Zamek Sobień

Sobień (Soban 1372, castro Sobyen 1460) – średniowieczny zamek w dolinie Sanu, na granicy Pogórza Bukowskiego i Gór Słonnych, obecnie w ruinie na terenie wsi Manasterzec.

Obiekt jest przykładem średniowiecznego zamku prywatnego pełniącego w XV w. ważną rolę w systemie obronnym ziem południowo-wschodnich Królestwa Polskiego.

Ruiny zamku położone są na wysokim wzgórzu stanowiącym jedno z pasm Gór Słonnych. Doskonałe walory obronne tego miejsca wzmacniało położenie w widłach Sanu i jego prawobocznego dopływu Sobienki. Zamek został wzniesiony na rzucie nieregularnego czworoboku zakończonego na północnym-zachodzie ostrym kątem, gdzie znajdowała się czworoboczna wieża bramna. Główna siedziba mieszkalna zbudowana na planie prostokąta usytuowana była we wsch. części założenia i posiadała przypuszczalnie dwie kondygnacje. Wjazd do zamku prowadził drogą od strony północno-zachodniej przez kamienną wieżę bramną, a wcześniej przez przedzamcze (antecastrum) otoczone wałami ziemnymi. Do chwili obecnej zachowała się część szerokiej wieży bramnej i budynku mieszkalnego. Cześć zach. wieży wzniesiona zapewne jeszcze w XIV w. posiada zachowane ściany od strony północnej i południowej. Cześć wsch. wieży tworzą obecnie mury wznoszące się do wysokości drugiej kondygnacji z dwiema przyporami od strony północnej. W ścianie północnej zachowa są dwa prostokątne otwory okienne. Siedziba mieszkalna wzniesiona była na rzucie prostokąta, jednotraktowa. Wewnątrz ścian tej części zamku zachowały się ślady po belkach stropowych. W dolnej i górnej kondygnacji zachowane otwory okienne, w części dolnej zamknięte półkoliście. W elewacji południowej przetrwały dwa kroksztyny z których jeden wspierał pierwotnie wykusz. W południowej dolnej części założenia zamkowego funkcjonuje od 1997 r. taras widokowy z którego roztacza się wspaniała panorama na dolinę Sanu i Góry Słonne, a do ruin wieży zostały poprowadzone drewniane schody z poręczami od strony przedzamcza.

Właściciele:

• Stefan - syn Wojosta z Sobniowa w 1359 otrzymał Sobień
• 1389–1580 Kmitowie herbu Szreniawa
• Jan Kmita (1330–1376) – starosta generalny ruskikrakowski
• Piotr Kmita (1348–1409) – wojewoda krakowski
• Klemens Kmita - (1421) h. Szreniawa, ze Żmigrodu, starosta sanocki
• Jan Kmita - brat Małgorzaty z Kmitów
• Małgorzata z Kmitów żona Przedpełka Mościca z Wielkiego Koźmina
• Mikołaj Kmita z Wiśnicza - kasztelan przemyski - stryj Małgorzaty
• Jan Kmita (zm. 1450) – prowincjał prowincji czesko-polskiej franciszkanów
• Jan Kmita (zm. 1458/1460) – kasztelan lwowski
• Andrzej Kmita – i jego córka Nawojka
• Dobiesław Kmita (zm. 1478) – wojewoda lubelski
• Jan i ks. Stanisław Kmita – dziedzice na Sobniu
• Maciej Kmita - podkomorzy sanocki i ks. Piotr (Balowie)
• Stanisław Kmita (ok. 1450-1511) – kasztelan sanocki, wojewoda wojewoda ruski
• Piotr Kmita Sobieński (1477-1553) – wojewoda krakowski, marszałek wielki koronny
• Barbara Kmita z Felsztyna - córka Jana Herburta
• 1580–1713 Stadniccy herbu Szreniawa
• 1713–1803 Ossolińscy, Mniszchowie jako wiano zamek Teresy ze Stadnickich przeszedł na jej męża Józefa Kantego Ossolińskiego
• 1803–1939 Krasiccy z Sienna, Julia Teresa Wandalin-Mniszech
• Edmund Konrad Krasicki z Siecina

Stan obecny
Na zarośniętym lasem wzgórzu, nad Sanem zachowały się fragmenty murów obronnych, szczątki budynków i ślady wałów przedzamcza.

Przyroda
Wzgórze zamkowe stanowi ciekawy obiekt przyrodniczy. Od 1970 roku istnieje tu rezerwat „Góra Sobień”.

Źródło: wikipedia.pl