Ogród Różańcowy w Chełmie

Ogród Różańcowy w Chełmie, znany również jako Zielony Różaniec, Ogród Matki Bożej lub Rosarium, to niezwykłe miejsce łączące duchowość, naturę i historię. Znajduje się na terenie podwórza klasztoru bazylianów na Górze Zamkowej – w samym sercu Chełma. Ogród jest jednym z pierwszych tego typu różańców ogrodowych w Polsce, a jego powstanie stanowi wyraz wiary oraz artystycznej wrażliwości lokalnej społeczności.

Symbolika

Ogród Różańcowy ma kształt dwóch serc – Serca Matki i Serca Syna. Symbolika ta nawiązuje do miłości Maryi i Jezusa oraz do modlitwy różańcowej, która łączy wiernych z Bogiem poprzez rozważanie tajemnic życia Chrystusa.

Kompozycja roślinna ogrodu została precyzyjnie zaplanowana, by odzwierciedlać treść i emocje poszczególnych tajemnic różańcowych. Wśród zastosowanych rozwiązań symbolicznych znajdują się m.in.:

• Tajemnice radosne – jasne barwy krzewów symbolizujące radość i nadzieję,

• Tajemnica Modlitwy Jezusa w Ogrójcu – drzewa oliwne jako znak modlitwy i cierpienia,

• Tajemnica Biczowania – krzewy o czerwonych liściach symbolizujące mękę,

• Tajemnica Koronowania Cierniem – kolczaste krzewy przypominające koronę cierniową,

• Tajemnica Dźwigania Krzyża – cierniste rośliny wyrastające pośród kamieni, których wysokość rośnie wraz ze zbliżaniem się do krzyża, symbolizując narastające cierpienie.

Ogród obejmuje cztery części różańca, zgodnie z rozszerzeniem modlitwy dokonanym przez św. Jana Pawła II w 2002 roku, który ogłosił czwartą część – Tajemnice Światła. Dzięki temu Ogród Różańcowy w Chełmie jest jednym z pierwszych w Polsce miejsc modlitwy, które uwzględnia wszystkie 20 tajemnic różańcowych.

Duchowe znaczenie 

Ogród Różańcowy nie jest tylko zieloną przestrzenią – to miejsce medytacji, skupienia i refleksji. Jego przemyślany układ zachęca do modlitwy różańcowej, a zarazem pozwala doświadczyć piękna natury jako znaku obecności Boga. To idealne miejsce dla pielgrzymów, turystów oraz mieszkańców Chełma pragnących wyciszenia i kontaktu z sacrum.

Podobne rosarium znajduje się w sanktuarium Matki Bożej na Long Island w Stanach Zjednoczonych, co czyni chełmski ogród częścią międzynarodowego dziedzictwa maryjnego.

Studnia Dolnego Zamku – świadek historii

Na terenie ogrodu, około 50 metrów na wschód od Wysokiej Górki, znajduje się wejście do historycznej studni zamkowej, pochodzącej najpóźniej z XIV wieku. Ma ona średnicę od 2,1 do 2,7 metra i głębokość sięgającą nawet 60 metrów. Ocembrowana kamieniem wapiennym, studnia była niegdyś źródłem wody dla zamku i klasztoru.

Według legend, mogła być zbudowana przez jeńców tatarskich, choć historycy uznają to za mało prawdopodobne – książę Daniel Halicki, panujący w XIII wieku, pozostawał bowiem w zależności lennej od chana krymskiego.

Studnia była użytkowana aż do początków XX wieku – woda z niej służyła m.in. duchowieństwu prawosławnemu do celów liturgicznych. Po obniżeniu poziomu wód gruntowych stała się sucha. W latach 80. XX wieku, po tragicznym wypadku, została zamurowana i ogrodzona, a w trakcie budowy ogrodu – zabezpieczona płytą betonową.

W 1996 roku studnię ponownie zbadano archeologicznie, a w kolejnym roku dokładnie przebadano jej dno. Ustalono, że pochodzi ona co najmniej z XIV wieku, a ślady napraw wskazują na użytkowanie aż do XX wieku.