Mauzoleum von Cottenetów w Brunowie

Mauzoleum von Cottenetów w Brunowie to zabytkowe miejsce pochówku, które położone jest w niewielkiej, dolnośląskiej wsi Brunów. Geograficznie i historycznie obiekt ten dumnie wpisuje się w obfitujące w zabytki dziedzictwo, jakim poszczycić się może województwo dolnośląskie. Grobowiec ten nierozerwalnie wiąże się z dawnym majątkiem ziemskim i arystokratyczną rodziną von Cottenet, będąc niemym, cichym świadkiem przemijającej świetności tego regionu.

Lokalizacja zabytkowego mauzoleum

Kaplica grobowa usytuowana jest w bardzo ustronnym miejscu, skrytym głęboko w lesie. Znajduje się ona około 350 metrów na południowy zachód od głównego kompleksu rezydencjonalnego, jakim jest odrestaurowany Pałac w Brunowie. Aby do niej dotrzeć, wystarczy oddalić się zaledwie 200 metrów na wschód od ruchliwej drogi wojewódzkiej numer 297, która prowadzi prosto w kierunku miasta ceramiki, którym jest znany na całym świecie Bolesławiec. Wybrane, wysoce dyskretne położenie miało w zamyśle fundatorów zapewniać spoczywającym zmarłym wieczny spokój.

Historia powstania i tragiczne losy po wojnie

Architektoniczna pamiątka została wzniesiona najprawdopodobniej w latach dziewięćdziesiątych dziewiętnastego wieku. Od samego początku miała pełnić funkcję prywatnego miejsca wiecznego spoczynku wyłącznie dla właścicieli majątku ziemskiego w Brunowie. Byli nimi członkowie prężnie działającej rodziny von Cottenet, często zapisywanej w starszych dokumentach urzędowych jako hrabiowie Kotten. Obiekt został zaprojektowany i zbudowany w stylu neogotyckim, jednak jego ostateczne cechy stylowe są niezwykle skromne i zauważalnie ograniczone głównie do dopracowanych detali architektonicznych. Podobnie jak wiele innych niemieckich pamiątek na tym terenie, po 1945 roku budowla została dotkliwie zdewastowana, a dawne szczątki bezczelnie sprofanowane.

Architektura i unikalna bryła budowli

Całe mauzoleum to starannie wymurowana z łupanego kamienia budowla, którą wzniesiono na regularnym, matematycznym wręcz planie ośmioboku. Jest to konstrukcja całkowicie jednokondygnacyjna, zwieńczona dość rzadkim i charakterystycznym, ośmiopołaciowym dachem namiotowym. Pierwotnie pokrycie dachowe wykonane było z wysokiej jakości łupka, który był układany w bardzo dekoracyjną łuskę. Krawędzie dachu zabezpieczono solidnymi zakładkami na narożach oraz specjalnymi okuciami z blachy cynkowej. W czasach świetności całego obiektu, na samym szczycie dachu dumnie górował kuty, żelazny krzyż.

Detale architektoniczne i wnętrze grobowca

Główne ściany nośne grobowca wzniesiono z bardzo solidnego łomu piaskowcowego. Natomiast najbardziej misterne elementy dekoracyjne, takie jak wydatny gzyms oraz rzeźbiony portal wejściowy, wykonano z wysokiej jakości, drobnoziarnistego i szarego piaskowca. Zewnętrzne elewacje są całkowicie pozbawione podziałów i zwieńczono je starannie profilowanym gzymsem. Otwór drzwiowy umieszczony w elewacji wschodniej ma formę klasycznego, ostrołukowego portalu o bardzo specyficznym profilu, który złożony jest z fazy, wklęsłości i gładkiego wałka. Obecnie ze względów bezpieczeństwa wejście pozostaje całkowicie zamurowane. Uwagę zwracają również dwie bardzo małe facjatki z ostrołukowymi otworami, które wkomponowano w stromy dach. Wytrzymała więźba dachowa typu krokwiowo-kleszczowego została wewnątrz wzmocniona ukośnymi zastrzałami. Posadzkę wyłożono równymi płytami piaskowcowymi. Samo ascetyczne wnętrze zostało zwieńczone centralną kopułą, a dawne, zniszczone dzisiaj drzwi wejściowe, posiadały masywną formę płycinowo-ramową.