Orlica (1084 m n.p.m.)
Orlica (1084 m n.p.m.) (niem. Hohe Menze lub Hohe Mense, czes. Vrchmezí) to wyjątkowe wzniesienie, stanowiące najwyższy szczyt polskiej części Gór Orlickich oraz całych Sudetów Środkowych. Góra ta zajmuje szczególną pozycję na mapie hydrograficznej Europy, leżąc na dziale wodnym pomiędzy zlewiskami Morza Bałtyckiego a Morza Północnego. Choć Orlica jest szczytem granicznym, jej właściwy wierzchołek znajduje się po stronie czeskiej, a granica państwowa przebiega około 25 metrów na wschód od niego, na wysokości 1080 m n.p.m.
Geologia i nazewnictwo
Budowa geologiczna góry jest interesująca dla badaczy regionu. Orlica zbudowana jest głównie z łupków łyszczykowych, w których występują wkładki wapieni krystalicznych, należących do metamorfiku bystrzycko-orlickiego. W przeszłości wzniesienie to nosiło nazwę Międzywierch, co było błędnym tłumaczeniem czeskiej nazwy "Mezivrch" (oznaczającej inną górę), podczas gdy poprawnym odpowiednikiem czeskiego "Vrchmezí" są nazwy Wierch Graniczny lub Wierch Miedzowy.
Rys historyczny i rozwój turystyki
Turystyczna kariera Orlicy rozpoczęła się już w XVIII wieku. W 1779 roku wzniesiono tu pierwszą platformę widokową, co zapoczątkowało napływ wędrowców. Znaczącym impulsem do rozwoju turystyki była budowa drogi łączącej Duszniki-Zdrój z Zieleńcem, zwanej poetycko "Drogą ku Szczęściu". Przed 1945 rokiem szczyt tętnił życiem – znajdował się tu popularny punkt widokowy oferujący panoramę na czeską stronę gór, wieża widokowa oraz całoroczne schronisko "Hohe Mense-Baude". Obiekt ten był prowadzony przez Heinricha Rübartscha (1852–1930), legendarnego pioniera turystyki górskiej i narciarstwa w Sudetach, który jako pierwszy przecierał tutejsze szlaki na nartach. Niestety, po II wojnie światowej schronisko nie wznowiło działalności, zostało spalone i popadło w ruinę, a do dziś zachowały się po nim jedynie nikłe ślady podmurowań.
Współczesne atrakcje – wieża widokowa i pomniki
W ostatnich latach Orlica odzyskała swój dawny blask. W marcu 2017 roku władze Dusznik-Zdroju ogłosiły plan budowy nowej wieży widokowej, a w październiku 2021 roku obiekt został oficjalnie oddany do użytku. Nowa wieża widokowa na Orlicy, zlokalizowana około 50 metrów od szczytu, ma wysokość 25,5 metra, a jej platforma widokowa znajduje się na poziomie 17,7 metra. Konstrukcja jest drewniana, z kamienną podstawą nawiązującą do lokalnych tradycji budowlanych.
Na szczycie znajduje się również miejsce pamięci. 21 września 2012 roku odsłonięto pomnik upamiętniający wizyty wybitnych osobistości na wierzchołku: cesarza Józefa II (w 1779 r.), Johna Quincy Adamsa – późniejszego prezydenta USA (w 1800 r.) oraz Fryderyka Chopina (w 1826 r.). Góra zaliczana jest do Korony Gór Polski, Korony Sudetów Polskich oraz Korony Gór Dolnego Śląska.
Szlaki turystyczne i ciekawostki
Orlica jest łatwo dostępna dla turystów. Najbliższą miejscowością, z której można wyruszyć na szczyt, jest Zieleniec. Przez górę prowadzi zielony szlak turystyczny, biegnący z miejscowości Lewin Kłodzki przez Zieleniec do Dusznik-Zdroju. Ciekawostką przyrodniczą i historyczną jest znajdująca się na wschodnim zboczu góry, około 200 metrów poniżej szczytu, jaskinia o nazwie Złota Sztolnia.
