Kwatera Poległych za Ojczyznę w Oleksowie

Kwatera Poległych za Ojczyznę w Oleksowie - kwatera poleglych za ojczyzne w oleksowie 5
Kwatera Poległych za Ojczyznę w Oleksowie - kwatera poleglych za ojczyzne w oleksowie 1
Kwatera Poległych za Ojczyznę w Oleksowie - kwatera poleglych za ojczyzne w oleksowie 6
Kwatera Poległych za Ojczyznę w Oleksowie - kwatera poleglych za ojczyzne w oleksowie 7
Kwatera Poległych za Ojczyznę w Oleksowie - kwatera poleglych za ojczyzne w oleksowie 3
Kwatera Poległych za Ojczyznę w Oleksowie - kwatera poleglych za ojczyzne w oleksowie 4
Kwatera Poległych za Ojczyznę w Oleksowie - kwatera poleglych za ojczyzne w oleksowie 2

Kwatera Poległych za Ojczyznę w Oleksowie to miejsce pamięci narodowej zlokalizowane na cmentarzu parafialnym w miejscowości Oleksów, przy szosie łączącej Gniewoszów i Kozienice (gmina Gniewoszów, powiat kozienicki, województwo mazowieckie). Kompleks grobowo-pomnikowy upamiętnia polskich żołnierzy oraz powstańców walczących o niepodległość w latach 1831, 1863, 1914 i 1939, w tym uczestników bitwy pod Gniewoszowem oraz powstania styczniowego.

Lokalizacja i układ Kwatery Poległych za Ojczyznę w Oleksowie

Kwatera znajduje się w głębi nekropolii parafialnej w Oleksowie. Aby do niej dotrzeć od bramy głównej cmentarza, należy przejść około 150 metrów główną aleją, a następnie skręcić w lewo i pokonać jeszcze około 30 metrów. Teren wokół miejsca pamięci jest uporządkowany i utwardzony kostką.

Centralną część założenia tworzą trzy zabytkowe, kamienne płyty nagrobne weteranów zrywów niepodległościowych XIX wieku, przy których ustawiono trzy krzyże brzozowe:

  • Płyta nagrobna Szymona Mireckiego: Położona po lewej stronie, kryje szczątki urodzonego 28 grudnia 1805 roku i zmarłego 13 lipca 1863 roku kapitana gwardii dawnych wojsk polskich oraz dziedzica wsi Chechel. Udział Szymona Mireckiego w powstaniu styczniowym potwierdzają archiwalne akta Dyrekcji Robót Publicznych w Kielcach – w sprawozdaniu Referatu Grobów Wojennych z 1931 roku (pozycja 32) odnotowano obiekt jako mogiłę Mireckiego, kapitana z 1863 roku w Oleksowie. Na płycie wykuto napis: „D.O.M. Szymon Mirecki, kapitan gwardii d. wojsk polskich, dziedzic wsi Chechel, urodz. 28 grudnia 1805 r., umarł 13 lipca 1863 r.”.
  • Płyta nagrobna Bruna Mireckiego: Sąsiaduje od prawej strony z grobem Szymona Mireckiego. Spoczywa pod nią urodzony 6 października 1841 roku i zmarły 16 września 1864 roku dziedzic wsi Chechel, uczestnik powstania styczniowego. Pod znakiem krzyża widnieje inskrypcja: „D.O.M. Bruno Mirecki z Chechel, ur. 6 października 1841 r., umarł 16 września 1864 r.”.
  • Płyta nagrobna Antoniego Słonczyńskiego: Położona tuż obok mogił Mireckich, upamiętnia żyjącego w latach 1807–1867 byłego oficera wojsk polskich z okresu powstania listopadowego.

Pomniki, głazy pamiątkowe i inskrypcje w kwaterze

Współczesny kształt kwatera uzyskała w latach 2004–2005. Jak informuje tablica Urzędu Gminy Gniewoszów umieszczona przy bramie cmentarza, 6 sierpnia 2005 roku z inicjatywy proboszcza parafii Oleksów księdza Kazimierza Bąbki oraz wójta gminy Gniewoszów utworzono dwie odrębne symboliczne kwatery: jedną poświęconą żołnierzom powstania listopadowego, a drugą uczestnikom powstania styczniowego.

W obrębie miejsca pamięci znajdują się następujące elementy małej architektury i tablice inskrypcyjne:

  • Wysoki krzyż ze stalowych kształtowników: Ufundowany przez księdza proboszcza Kazimierza Bąbkę, upamiętnia ofiary walk niepodległościowych narodu polskiego. Na poprzecznym ramieniu umieszczono napis „Polegli za Ojczyznę”, a na belce pionowej od góry widnieją daty: „1831 – 1863 – 1914 – 1939”.
  • Głaz pamięci powstańców listopadowych: Ufundowany w 2004 roku przez mieszkańców gminy Gniewoszów, zawiera tablicę z napisem: „Pamięci poległym powstańcom listopadowym, 300 żołnierzom Królestwa Polskiego dowodzonym przez ppłk. Teodora Kalinkowskiego, którzy zginęli w bitwie z armią rosyjską stoczonej pod Gniewoszowem dn. 9 sierpnia 1831 r. Społeczeństwo gminy Gniewoszów, Gniewoszów 2004”.
  • Głaz pamięci powstańców styczniowych: Położony obok głazu z 1831 roku, opatrzony tabliczką o treści: „Kwatera powstańców styczniowych 1863–1864”.
  • Głaz z cytatem Kornela Ujejskiego: Ustawiony z boku założenia, prezentuje tabliczkę z fragmentem utworu poety (1823–1897): „Panie, krwi naszej płynęło już morze / Dotąd na ranach niewidzialne blizny / Dałeś nam ciężki krzyż męczeństwa, Boże / I wielką miłość dałeś nam Ojczyzny”.

Tło historyczne – bitwy pod Gniewoszowem i Iłżą z 9 sierpnia 1831 roku

Powstanie listopadowe, które wybuchło nocą z 29 na 30 listopada 1830 roku przeciwko Imperium Rosyjskiemu, trwało ponad 10 miesięcy. W sierpniu 1831 roku, po otrzymaniu meldunków o przygotowaniach rosyjskiego korpusu generała Fiodora Rydygiera (liczącego 20 tysięcy żołnierzy i przeprawiającego się przez Wisłę pod Puławami w kierunku Opatowa) do ofensywy na lewym brzegu rzeki, dowództwo polskie mianowało generała Samuela Józefa Różyckiego naczelnikiem województw sandomierskiego i krakowskiego.

Siły generała Różyckiego (łącznie ponad 4200 żołnierzy po wzmocnieniu oddziałami partyzanckimi) podzielono na dwie grupy operacyjne: zgrupowanie pułkownika Teodora Kalinkowskiego (Kolankowskiego), złożone z dwóch batalionów 22. pułku piechoty liniowej i batalionu strzelców sandomierskich, oraz zgrupowanie pułkownika Rzepeckiego, obejmujące batalion 22. pułku piechoty liniowej, batalion legionu rusko-litewskiego, strzelców celnych Grothusa oraz 450 kawalerzystów z pułku jazdy wołyńskiej.

Starcie pod Gniewoszowem i śmierć 300 żołnierzy Królestwa Polskiego

8 sierpnia 1831 roku rosyjska straż przednia pod dowództwem generała Fiodora Geismara zajęła Ciepielów, a generał Rydygier ruszył na Radom, aby przeciąć drogę polskim oddziałom maszerującym z Janowca. Zagrożony okrążeniem pułkownik Kalinkowski skierował swoją kolumnę na północ ku Gniewoszowowi (wydarzenie to upamiętnia także Pomnik Bitwy pod Gniewoszowem).

9 sierpnia 1831 roku pod Gniewoszowem na polską kolumnę uderzyły przeważające siły generała Geismara. Polska piechota sformowała czworoboki i stawiła zacięty opór, jednak dwa czworoboki zostały rozbite szarżą rosyjskich dragonów. Po utracie dwóch dział otoczeni powstańcy próbowali wycofać się do lasu, gdzie czekali już rosyjscy strzelcy. W boju poległo 300 żołnierzy polskich, rozbiciu uległ cały 22. pułk piechoty liniowej, a do niewoli dostał się pułkownik Kalinkowski wraz z 17 oficerami i 505 szeregowymi.

Zwycięska bitwa pod Iłżą stoczona tego samego dnia

Równolegle 9 sierpnia 1831 roku generał Samuel Józef Różycki (1536 żołnierzy) odniósł zwycięstwo w bitwie pod miastem Iłża nad 3-tysięczną strażą przednią generała Ksenofonta Kwitnickiego (wspartą 6 działami). Po wciągnięciu Rosjan na rynek dzięki pozorowanemu odwrotowi oddziału Gajewskiego w stronę Krzyżanowic, skutecznej obronie legii pieszej Henryka Bogdańskiego przy kościele oraz zwycięskiej szarży pułku jazdy wołyńskiej w wąwozie Zuchowieckim (gdzie ranny podpułkownik Karol Różycki pokonał majora Heninga, a podpułkownik Hewes poległ), Rosjanie wycofali się w kierunku lasu za Chwałowicami, a oddziały polskie odeszły do miasta Szydłowiec. Poległych w tym starciu polskich kawalerzystów upamiętnia Mogiła Powstańców Listopadowych w Iłży.

Informacje praktyczne dla odwiedzających

Kwatera Poległych za Ojczyznę w Oleksowie znajduje się na terenie ogólnodostępnego cmentarza parafialnego przy drodze wojewódzkiej nr 738 (trasa Gniewoszów – Kozienice) i można ją zwiedzać bezpłatnie przez cały rok. Zwiedzanie nekropolii warto połączyć z wizytą przy pobliskim Pomniku Bitwy pod Gniewoszowem oraz w miejscowości Nowa Wieś, gdzie stoi Pomnik Bitwy pod Nową Wsią.

Źródło: powstanie1863.zsi.kielce.pl, forum.tradytor.pl, wikipedia.org

Zaktualizowano wczoraj

Dane teleadresowe

DW 738
26-920 Oleksów
place
51.479873, 21.793486Skopiowano do schowka
N51º28'47.543", E21º47'36.55"Skopiowano do schowka

Cechy i udogodnienia

Parking
Miejsce/obiekt w pobliżu którego istnieje możliwość płatnego lub bezpłatnego zaparkowania samochodu.
Ogólnodostępny
Obiekt ogólnodostępny dla wszystkich w określonych dniach i godzinach. (np. instytucja publiczna lub kościół czynne w określonych godzinach).
Wstęp bezpłatny

Inne w kategorii: Upamiętnienia To najbliższe atrakcje w tej samej kategorii.

Najbliższe atrakcje W najbliższej okolicy znajduje się wiele ciekawych atrakcji. Oto niektóre z nich.

Facebook logoYouTube logo

Korzystając z tej strony akceptujesz, że w Twoim urządzeniu końcowym zostaną zainstalowane pliki cookies, które umożliwiają nam świadczenie usług. Brak zgody na pliki cookies oznacza, że pewne funkcjonalności strony mogą być niedostępne. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce Cookies.

expand_less