Kamienica przy Rynku Zygmunta Augusta 28 w Augustowie
Kamienica przy Rynku Zygmunta Augusta 28 w Augustowie to jeden z najważniejszych i najbardziej fascynujących punktów na historycznej mapie tego urokliwego miasta. Zabytkowa kamienica, położona w samym centrum miejscowości Augustów przy słynnym Rynku Zygmunta Augusta, stanowi prawdziwą perełkę dla miłośników dawnej architektury i lokalnych dziejów. Z jej murami wiąże się wiele niezwykłych opowieści, które na przestrzeni setek lat kształtowały wizerunek całego regionu. Warto bliżej poznać jej losy, ponieważ jest to bez wątpienia najstarszy murowany budynek w mieście, który przetrwał do naszych czasów pomimo licznych, burzliwych zawirowań historycznych.
Początki i klasycystyczna architektura kamienicy
Historia tego wyjątkowego budynku rozpoczyna się na przełomie wieków, a dokładnie w 1800 roku. Został on wzniesiony w czasie surowych rządów pruskich na tych terenach. Za zaprojektowanie i budowę tego najstarszego murowanego obiektu w mieście odpowiedzialni byli inwestorzy Ballk zu Weita oraz Geytner, którzy stworzyli niezwykle solidną i reprezentacyjną formę architektoniczną. Pierwotnie kamienica postawiona była w eleganckim i niezwykle modnym wówczas stylu klasycystycznym, który charakteryzował się stonowaną harmonią, dbałością o zachowanie idealnej symetrii i doskonałych proporcji bryły. Niestety, późniejsze liczne przebudowy wpłynęły negatywnie na jej zewnętrzny urok i w konsekwencji całkowicie pozbawiły ją pierwotnych, klasycystycznych cech stylowych. Zmiany te sprawiły, że dzisiejszy wygląd obiektu znacznie różni się od tego zaplanowanego u progu dziewiętnastego stulecia, jednak nie odbiera to budowli jej ogromnej wartości sentymentalnej i poznawczej.
Dwór starostów augustowskich i legendarna wizyta Napoleona
Miejsce, w którym obecnie dumnie wznosi się ten zabytek, posiada o wiele głębsze tradycje osadnicze, sięgające dawnych wieków. Według wnikliwych badań i dostępnych przekazów historycznych, wcześniej w tym samym miejscu z dużym prawdopodobieństwem znajdował się reprezentacyjny dwór starostów augustowskich. Ta potężna i ważna dla regionu budowla została z powodzeniem wystawiona po 1572 roku, stanowiąc przez długi czas główne polityczne centrum sprawowania lokalnej władzy i prężnego zarządzania okolicznymi, rozległymi dobrami ziemskimi.
Jednym z najciekawszych i najbardziej elektryzujących wydarzeń w całej nowożytnej historii kamienicy był z pewnością burzliwy początek dziewiętnastego stulecia. To właśnie w tych gościnnych murach, dokładnie 8 grudnia 1812 roku, zatrzymał się wielki wódz Francuzów, słynny Napoleon Bonaparte. Omawiany cesarz spędził w kamienicy swój czas na odpoczynku podczas dramatycznego i niezwykle wyczerpującego powrotu z całkowicie nieudanej inwazji zbrojnej na terytorium potężnej Rosji. Fakt, że tak wybitna i znana na całym świecie postać historyczna stąpała po podłogach tego budynku, dodaje mu niesamowitego prestiżu i sprawia, że jest to bezcenny obiekt turystyczny, którego znaczenie wykracza daleko poza granice samego miasta.
Zmienne losy handlowe w dwudziestym wieku i czasy współczesne
Dalsze lata i kolejne dekady to okres interesujących przemian w codziennym funkcjonowaniu tego niezwykłego, zabytkowego gmachu. W 1920 roku w opisywanym budynku z wielkim entuzjazmem powstała i prężnie rozpoczęła działalność jedna z pierwszych miejscowych spółdzielni handlowych. Przedsiębiorstwo to nosiło dumną nazwę „Hurtownia Augustowska” i odgrywało niezmiernie istotną rolę w żmudnej odbudowie lokalnej gospodarki wolnorynkowej, tuż po tragicznych czasach pierwszej wojny światowej. Z kolei w latach siedemdziesiątych oraz osiemdziesiątych ubiegłego dwudziestego wieku w kamienicy mieścił się dobrze znany ówczesnym mieszkańcom sklep popularnej sieci Pewex. Zakupy robione w tym miejscu były w szarych czasach PRL-u niekwestionowanym synonimem luksusu i rzadką okazją na zdobycie wymarzonych, trudnodostępnych zachodnich towarów i luksusowej odzieży.
Prawdziwe znaczenie historyczne oraz wspaniała wartość dziedzictwa architektonicznego budynku zostały ostatecznie docenione i oficjalnie usankcjonowane u schyłku ubiegłego wieku. W przełomowym 1993 roku obiekt został uroczyście wpisany do państwowego rejestru zabytków, zyskując w ten sposób pełną i niezwykle potrzebną prawną ochronę konserwatorską na kolejne stulecia. Współcześnie, na podstawie pewnych danych z 2014 roku, w tej najstarszej, urokliwej kamienicy wciąż tętni codzienne życie miejskie. W jej odnowionych i bezpiecznych murach mieści się obecnie między innymi świetnie zaopatrzona apteka, służąc nieprzerwanie swoim asortymentem kolejnym pokoleniom okolicznych mieszkańców i napływającym turystom.
