Kościół pw. św. Antoniego Padewskiego w Kopańcu

Kościół pw. św. Antoniego Padewskiego w Kopańcu to wyjątkowy zabytek architektury sakralnej, który stanowi duchowe i historyczne serce tej malowniczej miejscowości. Usytuowany na niewielkim wzniesieniu w północnej części wsi, przy głównej drodze, obiekt ten przyciąga wzrok swoją bryłą i bogatą historią sięgającą średniowiecza. Świątynia jest doskonałym przykładem na to, jak na przestrzeni wieków zmieniały się style architektoniczne, łącząc w sobie elementy gotyku, renesansu oraz baroku, tworząc spójną i zachwycającą całość.

Historia i malownicze położenie

Dzieje świątyni w miejscowości Kopaniec są nierozerwalnie związane z burzliwą historią regionu. Pierwsze wzmianki o istnieniu miejsca kultu w tej lokalizacji pochodzą z 1399 roku, a ślady te można odnaleźć w dokumentach dawnego księstwa jaworskiego. Pierwotna budowla nie przetrwała jednak próby czasu. Obecny kształt kościoła to efekt prac budowlanych rozpoczętych na początku XVI wieku, kiedy to wzniesiono nową, murowaną świątynię. W kolejnych stuleciach obiekt był wielokrotnie przebudowywany i modernizowany, dostosowując się do potrzeb wiernych i zmieniających się prądów w sztuce. W 1677 roku bryła kościoła została wzbogacona o charakterystyczną wieżę, która do dziś stanowi dominujący element w krajobrazie wsi. Kolejne istotne zmiany miały miejsce w 1777 roku, kiedy to świątyni nadano cechy stylu barokowego, a gruntowny remont przeprowadzony w 1888 roku wprowadził elementy neogotyckie, nadając korpusowi nawowemu jego ostateczny wygląd. Kościół położony jest u podnóża pasma Góry Izerskie, zaledwie kilka kilometrów od popularnego kurortu Szklarska Poręba.

Architektura i bryła świątyni

Budowla jest orientowana, murowana i jednonawowa. Prostokątna nawa salowa nakryta jest drewnianym, tynkowanym stropem z XIX wieku, co nadaje wnętrzu przytulny, a zarazem podniosły charakter. Prezbiterium, wzniesione na rzucie kwadratu, oddzielone jest od nawy ostrym łukiem tęczowym i przykryte efektownym sklepieniem gwiaździstym, którego kamienne żebra wykonano z piaskowca. Jest to jeden z najciekawszych elementów architektonicznych kościoła, świadczący o kunszcie dawnych budowniczych. Do prezbiterium przylega niewielka zakrystia nakryta sklepieniem kolebkowym. Całość przykrywa jeden dach z dachówką ceramiczną, co scala bryłę budynku.

Od strony południowej do nawy przylega wieża, wzniesiona na planie kwadratu, która w wyższych kondygnacjach przechodzi w ośmiobok. Zwieńczona jest ona wysokim hełmem z podwójnym prześwitem. W dolnym prześwicie zawieszony jest dzwon z XVII wieku, ufundowany przez znany śląski ród von Schaffgotsch. Na zewnętrznych elewacjach kościoła zachowały się barokowe epitafia z XVIII wieku, upamiętniające rody Menzel, Geyers i Hartmann.

Wnętrze i wyposażenie

Wnętrze kościoła kryje w sobie cenne zabytki sztuki sakralnej. Uwagę zwraca przede wszystkim barokowy, drewniany ołtarz główny, datowany na lata 1709-1710, który stanowi centralny punkt prezbiterium. Równie interesująca jest późnorenesansowa ambona z drugiej połowy XVII wieku. Jej ośmioboczny kosz zdobią płaskorzeźbione arkady, co stanowi piękny przykład snycerki tamtego okresu. We wnętrzu znajduje się także kamienna chrzcielnica pochodząca z przełomu XVIII i XIX wieku oraz prospekt organowy umieszczony na emporze. Na wschodniej ścianie prezbiterium warto dostrzec gotyckie sakramentarium, które zostało zamknięte ozdobną, metalową kratą. Całość wyposażenia dopełniają dwa drewniane krzyże z XVIII wieku oraz rokokowe obrazy stacji Drogi Krzyżowej, które zachwycają precyzją wykonania.

Cmentarz i mauzoleum pastora

Teren kościelny otoczony jest kamiennym murem, do którego prowadzi murowana brama od strony południowej. Wokół świątyni rozciąga się cmentarz parafialny, użytkowany od XIX wieku. To miejsce spoczynku wielu pokoleń mieszkańców, na którym zachowały się stare nagrobki i kapliczki. Szczególną uwagę przyciąga mauzoleum Jana Samuela Brauna, pierwszego ewangelickiego pastora w tej miejscowości. Ten barokowy grobowiec, wzniesiony w 1769 roku, posiada formę kwadratowej kaplicy nakrytej dachem mansardowym. Wejście do mauzoleum zdobi portal ujęty w zdwojone pilastry, które podtrzymują przerwany gzyms z tablicą erekcyjną. Wnętrze kaplicy grobowej zwieńczone jest sklepieniem krzyżowym.

Informacje o parafii

Kościół pw. św. Antoniego Padewskiego pełni funkcję kościoła parafialnego dla lokalnej społeczności. Parafia rzymskokatolicka została tu erygowana w 1977 roku i należy do dekanatu Szklarska Poręba w diecezji Legnica (w jej strukturach administracyjnych). Obejmuje ona swoim zasięgiem okoliczne miejscowości, takie jak: Antoniów, Chromiec oraz Kromnów. Świątynia jest nie tylko miejscem modlitwy, ale także ważnym punktem na turystycznej mapie regionu, chętnie odwiedzanym przez miłośników historii i architektury, którzy przemierzają sudeckie szlaki.