Zbiornik Orka w Jaworznie
Zbiornik Orka w Jaworznie, powszechnie znany wśród pasjonatów nurkowania jako Koparki lub Gródek, to jedno z najbardziej fascynujących miejsc na rekreacyjnej mapie kraju. Akwen powstał w wyrobisku dawnego kamieniołomu Gródek, zlokalizowanego w dzielnicy Szczakowa, którą obejmuje miasto Jaworzno. Choć administracyjnie jest to województwo śląskie, unikalny charakter tego miejsca oraz turkusowy kolor wody sprawiają, że bywa ono porównywane do egzotycznych zakątków świata, przyciągając rzesze turystów i płetwonurków.
W pobliżu malowniczego punktu widokowego na zbiornik Orka i bazę nurkową Koparki znajduje się główny parking przy Parku Gródek przy ul. Jana III Sobieskiego.
Zbiornik Orka znajduje się obecnie w dyspozycji bazy nurkowej, co oznacza, że jej teren jest niedostępny dla zwykłych spacerowiczów. Aby skorzystać z tamtejszej infrastruktury, należy posiadać uprawnienia nurkowe lub wykupić odpowiedni kurs. Turyści mogą jednak swobodnie podziwiać ten urokliwy akwen z góry. Dookoła dawnego wyrobiska poprowadzono bowiem malownicze ścieżki spacerowe, wzdłuż których przygotowano kilka wspaniałych punktów widokowych.
Fot. Punkt widokowy na bazę nurkową Koparki w Parku Gródek.
Historia powstania i zalania kamieniołomu
Powstanie zbiornika wiąże się z gwałtownymi wydarzeniami z 1997 roku. Wcześniej na tym terenie prowadzono intensywne wydobycie dolomitu dla zakładów dolomitowych Szczakowa. W wyniku problemów finansowych przedsiębiorstwa i wstrzymania dostaw energii elektrycznej, pompy odwadniające wyrobisko przestały pracować. Zatrzymanie pracy urządzeń spowodowało, że w ciągu kilkudziesięciu godzin woda zalała najniżej położone części kamieniołomu. Ze względu na szybki przyrost poziomu lustra wody, na dnie pozostał ciężki sprzęt górniczy, w tym dwie ogromne koparki, które dziś stanowią główną atrakcję podwodną.
Atrakcje dla nurków i parametry akwenu
Zbiornik charakteryzuje się maksymalną głębokością sięgającą 18,5 metra. Nad jego brzegiem funkcjonuje całoroczna, profesjonalna baza nurkowa via sport diving marina koparki, której początki wiążą się z centrum nurkowym Orka z miasta Bielsko-Biała. Pod lustrem wody nurkowie mogą eksplorować doskonale zachowane obiekty techniczne i maszyny. Do najciekawszych elementów podwodnego krajobrazu należą:
- Dwie duże koparki wielonaczyniowe, które stały się symbolem nurkowiska.
- Wrak statku oraz zatopione samochody osobowe.
- Pozostałości infrastruktury kopalnianej, takie jak budki trafo, przepompownie, łyżki koparek oraz kosze pomp.
- Bunkier strzałowego oraz betonowy domek.
Sąsiedztwo Parku Gródek i polskie Malediwy
W bezpośrednim sąsiedztwie akwenu znajduje się Park Gródek, który w ostatnich latach stał się jedną z największych atrakcji turystycznych regionu. Obszar ten, obejmujący wyrobiska o powierzchni ponad 58 hektarów, bywa nazywany przez odwiedzających polskimi Malediwami. Najbardziej rozpoznawalnym elementem parku jest zbiornik Wydra, przez który poprowadzono charakterystyczną, krętą drewnianą kładkę umożliwiającą spacer tuż nad lustrem wody. Teren ten cechuje się wyjątkowymi walorami krajobrazowymi i przyrodniczymi, oferując liczne punkty widokowe, altany oraz ścieżki spacerowe idealne dla rodzin z dziećmi.
Walory przyrodnicze i rekreacyjne
Pomimo poprzemysłowego pochodzenia, cały kompleks wykazuje niezwykłe bogactwo ekosystemów. Można tu spotkać ciepłolubne murawy, siedliska naskalne oraz różnorodne typy lasów. Turkusowa barwa wody w zbiornikach Orka i Wydra, w połączeniu z surowymi ścianami dawnego kamieniołomu, tworzy fotogeniczną scenerię, która cieszy się ogromnym uznaniem wśród spacerowiczów i fotografów. Miejsce to jest stale modernizowane, a plany zakładają dalszy rozwój bazy nurkowej oraz infrastruktury sportowo-rekreacyjnej, co jeszcze bardziej umocni pozycję tego obiektu jako turystycznej perły jaworzna.
