Pomnik Wołogóra w Budnikach

Pomnik Wołogóra w Budnikach to niezwykła rzeźba plenerowa upamiętniająca legendarnego strażnika karkonoskich szlaków. Znajduje się ona na terenie historycznej, nieistniejącej już dziś osady leśnej. Teren ten zlokalizowany jest u zbiegu granic administracyjnych miast Karpacz oraz sąsiedniej miejscowości Kowary. Administracyjnie ten piękny, zalesiony obszar obejmuje województwo dolnośląskie. Monumentalna postać Ducha Gór nawiązuje bezpośrednio do fascynujących, starych podań ludowych związanych ze zjawiskowym pasmem, jakim są Karkonosze.

Historia powstania rzeźby i odsłonięcie

Historyczna chwila oficjalnego montażu tego wyjątkowego posągu miała miejsce 11 października 2024 roku. Rzeźba została w całości sfinansowana przez pasjonatów zrzeszonych pod nazwą Miłośnicy Budnik przy wsparciu podmiotu Sowiduch. Aby oficjalnie zainstalować monument w głębokim lesie, pomysłodawcy uzyskali niezbędną zgodę miejscowego Nadleśnictwa Śnieżka. Za ciężki transport logistyczny drewnianej konstrukcji odpowiadali druhowie Maciej i Mariusz z miejscowej Ochotniczej Straży Pożarnej. W skomplikowanym montażu aktywnie brali udział ochotnicy: Paweł, Krzysztof, Mirek, Zdzisław i Sławomir, a także pracownicy lokalnego urzędu – Tomek i Adam. Cenne wsparcie dla tej oddolnej inicjatywy społecznej zapewnili również burmistrzowie obu wspomnianych wcześniej gmin.

Legenda o strażniku z głową wołu

Zgodnie ze starymi legendami, potężny Liczyrzepa wyznaczył do pilnowania górskich rubieży specjalnego strażnika, jakim był Wołogór. Była to postać o ciele silnego mężczyzny z charakterystyczną głową wołu. Jego główną kwaterą był zalesiony masyw górski, którym do dziś jest Wołowa Góra (1041 m n.p.m.). Do jego najważniejszych zadań należało dbanie o porządek w górach oraz chronienie doliny strumienia Malina. Gdy podczas tragicznej wojny trzydziestoletniej przez obszar, jakim jest Kotlina Jeleniogórska, przetaczały się bezwzględne bandy lisowczyków, to właśnie ten Duch Gór stanął w obronie okolicznej ludności. Wykorzystując swój magiczny totem, zapewnił im prowizoryczne schronienie na stromych zboczach, chroniąc przed grabieżami i pożarami z rąk oprawców hrabiego von Czernina.

Magiczna pomoc dla biednych osadników

Z biegiem czasu ukrywający się uchodźcy przenieśli swoje skromne chaty w rejon wąwozu cichego strumienia. Mimo usilnych starań, stroma i kamienista ziemia nie zapewniała tam wystarczających plonów do wykarmienia wszystkich dzieci. Wołogór, ubolewając nad ich trudną dolą, uciekł się do sprytnego podstępu. Zaczął systematycznie nawiedzać we śnie bardzo zamożne i litościwe arystokratki – hrabinę Wandę Czartoryską z pałacu w Ciszycy oraz hrabinę von Reden, dla której macierzystą rezydencją był urokliwy Bukowiec. Przejęte nocnymi wizjami panie zaczęły natychmiast, a do tego wielokrotnie i osobiście, dostarczać potrzebującym rodzinom z Budnik niezbędną odzież, grube obuwie oraz posiłki.

Nieszczęśliwa miłość i powstanie ponurej kaskady

Ostateczna zguba szlachetnego bohatera nadeszła z chwilą, gdy podczas sianokosów zakochał się bez pamięci w prześlicznej Marii, córce z rodziny Kretschmerów. Dziewczyna jednak stanowczo odrzucała jego względy, ponieważ darzyła miłością miejscowego nauczyciela, Heinricha Liebiga. Pewnej mroźnej nocy, z rozpalonego odrzuceniem serca Wołogóra wymknęła się niebezpieczna iskra, która niefortunnie spaliła dom Marii. Zrozpaczony strażnik natychmiast pomógł odbudować zniszczone domostwo, a Maria ostatecznie poślubiła ukochanego. W miejscu spalonej chaty wybudowano później popularną naleśnikarnię przy Tabaczanej Ścieżce. Sam bohater, załamany nieszczęśliwą miłością oraz tracąc ostatecznie magiczną moc swojego totemu, wyruszył samotnie w górę górskiego strumienia. Na jednym z głazów zostawił wyraźny odcisk potężnej stopy, uderzył magiczną laską w skałę i zniknął na zawsze, co sprawiło, że dotychczas radosne miejsce zyskało swą dzisiejszą mroczną nazwę i znane jest powszechnie jako Ponura Kaskada.

Źródło: budniki.pl