Dom Ostatniego Laboranta w Karpaczu
Dom Ostatniego Laboranta w Karpaczu to absolutnie unikalne miejsce na turystycznej mapie miasta, gdzie dawna historia ożywa w rękach odwiedzających. Ten historyczny obiekt zlokalizowany jest w samym sercu popularnego kurortu, którym jest Karpacz. Obecnie w budynku przy ulicy Konstytucji 3 Maja 26 funkcjonuje innowacyjne Żywe Muzeum, które stanowi bezpośredni hołd dla dawnych mistrzów zielarstwa i górskiej alchemii, niegdyś powszechnie działających w paśmie, jakim są Karkonosze.
Żywe muzeum i nauka przez działanie
W przeciwieństwie do tradycyjnych placówek muzealnych, to miejsce stawia na pełną interakcję. Goście nie ograniczają się do biernego oglądania eksponatów, lecz aktywnie współtworzą to miejsce. Każdy odwiedzający ma wyjątkową okazję zakasać rękawy i wziąć udział w praktycznych warsztatach, w trakcie których może samodzielnie stworzyć historyczną pamiątkę do zabrania do domu. Takie podejście sprawia, że nauka przez bezpośrednie działanie staje się nie tylko wspaniałą frajdą dla całych rodzin, ale również niezapomnianym, bardzo angażującym doświadczeniem edukacyjnym.
Zwiedzanie indywidualne Domu Ostatniego Laboranta
Jeśli szukasz kreatywnej przygody bez zbędnych formalności i pośpiechu, Pracownia Laboranta zaprasza na warsztaty dostępne od ręki, realizowane w wygodnej i swobodnej formule. Wystarczy, że odwiedzisz pracownię w godzinach otwarcia i wybierzesz z bieżącej oferty interesujące Cię zajęcia – od fascynujących eksperymentów po wyjątkowe rękodzieło – a personel zapewni wszystkie niezbędne materiały oraz fachową opiekę. Nie musisz martwić się wcześniejszymi zapisami, ponieważ rezerwacja miejsc wymagana jest wyłącznie w przypadku specjalnych wydarzeń, o czym zawsze wyraźnie informujemy na naszej stronie oraz w mediach społecznościowych. Pełną listę aktualnych propozycji znajdziesz w dedykowanej zakładce „Nasze warsztaty i pokazy”, więc po prostu przyjdź, stwórz coś własnoręcznie i daj się zaskoczyć wspaniałą zabawą!
Początki rzemiosła i strażnicy dawnych receptur
Laboranci byli wyspecjalizowaną grupą zawodową, która od siedemnastego do dziewiętnastego wieku zajmowała się rygorystycznym zbieraniem roślin leczniczych i sporządzaniem z nich skutecznych medykamentów. Pierwsze pisemne i graficzne wzmianki o górskich zielarzach u stóp Śnieżki pochodzą z dokładnej mapy stworzonej przez Simona Hüttela w 1578 roku. Ich wszechstronna wiedza opierała się na ponad stu trzydziestu różnych ziołach i minerałach, z których tworzyli skomplikowane wyciągi, maści oraz nalewki pomagające na bóle głowy, choroby płuc czy silny reumatyzm. Receptury te stanowiły pilnie strzeżony sekret, który był hermetycznie przekazywany wyłącznie z pokolenia na pokolenie.
Rozwój profesji i dawny cech laborantów
Działalność tych specyficznych, górskich aptekarzy rozwijała się niezwykle dynamicznie i miała realny wpływ na gospodarkę całego regionu. Z zachowanych źródeł wynika, że już w 1696 roku miasto liczyło 57 domów, a w blisko 40 z nich mieszkali i pracowali samodzielni laboranci. Pod koniec osiemnastego wieku, dokładnie w 1796 roku, powołano oficjalny, miejscowy cech rzemieślniczy. Zrzeszał on 27 aktywnych członków, z czego osiemnastu zamieszkiwało tutejsze miasto, a pozostali działali w okolicznych miejscowościach, takich jak Płóczki czy sąsiedni Miłków. To właśnie w tej ostatniej wsi, na zewnętrznym murze kościoła św. Jadwigi, do dziś można podziwiać bardzo bogato zdobione nagrobki mistrzów tej profesji.
Konflikty z aptekarzami i schyłek działalności
Złoty wiek karkonoskiego ziołolecznictwa zaczął chylić się ku ostateczemu upadkowi w dziewiętnastym stuleciu. Z powodu rosnącej konkurencji rynkowej, licencjonowani miejscy aptekarze, posiadający silne wsparcie ówczesnych władz państwowych, rozpoczęli zorganizowaną i bezwzględną walkę z górskimi rzemieślnikami. Wytaczano im najróżniejsze procesy sądowe, nierzadko wysuwając absurdalne oskarżenia o praktykowanie czarnej magii oraz medyczną szarlatanerię. Wskutek tych restrykcyjnych działań laboranci stopniowo tracili swoje odwieczne przywileje, w tym prawo do wolnej sprzedaży swoich wyrobów, co ostatecznie doprowadziło do zaniku tej unikalnej, rzemieślniczej tradycji.
Ernst August Zölfel i jego dziedzictwo
Ostatnim, w pełni oficjalnym przedstawicielem tego wyjątkowego zawodu był Ernst August Zölfel. Mieszkał on i nieprzerwanie pracował w swoim tutejszym domu aż do naturalnej śmierci w 1884 roku. Współcześnie jego nazwisko na stałe wpisało się w topografię górską, stanowiąc doskonały pomnik historii. Dla uczczenia jego wielkiej pamięci nazwano tak potężny rygiel skalny (wznoszący się na rzędnej 1236 m n.p.m.), który zamyka od południowego wschodu polodowcowy obszar, jakim jest Kocioł Wielkiego Stawu. Olbrzymia formacja ta do 1945 roku nosiła niemiecką nazwę Zölfelshübel, a obecnie funkcjonuje na mapach turystycznych pod bardzo adekwatną nazwą Zielarz.
Godziny otwarcia Żywego Muzeum w Domu Ostatniego Laboranta w Karpaczu:
- Poniedziałek – Niedziela: 10:00 – 18:00
