Stacja kolejowa Kowary z miniskansenem
Stacja kolejowa Kowary z miniskansenem to niezwykłe miejsce na mapie regionu, jakim jest województwo dolnośląskie. Na terenie nieczynnego już dworca w urokliwym mieście Kowary, u podnóża pasma, które stanowią Karkonosze, stworzony został plenerowy mini skansen. Zgromadzono w nim cenne eksponaty związane z dawnym kolejnictwem, które przyciągają zarówno pasjonatów techniki, jak i turystów poznających historię górskiego transportu.
Zabytkowy żuraw kolejowy jako główna atrakcja
Najefektowniej na całym terenie prezentuje się stary kolejowy żuraw. Remont tego unikalnego kowarskiego zabytku techniki zawdzięczamy społecznej pracy wykonanej przez członków Społecznego Komitetu Ratowania Żurawia Kolejowego w Kowarach oraz zebranym przez nich środkom finansowym. Obiekt ten dumnie stoi przy torze wjazdowym na stację kolejową od strony miasta Jelenia Góra. Został on solidnie posadowiony na betonowo-kamiennym podeście o wymiarach 2,5 na 3 metry.
Konstrukcja, parametry i systemy napędowe dźwigu
Ten imponujący żuraw został zbudowany około 1905 roku, a pierwowzór takiego obrotowego urządzenia słupowego skonstruowano w Anglii w 1850 roku. Jego podstawowymi elementami są masywna kolumna, na której płynnie obraca się wysięgnica, oraz skomplikowana konstrukcja napędu. Sama kolumna jest precyzyjnie łożyskowana od dołu i góry. Wysięgnica została wykonana z rur, a jej koniec znajduje się na imponującej wysokości około 5,2 metra. Przez ramię przechodzi gruby łańcuch, który biegnie od napędu przez krążek aż do haka. Dźwig posiadał możliwość podnoszenia i opuszczania ładunku o ciężarze do 800 kilogramów, mogąc obracać go praktycznie o 360 stopni. Ewenementem tej konstrukcji było to, że z powodzeniem obsługiwało ją zaledwie dwóch ludzi przy użyciu korb i przekładni zębatych. Urządzenie zaopatrzono dodatkowo w bezpieczny hamulec taśmowy i zapadkę blokującą.
Wagon towarowy do drezyny WM-5
Oprócz wspaniałego żurawia, ekspozycja obejmuje również inne niezwykle ciekawe eksponaty. Jednym z nich jest wagon towarowy przeznaczony specjalnie do popularnej drezyny spalinowej WM-5. Jest to sprzęt w całości polskiej produkcji. Został on wyprodukowany przed laty w wyspecjalizowanych zakładach Kolzam, czyli Kolejowych Zakładach Maszyn w Raciborzu, które stanowiły wówczas jednego z czołowych krajowych producentów taboru technicznego i maszyn torowych.
Samoczynna sygnalizacja przejazdowa z dawnych lat
Kolejnym ważnym elementem wystawy jest oryginalna, samoczynna sygnalizacja przejazdowa, wyprodukowana w uznanych polskich zakładach ZWUS. Urządzenie to przez długie lata dbało o bezpieczeństwo ruchu drogowego. Aż do 1986 roku sygnalizator ten sumiennie pełnił swoją służbę na przejeździe kolejowo-drogowym w pobliskim Leszczyńcu, zabezpieczając ruch na historycznej linii kolejowej numer 308, biegnącej z Jeleniej Góry prosto do miasta Kamienna Góra. Warto podkreślić, że na jednym z wyeksponowanych na zewnątrz egzemplarzy, ukierunkowanym w stronę pobliskiego marketu, zamontowany jest oryginalny dzwonek ostrzegawczy. Trzeci egzemplarz tego typu sygnalizacji, zachowany w idealnym, nienaruszonym stanie, znajduje się pod dachem w obiekcie, którym jest Dom Tradycji Miasta Kowary, stanowiąc ważny punkt wewnętrznej ekspozycji kolejnictwa.
Szafa przejazdowa jako serce sterowania ruchem
Dopełnieniem inżynieryjnej kolekcji urządzeń zabezpieczających jest stalowa szafa przejazdowa, również będąca produktem cenionych zakładów ZWUS. Ten niepozorny z zewnątrz element infrastruktury pełnił w przeszłości niezwykle istotną funkcję technologiczną. To właśnie w jej solidnie chronionym wnętrzu mieściło się całe skomplikowane sterowanie oraz układ zasilania niezbędny do prawidłowego, bezawaryjnego funkcjonowania świetlnej sygnalizacji i ciężkich zapór na przejazdach kolejowo-drogowych.
