śląskie Bielsko-Biała Bielsko-Biała Zamek Sułkowskich w Bielsku-Białej

Zamek Sułkowskich w Bielsku-Białej Obiekt wpisany do rejestru zabytków o numerze: R/455/56 z 02.11.1956; 135/60 z 26.02.1960; A-133/76 z 03.09.1976

Zaktualizowano 1 rok temu

Zamek książąt Sułkowskich – najstarsza i największa zabytkowa budowla Bielska-Białej, położona we wschodniej części Starego Miasta. Od 1945 r. jest siedzibą Muzeum w Bielsku-Białej (d. Muzeum Okręgowe), wcześniej przez ponad 200 lat był własnością rodu Sułkowskich. Ekspozycja muzeum obejmuje: XIX-wieczną reprezentacyjną klatkę schodową, salę militariów i sztuki myśliwskiej, wystawę sztuki polskiej... ...

Data powstania obiektu: II poł. XIX w.
R/455/56 z 02.11.1956; 135/60 z 26.02.1960; A-133/76 z 03.09.1976 Nr w rejestrze zabytków

Opis

Zamek książąt Sułkowskich – najstarsza i największa zabytkowa budowla Bielska-Białej, położona we wschodniej części Starego Miasta. Od 1945 r. jest siedzibą Muzeum w Bielsku-Białej (d. Muzeum Okręgowe), wcześniej przez ponad 200 lat był własnością rodu Sułkowskich.

Ekspozycja muzeum obejmuje: XIX-wieczną reprezentacyjną klatkę schodową, salę militariów i sztuki myśliwskiej, wystawę sztuki polskiej i europejskiej od XIV do XVII wieku, Salon Muzyczny, Salon biedermeierowski, galerię malarstwa polskiego i europejskiego od XIX do XX wieku, galerię współczesnej sztuki regionu, wystawę prezentującą dzieje zamku, Bielska, Białej i okolic, wystawę etnograficzną, wystawę grafiki przełomu XIX i XX wieku, wystawę malarstwa portretowego od roku 1800 do lat trzydziestych XX wieku, wnętrza z prezentacją pamiątek po rodzinie Sułkowskich i Salę z Rycerzem – Lapidarium.

Historia

Zamek książąt cieszyńskich, zachowany obecnie jako eklek­tyczna budowla i mieszczący siedzibę Muzeum Okręgowego, jest położony na skarpie w płd.-wsch. części miasta. Warowna budowla została dość dokładnie rozpoznana dzięki prowadzo­nym od połowy lat 50. XX w. badaniom archeologicznym i ar­chitektonicznym. Podsumowanie dotychczasowych wyników zawiera monografia zamku M. Bicz-Suknarowskiej i W. Ko­morowskiego. Początki warownej siedziby książęcej nie są do końca wyjaśnione. Prawdopodobnie w XIII w. znajdowała się ona w obrębie drewniano-ziemnego grodu w Starym Bielsku. Był to rozległy zespół osadniczy o powierzchni 3,4 ha. Kolisty majdan o średnicy 215 m otaczały dwa wały ziemne, przedzie­lone fosą. Gród ten został wzniesiony w XI w. i funkcjonował do początku XIV w., kiedy to założono dzisiejsze miasto. Część badaczy jest skłonna lokalizować siedzibę książęcą z XIII w. w płn.-wsch. części wzgórza miejskiego. Jednakże pozostałości pierwszego murowanego założenia obronno-rezydencjonalnego na tym miejscu pochodzą dopiero z drugiej połowy XIV w. Prawdopodobnie wzniesiono je na miejscu drewnianej strażnicy z pierwszej ćwierci XIV w. lub nawet z końca poprzedniego stulecia. Zamek w Bielsku od początku należał do książąt cieszyńskich i pełnił funkcję ich obronnej rezydencji. Pierwsza wzmianka o zamku pochodzi dopiero z 1489. Zamek przeszedł do rąk prywatnych w 1571 (Promnitzów, a potem Schaffgotschów). Znaczącą rolę w procesie mo­dernizacji rezydencji odegrała rodzina Sünneghów, posiada­jąca „państwo” bielskie prawie półtora wieku (od 1592). W 1752 zamek wraz z dobrami ziemskimi nabył Aleksander Sułkowski, uzyskując w ten sposób tytuł książęcy. Rodzina Sułkowskich podejmowała kilkakrotnie remonty i rozbudo­wy zamku, wśród których szczególnie ważna była gruntowna przebudowa w 1787. Ostatnie prace budowlane przeprowadził książę Ludwik Sułkowski w latach 1855-1858. Zrealizowana przez Jana Pötzelmeyera przebudowa zatarła niemal zupełnie pierwotny obronny charakter rezydencji i nadała jej formy wczesnego eklektyzmu. Sułkowscy byli ostatnimi dziedzica­mi zamku i „państwa” bielskiego. Pierwotny zamek, łączony z fundacją Przemysła I Noszaka (1358-1410) po 1358, tworzył okazały budynek wzniesiony z łamanego kamienia wapiennego, dostawiony do północ­nego odcinka muru miejskiego, zbudowanego nieco wcze­śniej (w drugiej ćwierci XIV w.). Była to jednoprzestrzenna budowla na rzucie trapezu, o wymiarach 13 x 25 m, z dwo­ma filarami wspierającymi konstrukcję dachu. W XV w. włączono w zespół zamkowy budynek bramny należący do murów miejskich; od tej pory pełnił on funkcję narożnej baszty zamku. W płd.-zach. narożniku dziedzińca wzniesio­no dwukondygnacyjną (lub wyższą) wieżę mieszkalną, bro­niącą zarazem dojazdu do zamku od południa. Jednocze­śnie zbudowano od wschodniej strony nowy mur miejski, a od zachodu mur łączący wieżę z budynkiem bramnym. Modernizacja głównego domu mieszkalnego polegała na podzieleniu jego wnętrza na 4 mniejsze izby. W kolejnych etapach przebudowy (XVI-XVIII w.) przystosowano zamek do pełnienia roli pałacu, a walory obronne zeszły na dalszy plan. W toku tych modernizacji powstało czteroskrzydłowe założenie z wewnętrznym dziedzińcem.

Źródło: Kajzer, Kołodziejski, Salm, Leksykon zamkóww Polsce, Arkady 2012.

Dane adresowe Zamek Sułkowskich w Bielsku-Białej Wzgórze 16 43-300 Bielsko-Biała N49º49'18.527", E19º2'40.42"
Cechy i udogodnienia
Kawiarnia/bistro
Restauracja
Toaleta
Możliwość zwiedzania

Korzystając z tej strony akceptujesz, że w Twoim urządzeniu końcowym zostaną zainstalowane pliki cookies, które umożliwiają nam świadczenie usług. Brak zgody na pliki cookies oznacza, że pewne funkcjonalności strony mogą być niedostępne. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce Cookies.