śląskie Bielsko-Biała Bielsko-Biała Plac Wolności w Bielsku-Białej

Plac Wolności w Bielsku-Białej

Zaktualizowano 1 rok temu

Plac Wolności – plac w śródmieściu Bielska-Białej (w administracyjnej dzielnicy Biała Wschód), jeden z dwóch (obok pl. Wojska Polskiego) rynków dawnego miasta Biała Krakowska wytyczony w końcu XVIII wieku. Jest to zbliżony kształtem do prostokąta plac o długości 75 m na osi północ-południe i 40 m na osi wschód-zachód. Jego powierzchnia... ...

Data powstania obiektu: koniec XVIII w.

Opis

Plac Wolności – plac w śródmieściu Bielska-Białej (w administracyjnej dzielnicy Biała Wschód), jeden z dwóch (obok pl. Wojska Polskiego) rynków dawnego miasta Biała Krakowska wytyczony w końcu XVIII wieku.

Jest to zbliżony kształtem do prostokąta plac o długości 75 m na osi północ-południe i 40 m na osi wschód-zachód. Jego powierzchnia wynosi 3000 m².

Od południa jest ograniczony przez ul. 11 Listopada – główny deptak handlowy miasta (południowa pierzeja placu według numeracji budynków należy do tejże ulicy). Wpada ona w narożnik południowo-zachodni i wybiega z narożnika południowo-wschodniego. Północną pierzeję przecina wlot ul. Legionów.

Centralną część placu wypełnia płatny parking i postój taksówek; wjazd na nie znajduje się od strony ul. Legionów. Południowa część placu (będąca jednocześnie częścią ul. 11 Listopada) oraz ok. 20-metrowe przestrzenie (oddzieloną od parkingu przez drzewa i klomby kwiatowe) wzdłuż pierzei wschodniej i zachodniej stanowią strefę pieszą. Cała płyta (zarówno parking, jak i strefa piesza) jest wybrukowana.

Dominantą placu jest znajdujący się w pierzei południowej hotel „Pod Orłem” (ul. 11 Listopada 60). Jest to neobarokowo-klasycystyczny czteropiętrowy gmach wybudowany w 1905 r. w miejscu XVIII-wiecznego zajazdu wg projektu Alexandra Neumanna. Posiada zachowany secesyjny wystrój westybulu i klatki schodowej oraz salę redutową o powierzchni 709 m² w stylu neorenesansowym. Obecnie pełni funkcję biurowca i pasażu handlowego. Sąsiądują z nim dwie kamienice (ul 11 Listopada 56 i 58), będące pozostałością józefińskiej zabudowy z końca XVIII wieku, z których jednak tylko jedna (nr 58) zachowała swój pierwotny kształt; druga została nadbudowana w XIX wieku.

Najważniejszym akcentem pierzei zachodniej jest neobarokowa trzypiętrowa kamienica (pl. Wolności 1, róg 11 Listopada) o zaokrąglonym narożniku wybudowana w 1902 r. dla Dawida Feinera, w której przez pewien czas mieściła się apteka „Pod Białym Orłem” – najstarsza bialska apteka założona w 1701 r. i obecnie funkcjonująca w kamienicy przy pl. Wojska Polskiego. Jest odpowiednikim podobnej narożnej kamienicy pod nr 10. Sąsiaduje z nią także neobarokowa, lecz wybudowana w 1893 r. dwupiętrowa kamienica (nr 2), która do 1939 r. mieściła „Czytelnię Polską” – placówkę będącą w całej swoje historii siedzibą: koła Towarzystwa Szkoły Ludowej, gniazda „Sokoła”, Stowarzyszenia Zawodowego Robotników Manufakturowych i Fabrycznych oraz Rękodzielników, chrześcijańskich związków zawodowych zakładanych i rozwijanych przez środowiska związane ze Stanisławem Stojałowskim, Konsumu Robotniczego oraz Sceny Robotniczej. O jej historycznym znaczeniu mówi tablica pamiątkowa przy wejściu. Pod nr 3 stoi dwupiętrowy budynek powstały jeszcze w XVIII wieku, jednak na skutek przebudowy w XX wieku zatarta została jego pierwotna architektura. Następnym obiektem (nr 4) jest secesyjna kamienica z 1905 r., której fasada pokryta jest licznymi płaskorzeźbami z przedstawieniami roślinnymi. Ostatnim budynkiem (nr 5) zachodniej pierzei józefińska kamienica z końca XVIII wieku.

Pierzeja północna przedzielona jest ul. Legionów. Po jej zachodniej stronie (nr 6) znajduje się wybudowany 1846 r. i przebudowany w stylu neorenesansowym w II poł. XIX wieku budynek, mieszczący od początku swego istnienia pocztę (dziś Urząd Pocztowy Bielsko-Biała 2). Jest to dziś najdłużej pełniący nieprzerwanie swą funkcję budynek publiczny w mieście. Po stronie wschodniej z kolei (nr 7) położony jest późnobarokowy dawny dom cechowy sukienników z 1812 r. (obecnie siedziba mBanku).

Pierzeję wschodnia tworzą: dawne budynki zakładu apretury Rudolfa Lukasa z 1825 r. zaadaptowane na cele handlowo-usługowe (nr 8), czteropiętrowa postmodernistyczna kamienica z pocz. XXI w. zbudowana w miejscu XIX-wiecznej kamienicy wyburzonej w latach 70. XX w. (nr 9) oraz narożna trzypiętrowa neobarokowa kamienica Michala Neumanna z 1904 r. (proj. Alexander Neumann), stanowiąca odpowiednik podobnego budynku pod nr 1 i mieszcząca w latach 1909–2008 ekskluzywną drogerię „Tanewski” (nr 10, róg 11 Listopada).

Źródło: wikipedia.pl

Historia

Plac, pierwotnie noszący nazwę Neue Ring (pol. Nowy Rynek) został wytyczony w latach 80. XVIII wieku wraz z budową traktu środkowogalicyjskiego (otwartego oficjalnie w dniu 1 maja 1785), którego fragmentem była dzisiejsza ulica 11 Listopada. Od samego początku miał obecny kształt (prostokąt ograniczony drogą od południa z przecięta przez wlot drogi pierzeją północną). Jego zabudowę tworzyły głównie jednopiętrowe kamienice w tzw. stylu józefińskim (do czasów współczesnych zachowały się w swoim pierwotnym kształcie dwie), przy południowo-wschodnim narożniku znajdował się zajazd, a w części północno-wschodniej pozostawał niezabudowany.

W 1812 r. w północnej pierzei powstał późnobarokowy dom cechowy, będący w swoim czasie najokazalszym obiektem w obrębie Nowego Rynku. Trzynaście lat później (1825) w pierzei wschodniej zbudowano zakład apretury Rudolfa Lukasa. W 1846 r. w pierzei północnej powstał (przebudowany w II poł. XIX wieku) budynek mieszczący od początku swego istnienia pocztę; jest to dziś najdłużej pełniący nieprzerwanie swą funkcję budynek publiczny w Bielsku-Białej. Do 1890 r. na środku placu znajdowała się figura św. Floriana, patrona strażaków. Później aż do czasów PRL stała w jego miejscu żeliwna pompa wodna.

W 1890 r. dotychczasowy Neue Ring przemianowano na Franzensplatz (pol. Plac Franciszka) dla uczczenia cesarza Franciszka Józefa I. W następnych latach miały miejsce największe w historii zmiany w zabudowie placu. W miejscu jednopiętrowych józefińskich kamieniczek powstały kamienice secesyjne i neostylowe, z których najokazalszymi były dwie narożne (nr 1 i 10) będące swoimi architektonicznymi odpowiednikami. Ponadto w 1905 r. w miejscu XVIII-wiecznego zajazdu zbudowano czteropiętrowy neobarokowo-klasycystyczny hotel „Pod Czarnym Orłem” (przemianowany wkrótce na Pod Orłem, a obecnie pełniący funkcję biurowca i pasażu handlowego), pozostający do dziś dominantą placu. Jednocześnie plac stał się miejscem wielu maniefestacji polskiego ruchu narodowego i ruchu robotniczego, a to za sprawą funkcjonowania w kamienicy pod nr 2 w latach 1873–1939 „Czytelni Polskiej” – placówki będącej w całej swoje historii siedzibą: koła Towarzystwa Szkoły Ludowej, gniazda „Sokoła”, Stowarzyszenia Zawodowego Robotników Manufakturowych i Fabrycznych oraz Rękodzielników, chrześcijańskich związków zawodowych zakładanych i rozwijanych przez środowiska związane ze Stanisławem Stojałowskim, Konsumu Robotniczego oraz Sceny Robotniczej. 23 kwietnia 1890 r. na pl. Franciszka rozpoczęła się demonstracja robotnicza, która przerodziła się z antysemickie zamieszki, podczas których zginęło jedenaście osób. 26 sierpnia 1914 r. w uroczystej oprawie z placu wymaszerował 87-osobowy oddział członków „Sokoła” pod wodzą Henryka Boryczki, walczący w Legionach Polskich. W lutym 1915 r. na placu Józef Piłsudski odbierał defiladę I Brygady Legionów Polskich; dla upamiętnienia tego wydarzenia w latach 20. planowano postawić w tym miejscu pomnik pierwszego marszałka Polski, planów tych jednak nigdy nie zrealizowano.

Po przyłączeniu Białej do Polski w 1918 r., plac przemianowano na Plac Wolności. W okresie międzywojennym, ze względu na rozwój komunikacji samochodowej, zaczął spełniać rolę parkingu, a po II wojnie światowej definitywnie przestał pełnić funkcję placu targowego. Został on przecięty jezdnią, która łączyła dzisiejszą ulicę 11 Listopada (wówczas Dzierżyńskiego), która była główną drogą wylotową ze śródmieścia w kierunku wschodnim, z Legionów (wówczas PKWN). W latach 70. kursowały tędy i zatrzymywały się miejskie autobusy. W 1974 r. oddano do użytku równoległą do Dzierżyńskiego ulicę Koniewa, a pod koniec dekady wybudowano dwujezdniową ulicę Lwowską – obwodnicę wschodniej części historycznego centrum. Obie te inwestycje pozwoliły na wyeliminowanie ruchu kołowego z ul. Dzierżyńskiego i wprowadzenie na pl. Wolności strefy pieszej. Wówczas ukształtował się dzisiejszy wygląd płyty placu (parking w części centralnej, reszta jako deptak). W latach 70. dokonano też znaczącej zmiany w zabudowie, wyburzając jedną z XIX-wiecznych kamienic w pierzei północnej. W jej miejscu powstała na początku XXI stulecia nowa, czetropiętrowa, postmodernistyczna kamienica. 11 listopada 1989 r. na placu Wolności po raz pierwszy od 1938 r. odbył się, zorganizowany przez KPN, wiec z okazji Narodowego Święta Niepodległości. Od 2007 r. rokrocznie pod koniec czerwca pl. Wolności jest miejscem odbywania się Jarmarku Galicyjskiego – jednej z atrakcji Święta Ulicy 11 Listopada.

Źródło: wikipedia.pl

Dane adresowe Plac Wolności w Bielsku-Białej Plac Wolności 43-300 Bielsko-Biała N49º49'23.97", E19º3'13.349"
Cechy i udogodnienia
Parking
Dostęp 24h/7

Korzystając z tej strony akceptujesz, że w Twoim urządzeniu końcowym zostaną zainstalowane pliki cookies, które umożliwiają nam świadczenie usług. Brak zgody na pliki cookies oznacza, że pewne funkcjonalności strony mogą być niedostępne. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce Cookies.