małopolskie gorlicki Binarowa Drewniany kościół pw. św. Michała Archanioła w Binarowej

Drewniany kościół pw. św. Michała Archanioła w Binarowej Obiekt wpisany do rejestru zabytków o numerze: 22-ZN z dnia 24.11.1948

Zaktualizowano 8 miesięcy temu

Kościół pw. św. Michała Archanioła w Binarowej – rzymskokatolicki kościół parafialny z około 1500 roku położony we wsi Binarowa w województwie małopolskim. Znajduje się na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego i uznawany jest za jeden z najcenniejszych drewnianych późnogotyckich kościołów w Polsce i Europie. 5 lipca 2003 roku został wpisany wraz z... ...

Liczba wszystkich zdjęć: 7
Data powstania obiektu: ok. 1500 r.
22-ZN z dnia 24.11.1948 Nr w rejestrze zabytków

Opis

Kościół pw. św. Michała Archanioła w Binarowej – rzymskokatolicki kościół parafialny z około 1500 roku położony we wsi Binarowa w województwie małopolskim.

Znajduje się na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego i uznawany jest za jeden z najcenniejszych drewnianych późnogotyckich kościołów w Polsce i Europie.

5 lipca 2003 roku został wpisany wraz z innymi drewnianymi kościołami południowej Małopolski i Podkarpacia na listę światowego dziedzictwa UNESCO, co uzasadniono następująco: harmonijne połączenie walorów historycznych, architektonicznych i artystycznych, najcenniejsza polichromia spośród wszystkich drewnianych kościołów Małopolski.

Architektura i wyposażenie
Kościół jest orientowany, konstrukcji zrębowej z drewna jodłowego, jednonawowy, z dobudowaną wieżą od zachodu. Do kwadratowej niemal nawy przylega węższe, prostokątne prezbiterium zamknięte trójbocznie od wschodu z dostawioną od północy zakrystią. Od północy do nawy dobudowana znacznych rozmiarów kaplica Aniołów Stróżów, a od południa kruchta. Wieża konstrukcji słupowo-ramowej, o ścianach silnie zwężających się ku górze, z nadwieszoną izbicą, zwieńczona hełmem ostrosłupowym. Pod wieżą mieści się obszerny przedsionek. To najstarsza znana drewniana wieża przykościelna. Nawa i prezbiterium przykryte dachem jednokalenicowym o konstrukcji więźbowo-zaskrzynieniowej z sygnaturkową wieżyczką.

Wnętrze świątyni nakryte jest stropami płaskimi, w nawie z zaskrzynieniami wsparte drewnianymi filarami z arkadami. Całe wnętrze z najdrobniejszymi detalami architektonicznymi ozdabia wspaniała polichromia: na stropach późnogotycka patronowa z motywami roślinnymi (jej twórca podpisał się inicjałem M K B oraz stylizowanym gmerkiem), na ścianach barokowe cykle przedstawieniowe, w kaplicy o motywach figuralnych i ornamentalnych. W nawie, kaplicy i zakrystii znajdują się nadwieszone nad tymi pomieszczeniami chóry muzyczne. W kościele znajdują się organy z XIX wieku zbudowane najpewniej przez Stanisława Janika z Krosna.

W skład najstarszego wyposażenia kościoła pochodzącego także z poprzednich świątyń wchodzą:

  • gotycka rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem z około 1380 roku oraz cztery płaskorzeźby Świętych Dziewic: Barbary, Doroty, Katarzyny i Małgorzaty z około 1410 roku (pozostałość ołtarza Czterech Świętych Dziewic),
  • figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem datowaną na lata około 1425-1430 w ołtarzu głównym,
  • krucyfiks z około 1525 roku,
  • kamienna chrzcielnica z pierwszej tercji XVI wieku,
  • ozdobne gotyckie okucia kowalskie drzwi prowadzących z kruchty do nawy.

Z XVII wieku pochodzą między innymi:

  • duży ołtarz główny z początku XVII wieku, wzorowany na ołtarzu głównym z kościoła parafialnego w Bieczu z rzeźbą św. Michała Archanioła w zwieńczeniu,
  • dwa ołtarze boczne w nawie; północny z kultowym obrazem Matki Boskiej Piaskowej,
  • Grupa Pasyjna na gotyckiej belce tęczowej,
  • bogato rzeźbione ławki,
  • konfesjonały pokryte malowidłami,
  • tron celebransa,
  • ambona.

Otoczenie kościoła
Kościół ogrodzono drewnianym płotem w XIX wieku. W 1898 roku wzniesiono w bezpośrednim jego sąsiedztwie murowaną dwuprzelotową dzwonnicę parawanową o tynkowo-ceglanej fakturze murów. Mieszczą się na niej trzy dzwony: jeden gotycki z XV wieku z minuskułowym napisem i dwa z lat 1960-tych. Ogrodzenie i dzwonnica były remontowane w 1956 i 1997 roku.

W kulturze
Wyjątkowość kościoła w Binarowej zainspirowała Mirona Białoszewskiego do napisania w 1956 roku utworu poetyckiego poświęconemu świątyni pod tytułem Stara pieśń nad Binarową. Stanisław Wyspiański będąc w kościele wykonał jego szkic.

Źródło: wikipedia.pl

Historia

Dokument z 1415 roku informuje o istnieniu drewnianego kościoła parafialnego w Binarowej, a potwierdza jego funkcjonowanie Jan Długosz na przełomie trzeciej i czwartej ćwierci XV stulecia. Kościół spłonął pod koniec XV wieku. Obecnie istniejąca świątynia została wybudowana około 1500 roku. Nie wiadomo, kiedy dokładnie odbyło się jej poświęcenie i konsekracja. W ciągu następnych stuleci przeprowadzono szereg konserwacji mających na celu zachowanie tego obiektu w jak najlepszym stanie:

  • w 1596 roku dostawiono do korpusu nawy wieżę;
  • na początku XVI wieku wykonano polichromię patronową niemal w całym wnętrzu kościoła; malowidłami pokryto także ściany zewnętrzne;
  • w latach 1602–1608 kościół wzbogacono o wieżyczkę na sygnaturkę;
  • w latach 1641–1650 świątynię gruntownie przekształcono: do nawy dobudowano kaplicę Aniołów Stróżów, wieża otrzymała nowe zwieńczenie, przebudowano chór muzyczny, powiększono otwory okienne, wykonano nową polichromię ścian;
  • w 1655 roku powstała polichromia w kaplicy Aniołów Stróżów;
  • rok 1844 – duży remont kościoła obejmujący także wyposażenie; rozebrano soboty, które powstały przed 1601 rokiem;
  • w latach 1890–1908 przeprowadzono prace zmierzające do zabezpieczenia podupadającego i znacznie osłabionego konstrukcyjnie kościoła co poważnie zniekształcono świątynię m.in. poprzez zmianę pokrycia dachów (gont zastąpiono blachą), szalunek gontowy ścian zastąpiono deskowaniem, a zaskrzynienia w nawie podparto arkadami filarowymi;
  • w latach 1953–1956 i w 1967 roku remontowany;
  • w latach 1990-tych podjęto zabiegi renowacyjne mające przywrócić pierwotny wygląd kościoła. Między innymi wymieniono gontowe pokrycie ścian; w 1998 zrekonstruowano pierwotny kształt wieży; na początku lat 2000 przeprowadzono remont więźby dachowej z wymianą pokrycia na gontowe;
  • w latach 2010–2012 były prowadzono prace renowacyjne we wnętrzu kościoła (m.in. wymiana posadzki), mające na celu likwidację szkód spowodowanych powodzią w 2010 roku.

Źródło: wikipedia.pl

Dane adresowe Drewniany kościół pw. św. Michała Archanioła w Binarowej Binarowa 409 38-340 Binarowa N49º45'26.302", E21º13'39.043"
Cechy i udogodnienia
Architektura drewniana
Parking
Możliwość zwiedzania
Obiekt z listy UNESCO
Ogólnodostępny
Wstęp bezpłatny
Kościół rzymskokatolicki
Szlak Architektury Drewnianej Województwa Małopolskiego

Korzystając z tej strony akceptujesz, że w Twoim urządzeniu końcowym zostaną zainstalowane pliki cookies, które umożliwiają nam świadczenie usług. Brak zgody na pliki cookies oznacza, że pewne funkcjonalności strony mogą być niedostępne. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce Cookies.