Chałupy rybackie w Dąbkach

Chałupy rybackie w Dąbkach stanowią niezwykły i bezcenny ślad dawnej historii oraz unikalnej architektury ludowej, jaki zachował się w urokliwych Dąbkach, leżących w województwie zachodniopomorskim. Ta nadmorska miejscowość, choć współcześnie kojarzona głównie z nowoczesnymi ośrodkami sanatoryjnymi i wypoczynkowymi, kryje w sobie fascynujące zabytki budownictwa drewnianego i szachulcowego, które przypominają o dawnych rybackich korzeniach regionu. We wsi znajduje się dokładnie cztery historyczne domy z dziewiętnastego wieku, które ze względu na swoją wyjątkową wartość historyczną zostały oficjalnie uznane za zabytki. W gronie tym znajduje się:

• dom pod nr 18, będący szachulcową konstrukcją z pierwszej połowy dziewiętnastego stulecia
• dom nr 21 wzniesiony w 1855 roku,
• dom nr 24 pochodzący z 1860 roku
• dom nr 33 o konstrukcji szachulcowej, zbudowany w połowie dziewiętnastego wieku.

Architektura i konstrukcja historycznej chałupy nr 21

Szczególnie interesującym obiektem w tym zespole jest chałupa rybacka nr 21, która usytuowana jest przy ulicy Sztormowej 4 i wzniesiona została w 1855 roku. Ten wyjątkowy budynek został wpisany do rejestru zabytków pod numerem rejestracyjnym 875 na mocy decyzji z 31 stycznia 1974 roku. Pierwotnie całe siedlisko składało się z mieszkalnej chałupy oraz przylegającej do niej stodoły z szopami, przy czym stodoła była w późniejszych dziesięcioleciach wielokrotnie przemurowywana, przez co obecnie nie posiada już wartości zabytkowej. Oba pierwotne obiekty ustawione były swoimi szczytami do bocznej drogi wiejskiej. Sama chałupa wzniesiona została w tradycyjnej konstrukcji szachulcowej, w której ściany pobielono tradycyjnym wapnem, a widoczne belki konstrukcyjne pomalowano kontrastową, czarną farbą. Solidną konstrukcję ramową ścian wykonano z trwałością z drewna dębowego. Budynek przykryty jest charakterystycznym naczółkowo-dymnikowym dachem, który pokryty jest grubą warstwą trzciny, a poszycie po obu stronach kalenicy dodatkowo podpierają dwa rzędy solidnych tyczek.

Układ wnętrza i detale budowlane dawnego domostwa

Do wnętrza tego zabytkowego domu prowadzą dwa niezależne wejścia. Szerokie, dwuskrzydłowe drzwi paradne umieszczono na ścianie licowej od strony głównej drogi, skąd wchodzi się bezpośrednio do sieni. Na powierzchni drzwi zachował się do dziś oryginalny rok budowy domu – 1855. Budynek zaplanowany został jako dwutraktowy. W pierwszym trakcie sień jest stosunkowo szeroka, lecz krótka, natomiast w drugim trakcie zwęża się i prowadzi bezpośrednio do wyjścia prowadzącego na podwórze. Po obu bokach sieni pierwszego traktu usytuowano dwie reprezentacyjne izby paradne, natomiast w drugim trakcie ulokowano kuchnię, mniejsze komory oraz alkierze. Cała ta zabytkowa struktura osadzona jest na solidnym fundamencie zbudowanym z polnych kamieni, które dodatkowo wzmocniono trwałą zaprawą wapienno-cementową, co zapewniło budynkowi stabilność na grząskim, nadmorskim gruncie.