku jest możliwość zwiedzania wieży widokowej wysokiej na 20 metróe oraz ruin twierdzy. Widok z korony zapiera dech w piersiach. Główne Pasma Gór Świętokrzyskich, Kielce "jak na dłoni", sprawne oko bez trudu dostrzeże Święty Krzyż z klasztorem czy Łysice - Królową Gór Świętokrzyskich.

Standardowe zwiedzanie Zamku i tylko Zamku zajmuje średnio 60 min tj. przejście z parkingu przy ul. Jędrzejowskiej na Zamek, zwiedzanie i powrót. Natomiast jeśli wybiorą Państwo wariant ze zwiedzaniem od Centrum IT - trzeba dodać do zwiedzania 30 minut do godziny. Grupa zyskuje bezpłatną obsługę Przewodnicką na terenie Centrum IT, możliwość skorzystania z węzłów sanitarnych, uzyskane informację na "Niemczówce" niewątpliwe pogłębią wiedzę o Chęcinach i całym regionie. Ciekawostki jakie można jeszcze zobaczyć to m.in. makieta Zamku przedstawiającą stan z 1602 r., wykopaliska archeologiczne, wystawę czasową w naszych podziemiach.

Zamek jest dostępny dla zwiedzających przez cały rok:

  • kwiecień - wrzesień: 9:00 - 19:00
  • marzec i październik: 9:00 - 17:00
  • luty i listopad: 9:00 - 16:00
  • styczeń i grudzień: 9:00 - 15:00
  • nieczynne: 1 stycznia, w Niedzielę Wielkanocną, 1 listopada, 24, 25 i 31 grudnia.

Bezpłatne Parkingi:

  • Parking pod Zamkiem (najczęściej wybierany), ul. Jędrzejowska (z miejscami dla autokarów),
  • Parking obok Klasztoru Ojców Franciszkanów z 1368 r., ul. Armii Krajowej - 840 metrów do Zamku (z miejscami dla autokarów).

 

 

Historia

Ruiny zamku królewskiego położone na kulminacji wydłużonego wzgórza o spadzistym stoku południowym i łagodnym północnym, z możliwym dostępem od wschodu i zachodu.

Od strony północnej u stóp wzgórza zostało założone otwarte miasto, lokowane przed r. 1295. Zamek wzniósł w końcu XIII w. namiestnik króla czeskiego Wacława, biskup Jan Muskata, któremu w r. 1306 Władysław Łokietek nadał zamek na własność. Po r. 1311 zamek był znowu w rękach Łokietka i, jak można przypuszczać, dokończono wówczas jego budowę, wprowadzając od strony wschodniej obok wieży wysunięty budynek zwany dziś kaplicą, zapewne przeznaczony na skarbiec królewski, który w r. 1318 mieścił się na zamku. W l połowie XIV w. na zamku mieszkał często Władysław Łokietek i odbywały się liczne zjazdy rycerskie. Prawdopodobnie był rozbudowywany za Kazimierza Wielkiego, o czym mogą świadczyć nadbudowy ceglane na wieżach i znalezione fragmenty rzeźbiarskie. W XV w. w zamku niejednokrotnie trzymano znaczniejszych więźniów i jeńców wojennych.
Można przypuszczać, że na przełomie XV i XVI w. powstał tzw. zamek niższy, położony na zachód, poniżej zamku właściwego, gdzie według lustracji z r. 1569 została wywiercona głęboka studnia. Około r. 1576 na zamku właściwym wzniesiono nowe budynki, przebudowano wielki dom, przejazd bramny oraz wprowadzono krużganki dookoła dziedzińca. Po pożarze w r. 1607 zamek został odbudowany, a po r. 1622 brama zamkowa otrzymała bogaty portal barokowy. W r. 1657 zamek zniszczyli Szwedzi, ale odbudowany dotrwał do końca XVIII w., następnie opuszczony popadł w ruinę. Roboty konserwatorskie zostały wykonane w 2 połowie XIX w. i w latach 1946-48.

W zachowanych ruinach wyraźnie występuje podział na zamek właściwy i zamek niższy. W zamku właściwym zachował się wieloboczny zarys murów obwodowych oraz dwie kamienne wieże cylindryczne z nadbudową ceglaną. W części wschodniej stoją mury skarbca i fragmenty umocnień bramnych. Od północy rysują się mury budynku mieszkalnego, tzw. wielkiego domu. W niższym zamku oprócz murów obwodowych dotrwała trzecia wieża zamkowa, zbudowana na planie czworobocznym w północno-zachodnim narożniku, oraz fragmenty budynku z furtą w murze zachodnim. Zamek był zbudowany z miejscowego wapienia; zachowa! ślady późniejszych tynków. W części wschodniej zamku właściwego występuje również czerwony piaskowiec, którego zastosowanie można wiązać z przebudową na przełomie w. XVI i XVII.

Prace badawcze architektoniczno-archeologiczne, prowadzone w latach 1959-61 przez Katedrę Historii Architektury Polskiej Politechniki Wrocławskiej, pozwoliły na ustalenie zarysu zamku pierwotnego oraz etapów jego rozbudowy.

Pierwotny zamek ma plan nieregularny zbliżony do wieloboku, przystosowany do rzeźby terenu. Od strony południowej jest prosty odcinek muru, do którego dochodzi wieloboczny zarys murów obwodowych. Z dwóch stron zagrożenia są dwie cylindryczne wieże w linii murów. Od północy znajdował się jednotraktowy budynek mieszkalny, tzw. wielki dom, którego pomieszczenia piwniczne odkryto w r. 1960. Fragmenty żeber oraz wspornika wskazują na istnienie sklepień w wyższej kondygnacji. Wjazd do zamku prowadził od wschodu przez most drewniany ponad fosą i przez bramę znajdującą się obok wschodniej wieży, której fragmenty zostały odsłonięte w r. 1960. Można przypuszczać, że budynek przeznaczony zapewne na skarbiec został wzniesiony w czasie budowy zamku, zmieniając tym samym pierwotne założenie przestrzenne. Dostęp od zewnątrz do tego budynku był utrudniony przez pozostawienie w stanie nienaruszonym występu skalistego grzbietu. Od strony zachodniej broniła zamku wieża strażnicza.

W drugim etapie powstał zamek niższy i wzmocniono obronę wejścia przez wprowadzenie przedbramia. Trzeci etap łączy się z ukształtowaniem dziedzińca zamku pierwotnego przez wprowadzenie krużganków na arkadach wspartych na skarpach, odkopanych podczas badań, oraz budynku w części zachodniej. Zamek właściwy był połączony z dziedzińcem zamku niższego przez bramę z brukowaną równią pochyłą. Można z całą pewnością twierdzić, że kaplica zamkowa w r. 1520 mieściła się nad przejazdem bramnym przy wieży wschodniej. Według przekazów ikonograficznych z r. 1778 zamek był wówczas otynkowany, dom mieszkalny miał dwie kondygnacje, a na wieżach wznosiły się hełmy barokowe. Wyniki badań pozwoliły opracować pełny projekt zabezpieczenia ruin oraz ich turystycznego zagospodarowania.

Źródło: Guerquin Bohdan, Zamki w Polsce, Arkady 1974

Literatura

  • Gliński W., Hadamik Cz.: Zamek w Chęcinach - zarys problematyki badawczej...
  • B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
  • I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce południowej, Muza SA 1999
  • L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
  • R. A. Sypek: Zamki i warownie ziemi sandomierskiej, TRIO 2003
  • Przewodnik PASCAL - Małopolska na weekend
  • Kaczyńscy Izabela i Tomasz, Polska. Najciekawsze zamki, 2003
  • Sypek Agnieszka i Robert, Zamki i warownie ziemi sandomierskiej, Warszawa 2003
Dane adresowe Zamek królewski w Chęcinach Jędrzejowska 26-060 Chęciny http://www.zamekcheciny.pl Tel.: +48 501793733 N50º47'50.51", E20º27'37.807"
Cechy i udogodnienia
Wstęp płatny
Parking
Toaleta
Możliwość zwiedzania
Punkt widokowy
Ogólnodostępny

Korzystając z tej strony akceptujesz, że w Twoim urządzeniu końcowym zostaną zainstalowane pliki cookies, które umożliwiają nam świadczenie usług. Brak zgody na pliki cookies oznacza, że pewne funkcjonalności strony mogą być niedostępne. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce Cookies.