Zespół kościoła ewangelickiego w Jaworzu

Nr w rejestrze zabytków:
A/229/08 z 17.12.2008
Data powstania obiektu: 1782–1786 r.
Zbudowany pod koniec XVIII w. jako Dom Modlitwy kościół był drugą ewangelicką świątynią w Jaworzu. Wcześniej bowiem tutejsi ewangelicy odprawiali swoje nabożeństwa w katolickim kościele Opatrzności Bożej, który znajdował się w ich posiadaniu do 1654 r.

Kościół jest świątynią parafialną ewangelicko-augsburskiej parafii pod tym samym wezwaniem, należącej do diecezji cieszyńskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego RP, która została erygowana w 1782 r.

Świątynia powstała jako Dom Modlitwy wraz z erygowaniem parafii ewangelicko-augsburskiej w latach 80. XVIII w. W późniejszym okresie została do niej dobudowana wieża oraz prezbiterium, które nadały jej dzisiejszy kształt.

Źródło: peuk.fiiz.pl

Hasła Marcina Lutra głoszone na początku XVI w. bardzo szybko dotarły również na Śląsk Cieszyński, gdzie zyskały one dużą popularność szczególnie w ostatnich latach panowania księcia cieszyńskiego Kazimierza II, a przede wszystkim od 1545 r. po objęciu władzy przez Wacława III Adama. Tutaj naukami reformacji przejął się lud, dlatego kontrreformacja za rządów Habsburgów nie zdołała ich wykorzenić. W Jaworzu i w pobliskiej Jasienicy już w XVI w. istniały ewangelickie parafie. Jaworze miało również swój drewniany kościół, odebrany wcześniej katolikom. W wyniku kontrreformacji, ewangelicy zostali jednak go pozbawieni z 1654 r. Do 1709 r. na Śląsku Cieszyńskim nie posiadali oni żadnej świątyni. Nabożeństwa odprawiane więc były potajemnie, głównie w górach, m.in. na Równicy, Bukowej, Lesznej Górnej, Cygańskim Lesie w Bielsku Białej i tzw. „Uroczysku” na zboczu Borowiny w Jaworzu. Po wybudowaniu kościoła w Cieszynie, wierni z Jaworza uczęszczali do niego na msze św. Sytuacja zmieniła się po ogłoszeniu przez cesarza Austrii Józefa II tzw. Patentu Tolerancyjnego w 1781 r., na mocy którego ewangelicy Śląska Cieszyńskiego mogli w swoich miejscowościach budować Domy Modlitwy (czyli świątynie pozbawione wieży i dzwonów). Ówczesny właściciel Jaworza hrabia Jerzy Lachowski ofiarował więc parcelę pod Dom Modlitwy, szkołę, plebanię i zabudowania gospodarcze oraz większość materiału na ich budowę. Uroczyste poświęcenie kamienia węgielnego pod budowę jaworzańskiego Domu Modlitwy miało miejsce 12 marca 1782 r., a dokonał go ks. T. Barthelmus z Cieszyna. Wówczas również erygowana została tutejsza parafia. Budowa świątyni trwała 4 lata i zakończyła się w 1786 r.

Drugi etap rozwoju parafii ewangelickiej przypadł na początek II poł. XIX w., kiedy to na mocy ogłoszonego przez cesarza Franciszka Józefa I Patentu Cesarskiego, ewangelicy mogli przystąpić do wybudowania wieży, co miało miejsce w latach 1851–1852. W nowej wieży umieszczony został dzwon ofiarowany przez hrabiego Arnolda Saint Genois d'Anneaucourt w 1794 r. W 1862 r. zawieszono dwa kolejne dzwony, a w 1880 r. założony został cmentarz ewangelicki.  

W 1912 r. parafia dokonała przebudowy kościoła, dobudowując prezbiterium (część ołtarzową).

Do parafii, oprócz Jaworza, należą ewangelicy okolicznych wiosek: Jasienicy, Świętoszówki, Bierów i Grodźca Śląskiego (a do 1992 r. również z Wieszcząt, Roztropic, Łazów, Bielowicka) oraz z części Bielska-Białej. Parafia posiada, oprócz kościoła w Jaworzu, świątynię w Jasienicy i kaplicę w Świętoszówce.

Źródło: peuk.fiiz.pl

Zaktualizowano 2 miesiące temu

Dane teleadresowe

Plac Kościelny 25
43-384 Jaworze
Tel.: (33) 817 22 79
Fax: (33) 822 96 96
place
49.794858, 18.946266Skopiowano do schowka
N49º47'41.489", E18º56'46.558"Skopiowano do schowka

Cechy i udogodnienia

Parking
Miejsce/obiekt w pobliżu którego istnieje możliwość płatnego lub bezpłatnego zaparkowania samochodu.
Możliwość zwiedzania
Miejsce/obiekt, który jest udostępniany do zwiedzania.
Ogólnodostępny
Obiekt ogólnodostępny dla wszystkich w określonych dniach i godzinach. (np. instytucja publiczna lub kościół czynne w określonych godzinach).
Wstęp bezpłatny
Kościół Ewangelicko-Augsburski

Inne w kategorii: Sakralne To najbliższe atrakcje w tej samej kategorii.

Najbliższe atrakcje W najbliższej okolicy znajduje się wiele ciekawych atrakcji. Oto niektóre z nich.

Korzystając z tej strony akceptujesz, że w Twoim urządzeniu końcowym zostaną zainstalowane pliki cookies, które umożliwiają nam świadczenie usług. Brak zgody na pliki cookies oznacza, że pewne funkcjonalności strony mogą być niedostępne. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce Cookies.