Zespół Łazienek w Ciechocinku

Zespół Łazienek w Ciechocinku to unikalny kompleks zabytkowych budynków uzdrowiskowych, które stanowią znakomity przykład dawnego budownictwa klasycystycznego oraz eklektycznego. Obiekty te przez dziesięciolecia tworzyły fundament infrastruktury sanatoryjnej w popularnym Ciechocinku, leżącym w województwie kujawsko-pomorskim. Mimo licznych przebudów i zmian przestrzennych, budynki te do dziś przypominają o bogatej historii lecznictwa w regionie.

Historia rozwoju funkcji leczniczych w dziewiętnastym wieku

W pierwszej połowie dziewiętnastego wieku, wraz z rozkwitem wydobycia soli, miejscowość zaczynała zyskiwać wyjątkowe właściwości lecznicze. Poza prężnie rozwijającym się przemysłem konieczne było dostosowanie przestrzeni dla napływających kuracjuszy. Kluczowym momentem stał się rok 1845, w którym rozpoczęto budowę Łazienek nr I, zwanych komitetowymi. Autorami projektu byli Henryk Marconi oraz Fryderyk Rojewski, a projekt wnętrz stworzył Franciszek Tournelle. Oficjalne otwarcie nastąpiło w 1850 roku, jednak późniejsze przebudowy w drugiej połowie wieku w dużym stopniu zatarły ich pierwotne cechy. W bezpośrednim sąsiedztwie wzniesiono także budynek administracyjny. Z kolei Łazienki nr III (bankowe) wzniesiono w latach 1898–1900 na miejscu dawnych łaźni zaadaptowanych z budynku machiny parowej. Łazienki nr IV zbudowano w latach 1900–1906 według projektu inż. Majewskiego na miejscu starszych obiektów. Ostatnie z zespołu, czyli Łazienki nr II, powstały w latach 1911–1913 jako łazienki skarbowe na miejscu dawnej austerii rządowej.

Okres wojenny i współczesne przeznaczenie obiektów

Podczas drugiej wojny światowej budynki pełniły inne funkcje – Łazienki nr III i IV zamieniono na szpitale wojskowe, a numer II służył jako magazyn. Po 1945 roku obiekty wielokrotnie remontowano, jednak pełne funkcje kliniczne zachował jedynie budynek numer cztery. Współcześnie poszczególne budynki pełnią odmienne role: numer trzy pozostaje nieużytkowany, numer jeden przekształcono w obiekt mieszkalno-usługowy, numer dwa zaadaptowano na hotel, natomiast w rozbudowanym budynku Łazienek nr IV mieści się szpital.

Architektura i opis poszczególnych obiektów zespołu

Zabytkowe łazienki zlokalizowane są w głównej części uzdrowiskowej, skupiając się w rejonie ulic Tadeusza Kościuszki, Armii Krajowej oraz Raczyńskich. Obiekty te zachowały w dużej mierze cechy późnoklasycystyczne oraz dominujący eklektyzm:

• Łazienki nr I – usytuowane przy ulicy Kościuszki 14, wzniesione w stylu eklektycznym jako cztery skrzydła tworzące kwadrat z wewnętrznym dziedzińcem. Południowa część jest parterowa, a północna piętrowa, z zachowaną dekoracją elewacji w postaci obramień okiennych i pozornych portyków.
• Łazienki nr II (skarbowe) – wzniesione w stylu neoromańskim z elementami neorenesansowymi i secesyjnymi, zwrócone frontem do ulicy Raczyńskich. Składają się z trzech skrzydeł, z fasadą zdominowaną przez centralny szczyt, dwie wieże z herbami miasta oraz krenelaż.
• Łazienki nr III (bankowe) – zbudowane w stylu późnego klasycyzmu z cechami eklektycznymi, sąsiadujące od południa z numerem dwa, a od wschodu z numerem cztery. Posiadają dwukondygnacyjne elewacje rozdzielone gzymsem oraz bogate dekoracje w formie boniowania i maszkaronów.
• Łazienki nr IV – usytuowane fasadą na północ do ulicy Armii Krajowej, wzniesione w stylu historycznym na planie wydłużonego prostokąta. Posiadają symetrycznie dekorowane elewacje z oknami zamkniętymi półkoliście w pierwszej kondygnacji i połączone są współczesnym budynkiem.

Wszystkie te historyczne obiekty są obecnie dostępne głównie z zewnątrz, stanowiąc bezcenne świadectwo architektury uzdrowiskowej.