Izba Tradycji Magistrali Węglowej Śląsk-Porty w Herbach

Izba Tradycji Magistrali Węglowej Śląsk-Porty w Herbach to miejsce, w którym istnieje możliwość zapoznania się z historią Magistrali Węglowej Śląsk-Porty. W dwóch pomieszczeniach izby znajdują się unikalne dokumenty, lampy, narzędzia, urządzenia kolejowe, zdjęcia, meble, wyposażenie oraz osobiste pamiątki po głównym budowniczym magistrali – inż. Józefie Nowkuńskim.

Opiekunowie i zwiedzanie

Sala Tradycji Magistrali Węglowej Śląsk-Porty 3 marca 2023 r. została przeniesiona z budynku dworca do budynku LCS Herby Nowe. Inicjatorem jej powstania był zawiadowca stacji Henryk Dąbrowski, który zmarł w 2011 r. Po jego przedwczesnej śmierci opiekę nad izbą przejął Patryk Sieczka z Wielunia. Zgodnie z wolą pomysłodawcy spisaną przed śmiercią, obecnie salą zajmuje się opiekun Stanisław Kokot. Sala czynna jest w każdą środę po wcześniejszym uzgodnieniu pod tel. 600 248 449 lub e-mail: [email protected].

Historia inwestycji

Magistrala Węglowa była po budowie portu w Gdyni oraz Centralnego Okręgu Przemysłowego trzecią najważniejszą inwestycją gospodarczą II Rzeczpospolitej. Zbudowana w latach 1926–1933, stała się największą inwestycją komunikacyjną tego okresu i udanym przykładem polsko-francuskiej współpracy. Jej budowa związana była z koniecznością stworzenia jednego spójnego systemu kolejowego po odzyskaniu niepodległości. Powiązanie budującego się portu w Gdyni z Górnym Śląskiem stało się priorytetem rządu.

Etapy budowy magistrali

Trasa została podzielona na odcinek południowy (Herby Nowe - Inowrocław) oraz północny (Bydgoszcz - Gdynia). Budowa północnego odcinka finansowana była głównie ze środków budżetowych. Odcinek południowy, ze względu na brak długoterminowych kredytów, finansowano z nadwyżek osiąganych z eksploatacji PKP. W 1928 r. oddano odcinek Bydgoszcz Wschód - Maksymilianowo i Bąk - Kościerzyna, a do 1930 r. ukończono kolejne odcinki aż do Gdyni. Uroczyste otwarcie końcowych odcinków: Herby Nowe - Karsznice i Maksymilianowo - Gdynia nastąpiło w listopadzie 1930 r.

Zaangażowanie kapitału francuskiego

Światowy kryzys w 1928 r. spowodował trudności z ukończeniem inwestycji ze środków PKP. W 1931 r. w Paryżu rząd polski oddał budowę środkowego odcinka specjalnie powołanemu Francusko-Polskiemu Towarzystwu Kolejowemu. Spółka otrzymała koncesję na dokończenie budowy i eksploatację magistrali Śląsk - Gdynia oraz jej odnogi Siemkowice - Częstochowa. Zobowiązała się również do wybudowania brakującej części trasy od stacji Karsznice do Inowrocławia.

Zakończenie i otwarcie trasy

Z dniem 1 marca 1933 r. oddano do użytku środkowy odcinek magistrali Karsznice - Inowrocław o długości 156 km. Wydarzenie to połączone było z rozpoczęciem tymczasowej eksploatacji nowo wybudowanej trasy na całej jej długości. Uroczyste otwarcie odbyło się na stacji Karsznice z udziałem władz państwowych. Normalny ruch towarowy i pasażerski na całej magistrali rozpoczął się dopiero w 1937 r.