Klasztor pokarmelicki w Gdańsku

Nr w rejestrze zabytków:
A-771 z 15.10.1973
Data powstania obiektu: 1482 r.

Zespół klasztorny karmelitów, obecnie oblatów w Gdańsku pochodzący z XV wieku.

 

Pośród malowniczych zaułków Starego Miasta, nieopodal cichej rzeki Raduni, w miejscu, gdzie zaczęła się historia miasta, wyrosła przed wiekami świątynia św. Katarzyny. Budowla zmieniała się wprawdzie architektonicznie (najczęściej w średniowieczu), ale zasadniczo jej charakter zewnętrzny utrzymał się z niewielkimi zmianami od XV do XX wieku. W swojej historii kościół najpierw należał do katolików, w XVI przeszedł w ręce protestantów. Od 1947 roku znajduje się w rękach karmelitów.

Z Gdańskiem karmelitańskie zgromadzenie związane jest od połowy XIV wieku, ale karmelici nie przybyli tu za sprawą polskiego władcy. W XVII stuleciu gdański konwent utworzył wraz z innymi klasztorami prowincję Wielkopolską. Tradycji klasztornej stało się zadość, gdyż w dawnych aktach kapitulnych przeor gdański z racji starszeństwa placówki, umieszczony był przed krakowskim. O pierwszeństwie gdańskich karmelitów w Polsce pamiętano jeszcze w XIX wieku, kiedy podczas wspólnych procesji gdańscy karmelici szli jako pierwsi.

Karmelici pojawili się w Gdańsku najwcześniej ze wszystkich miast naszego kraju. Pierwsze wiadomości pochodzą z roku 1391. Bawiący wówczas w Prusach książę Henryk Lancaster (późniejszy król Anglii Henryk IV) dwukrotnie ofiarował jałmużnę braciom karmelitom: 10 lutego w Braniewie i 25 marca w Gdańsku.

W 1395 roku gdański klasztor był już na tyle mocny, że na życzenie księcia Albrechta Meklemburskiego posłał mu dwóch braci do pomocy w zakładaniu klasztorów. Warto zauważyć, że klasztor karmelitów w Krakowie, uważany niekiedy za najstarszy w Polsce, powstał w roku 1397, a zatwierdzenie przez papieża uzyskał w cztery lata później.

Nasz klasztor był niewątpliwie pierwszy na ziemiach polskich. Wybudowano go na Młodym Mieście założonym przez Krzyżaków jako konkurencję dla pozostałych gdańskich miast: Prawego (dzisiejszego Głównego – między Podwalami: Przedmiejskim i Staromiejskim) i Starego (od Podwala Staromiejskiego do ulicy Wałowej). Młode Miasto sięgało od ulicy Walowej aż poza dzisiejszy przystanek Gdańsk-Stocznia. Ówczesny Szpital św. Michała i Wszystkich Aniołów Bożych, zwany potocznie „Aniołkami”, stał już poza jego granicami. Karmelici usadowili się w połowie drogi między nim i Wisłą, w rejonie dzisiejszej ulicy Jana z Kolna.

Dzięki obficie płynącym datkom klasztor szybko się rozbudował. W 1408 roku Krzyżacy ufundowali „szklane okno” (witraż?) i pierwszy ołtarz, a w 1409 drugi. Rok później przeor i bracia kupili 100 tysięcy cegieł. Jako przybliżoną datę zakończenia budowy przyjmuje się rok 1422.

W 1433 roku w związku z zagrożeniem ze strony grasujących w okolicy husytów, po raz pierwszy zaproponowano karmelitom przeniesienie klasztoru na objęty palisadą teren Starego Miasta, ale po odejściu husytów zaniechano tego planu.

W 1439 roku kupcy gdańscy i szwedzcy ufundowali kaplicę św. Eryka. W myśl umowy, ofiary na tacę przypadały konwentowi, natomiast datki do skarbonki przeznaczano na budowę i remonty. W dniu św. Eryka (18 maja) organizowano uroczystą procesję ze sprowadzonymi z Uppsali relikwiami. Z okazji tego święta zakonnicy otrzymywali tusze baranią i beczkę gdańskiego piwa. W 1449 roku zainaugurowano istnienie sanktuarium Matki Boskiej i zaczęto udzielać odpustów.

Kres rozwojowi młodo miejskiego zgromadzenia karmelitów położyła wojna trzynastoletnia. Wprawdzie rozbiórka Młodego Miasta przez gdańszczan w 1455 roku nie objęła klasztoru, ale położony poza fortyfikacjami, był narażony na napady krzyżackich najemników.

W dniu 4 kwietnia 1464 roku wystawiono akt przekazania karmelitom terenu i zabudowań szpitala oraz kościoła św. Jerzego, znajdującego się naprzeciwko szpitala św. Elżbiety (przy ul. Elżbietańskiej) wraz z dzwonnicą, dzwonem i pozostałymi zabudowaniami. Po zakończeniu wojny zakonnicy zaczęli budowę nowego kościoła pod wezwaniem NMP i ŚŚ Eliasza i Elizeusza – dzisiejszy św. Józefa – i klasztor, który był ich siedzibą aż do roku 1823. Do Gdańska karmelici powrócili w 1947 roku i gospodarza w kościele św. Katarzyny.

Źródło: gdansk.karmelici.pl

Zaktualizowano 2 miesiące temu

Dane teleadresowe

Elżbietańska
80-894 Gdańsk
place
54.354463, 18.646974Skopiowano do schowka
N54º21'16.067", E18º38'49.106"Skopiowano do schowka

Cechy i udogodnienia

Tylko z zewnątrz
Obiekt dostępny do zwiedzenia tylko z zewnątrz.
Kościół rzymskokatolicki

Inne w kategorii: Sakralne To najbliższe atrakcje w tej samej kategorii.

Najbliższe atrakcje W najbliższej okolicy znajduje się wiele ciekawych atrakcji. Oto niektóre z nich.

Korzystając z tej strony akceptujesz, że w Twoim urządzeniu końcowym zostaną zainstalowane pliki cookies, które umożliwiają nam świadczenie usług. Brak zgody na pliki cookies oznacza, że pewne funkcjonalności strony mogą być niedostępne. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce Cookies.