Tablica pamięci kowarskich gwarków w Kowarach

Tablica pamięci kowarskich Gwarków w Kowarach stanowi istotny element tożsamości lokalnej społeczności, będąc trwałym świadectwem bogatej i trudnej historii tego regionu. Ten pamiątkowy obiekt, umiejscowiony na bocznej elewacji budynku B Urzędu Miasta, jest hołdem złożonym pokoleniom ludzi, którzy swoją ciężką pracą przyczynili się do rozwoju ośrodka miejskiego u podnóża Karkonoszy. Odsłonięcie tablicy było jednym z kulminacyjnych punktów obchodów okrągłej rocznicy, przypominającej o wielowiekowym rodowodzie miejscowości, której dzieje nierozerwalnie splotły się z wydobyciem cennych bogactw naturalnych.

Historyczny kontekst 500-lecia nadania praw miejskich

Uroczystość odsłonięcia tego monumentu nieprzypadkowo odbyła się 4 listopada, podczas specjalnej, uroczystej sesji Rady Miejskiej. Data ta nawiązuje bezpośrednio do wydarzeń sprzed pół tysiąclecia. Dokładnie 4 listopada 1513 roku król Czech i Węgier, Władysław II Jagiellończyk, podpisał dokument, na mocy którego Kowary uzyskały prawa miejskie. To wydarzenie formalnie usankcjonowało status prężnie rozwijającej się osady górniczej, otwierając nowy rozdział w jej historii. Tablica jest więc mostem łączącym renesansowe początki miasta ze współczesnością, przypominając mieszkańcom i turystom o królewskim rodowodzie tego górskiego miasteczka.

Hołd dla gwarków i górników

Treść wyryta na tablicy niesie ze sobą głębokie przesłanie historyczne i społeczne. Inskrypcja głosi: „Pamięci kowarskich gwarków, górników rud żelaza, górników rud uranu, represjonowanych politycznie żołnierzy–górników, którym zawdzięczamy powstanie i rozwój miasta, w 500 rocznicę nadania praw miejskich mieszkańcy Kowar”. Tekst ten precyzyjnie wymienia grupy zawodowe i społeczne, które budowały potęgę gospodarczą regionu.

Szczególną uwagę zwrócono tu na gwarków – dawnych udziałowców i kopaczy kruszców, którzy byli pionierami eksploatacji tutejszych złóż. Tablica upamiętnia również późniejsze etapy historii przemysłowej, w tym wydobycie rud żelaza oraz owiane tajemnicą górnictwo uranowe. Niezwykle ważnym elementem jest wspomnienie o represjonowanych politycznie żołnierzach-górnikach, którzy w latach 50. XX wieku byli zmuszani do katorżniczej pracy w kowarskich kopalniach uranu. To symboliczne zadośćuczynienie i przywrócenie pamięci o ludziach, którzy często płacili zdrowiem i życiem za rozwój przemysłu atomowego w tamtym okresie.

Inicjatorzy i twórcy upamiętnienia

Powstanie tego miejsca pamięci jest zasługą zaangażowania lokalnej społeczności. Inicjatywa wyszła od Stowarzyszenia PRO Kowary, które podjęło trud zebrania niezbędnych środków finansowych na realizację projektu. Dzięki determinacji, elewacja magistratu zyskała element, który edukuje kolejne pokolenia o fundamentach, na których wyrosło miasto.

Towarzyszące wydarzenia kulturalne i Sali Tradycji

Odsłonięcie tablicy było częścią szerszych uroczystości jubileuszowych. Ważnym punktem obchodów było również wydarzenie w Sali Tradycji, która mieści się w budynku Centrum Integracji i Tradycji Miasta. Zaprezentowano tam unikalny dywan z historycznym motywem heraldycznym miasta. Dzieło to zostało zaprojektowane przez lokalną artystkę Bożennę Burgielską, a jego wykonaniem zajęła się słynna spółka "Kowary Dywan", kontynuująca wieloletnie tradycje włókiennicze, z których – obok górnictwa – słynął ten region.