Pomnik pamięci żołnierzy słoweńskich w Gorlicach
Pomnik pamięci żołnierzy słoweńskich w Gorlicach to wyjątkowe miejsce na historycznej mapie regionu. Uroczyste odsłonięcie tego obelisku miało miejsce w środę, 23 maja 2018 roku, na terenie zabytkowego cmentarza wojennego nr 91 w Gorlicach, położonym w województwie małopolskim. W doniosłym wydarzeniu upamiętniającym ofiary z lat 1914-1918 wzięły udział głowy dwóch państw: prezydent Polski Andrzej Duda oraz prezydent Słowenii Borut Pahor.
Symboliczna wymowa i przesłanie pokoju
Uroczystość stała się okazją do głębokich refleksji nad losem narodów i wartością pokoju. Zgromadzeni na wzgórzu Korczak przywódcy w swoich przemówieniach mocno akcentowali, że pokój nigdy nie jest dany raz na zawsze i wymaga codziennych starań. Słoweński przywódca zwrócił uwagę, że wojna to wybór i decyzja tych, którzy mogli jej zapobiec, a najdłuższy w historii Europy 70-letni okres pokoju to wielkie osiągnięcie i inspiracja na przyszłość.
Z kolei polski prezydent przypomniał, że mimo straszliwej hekatomby, jaką była I wojna światowa, ostatecznie przyniosła ona niepodległość obu narodom, które ramię w ramię walczyły w ramach obcej armii austro-węgierskiej. Zwrócił także uwagę na potrzebę dbałości o cmentarze z tego okresu, rozsiane po całym kraju (w tym liczne wokół Krakowa), będące najmocniejszym świadectwem tragicznej przeszłości.
Historia miejsca i bitwy pod Gorlicami
Cmentarz nr 91 mieści w sobie 301 grobów (140 pojedynczych, 109 rzędowych oraz 52 zbiorowe). Pochowano tu przeszło tysiąc żołnierzy trzech armii: austro-węgierskiej, niemieckiej i rosyjskiej. Zdecydowana większość z nich straciła życie na początku maja 1915 roku. To właśnie wtedy, między 2 a 5 maja, rozegrała się bitwa pod Gorlicami.
Historycy są zgodni, że było to kluczowe i największe starcie zbrojne na froncie wschodnim podczas Wielkiej Wojny. Zmasowany atak 217 tysięcy żołnierzy państw centralnych przełamał obronę rosyjską, dysponującą 80 tysiącami ludzi. Co istotne, po obu stronach barykady ginęli również Polacy.
Architektura i forma pomnika
Pomnik żołnierzy słoweńskich spoczął na nekropolii 22 maja 2018 r., a do jego precyzyjnego ustawienia ze względu na specyfikę terenu użyto ciężkiego sprzętu. Obelisk stanowi prosty, płaski i nieregularny głaz o masie 2,5 tony, sprowadzony bezpośrednio ze Słowenii.
W górnej strefie granitowego kamienia wyryto sugestywny zarys górskich szczytów, nawiązujący do krajobrazu ojczyzny poległych. Centralnym elementem głazu jest polsko-słoweńska inskrypcja o treści: „Pamięci Słoweńskich Żołnierzy 1914-1918 – Wdzięczna Ojczyzna, Republika Słowenii, 2018”.
Polski obelisk na górze Sabotin w Słowenii
Warto dodać, że nieco wcześniej, 22 marca 2018 roku, w Słowenii miało miejsce analogiczne wydarzenie, które spina klamrą wspólną historię obu narodów. Na zboczach góry Sabotin uroczyście odsłonięto obelisk upamiętniający Polaków, którzy jako żołnierze armii austro-węgierskiej walczyli i ginęli na froncie nad rzeką Soczą. Ten bliźniaczy gest obu państw stanowi wyraz głębokiego szacunku dla tysięcy ofiar I wojny światowej, spoczywających na zawsze z dala od swoich ojczyzn.
Źródło: gorlice.pl, prezydent.pl
