Muzeum Sportu i Turystyki w Karpaczu

Muzeum Sportu i Turystyki w Karpaczu to niezwykła placówka kulturalna, która stanowi obowiązkowy punkt na mapie każdego turysty odwiedzającego Karkonosze. Zlokalizowane w zabytkowym, XVIII-wiecznym domu przysłupowym przy ulicy M. Kopernika 2, muzeum nie tylko zachwyca architekturą, ale przede wszystkim bogactwem zgromadzonych zbiorów. Od momentu swojego uroczystego otwarcia 4 września 1974 roku, przyciągnęło już ponad milion zwiedzających, stając się ważnym ośrodkiem dokumentującym rozwój turystyki, sportu i ochrony przyrody w regionie Sudetów Zachodnich.

Historia powstania placówki

Geneza muzeum sięga lat 30. XX wieku, kiedy to w latach 1932-1936 lokalna społeczność, na terenie przekazanym przez gminę, wzniosła budynek z przeznaczeniem na cele muzealne. Było to wówczas Muzeum Regionalne, które miało za zadanie prezentować historię i kulturę regionu. Wnętrza kryły m.in. rekonstrukcję śląskiej chaty, zbiory przyrodnicze, a także unikalną kuchnię laborantów – dawnych zielarzy karkonoskich. Niestety, po II wojnie światowej zbiory zostały rozproszone, trafiając do innych placówek, m.in. w miastach Jelenia Góra, Kamienna Góra czy Wrocław, a sam budynek przeznaczono na cele mieszkalne.

Dzięki determinacji mieszkańców i działaczy, w 1974 roku udało się reaktywować placówkę, początkowo jako oddział Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie. Od 1 stycznia 2003 roku funkcjonuje ona jako samodzielna Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego, kontynuując misję ochrony dziedzictwa regionu.

Ekspozycja stała – podróż przez historię

Zbiory muzeum są imponujące i podzielone na trzy główne działy tematyczne, które pozwalają kompleksowo poznać specyfikę gór i ludzi z nimi związanych.

Geneza i rozwój turystyki

Ten dział to fascynująca opowieść o pionierach, którzy przecierali szlaki w Karkonoszach. Eksponaty i ryciny dokumentują pracę Walończyków – poszukiwaczy skarbów, górników, hutników, drwali oraz pasterzy. To oni, jako pierwsi, eksplorowali te tereny, torując drogę późniejszym turystom. Wśród unikalnych pamiątek można zobaczyć dawne lektyki, w których w XIX wieku wnoszono bogatych kuracjuszy na szczyty, oraz sanie rogate. Ważnym elementem jest część poświęcona wybitnym Polakom odwiedzającym te ziemie, a także wpisy ze starych ksiąg pamiątkowych, w tym słynna Księga Śnieżki ze szczytu Śnieżka.

Rozwój sportów zimowych

Karkonosze to kolebka europejskich sportów zimowych. W tym dziale zgromadzono eksponaty ukazujące ewolucję sprzętu sportowego – od najstarszych nart, karpli i sanek, po profesjonalne bobsleje. Po II wojnie światowej Karpacz stał się polskim centrum sportów saneczkowych i bobslejowych, co znajduje odzwierciedlenie w licznych trofeach, medalach i pamiątkach po wybitnych zawodnikach. Osobne miejsce poświęcono działalności Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, prezentując historię ratownictwa w górach.

Ochrona przyrody

Trzeci dział to hołd dla niezwykłej przyrody Karkonoszy. Poprzez barwne diapozytywy, eksponaty geologiczne oraz okazy flory i fauny, muzeum edukuje o unikalnym klimacie i środowisku tego regionu. Ciekawostką przyrodniczą, która często budzi zdziwienie zwiedzających, jest preparat dwugłowego cielęcia. Wokół budynku znajduje się również alpinarium, które pozwala na żywo podziwiać roślinność górską.

Oprócz wystawy stałej, na pierwszym piętrze organizowane są cykliczne ekspozycje czasowe, które urozmaicają ofertę muzeum i zachęcają do ponownych odwiedzin. Placówka jest czynna od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00 – 17:00, stanowiąc doskonały wstęp do dalszego odkrywania uroków Karpacza i okolic.