Pomnik Bolesława Chrobrego w Gnieźnie
Pomnik Bolesława Chrobrego w Gnieźnie to wyjątkowy monument poświęcony pierwszemu koronowanemu władcy Polski. Znajduje się przy ulicy Jana Łaskiego, tuż obok bazyliki prymasowskiej na Wzgórzu Lecha – miejscu szczególnym dla historii państwa polskiego. Pomnik upamiętnia postać króla, który w 1025 roku przyjął koronę, stając się symbolem potęgi wczesnopiastowskiej Polski oraz jej chrześcijańskich korzeni.
Historia pomnika
Inicjatorem powstania pomnika był biskup Antoni Laubitz, a jego twórcą – znany wielkopolski artysta rzeźbiarz Marcin Rożek. Pierwszy pomnik Bolesława Chrobrego został odsłonięty 12 września 1925 roku przez prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego. Wówczas była to gipsowa replika, symbolicznie pełniąca funkcję kamienia węgielnego pod przyszły spiżowy monument.
Cztery lata później, w kwietniu 1929 roku, na tarasowym placu katedralnym stanął właściwy pomnik wykonany w warszawskiej odlewni Braci Łopieńskich. Monument uroczyście odsłonił prezydent Ignacy Mościcki, a wydarzenie to miało ogromne znaczenie dla mieszkańców Gniezna – kolebki polskiej państwowości.
Zniszczenie i odbudowa monumentu
Tragiczny los spotkał pomnik we wrześniu 1939 roku, kiedy to został zniszczony przez niemieckich okupantów. Przez wiele lat miejsce to pozostawało puste, aż w 1985 roku – po 60 latach od pierwszego odsłonięcia – Bolesław Chrobry ponownie „stanął” na gnieźnieńskim wzgórzu.
Nowy pomnik, oparty na przedwojennym projekcie Marcina Rożka, został wykonany przez rzeźbiarza Jerzego Sobocińskiego, również związanego z Wielkopolską. Tym razem monumentalna figura została umieszczona na wyższym tarasie placu katedralnego, przy schodach prowadzących ku bazylice.
Monumentalna symbolika
Postać Bolesława Chrobrego ma wysokość 4,75 metra i stoi na niemal czterometrowym cokole, co sprawia, że pomnik dominuje nad przestrzenią Wzgórza Lecha. Król przedstawiony jest w zbroi, z koroną na głowie i mieczem w dłoni – symbolem władzy i obrony wiary.
Pomnik Bolesława Chrobrego to nie tylko dzieło sztuki, lecz także ważny element polskiej pamięci historycznej. Upamiętnia on koronację, która ugruntowała niezależność młodego państwa polskiego oraz wprowadziła je w krąg chrześcijańskiej Europy.
Pomnik jako część historycznego krajobrazu Gniezna
Dziś pomnik jest jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc w Gnieźnie. Wraz z pobliską Katedrą Gnieźnieńską, Drzwiami Gnieźnieńskimi i Muzeum Archidiecezjalnym tworzy spójną przestrzeń historyczno-kulturową, przypominającą o początkach polskiej państwowości.
Spacer po Wzgórzu Lecha i zatrzymanie się przy pomniku Bolesława Chrobrego to obowiązkowy punkt każdej wizyty w pierwszej stolicy Polski – miejscu, gdzie historia wciąż przemawia z niezwykłą mocą.
