Dąb pamięci st. post. Stanisława Baczyńskiego w Jeleniej Górze

Dąb pamięci st. post. Stanisława Baczyńskiego w Jeleniej Górze to żywy pomnik historii, który wrósł w krajobraz miasta, stając się symbolem trwałości pamięci o bohaterach minionych czasów. Drzewo to, posadzone w ramach ogólnopolskiej inicjatywy, nie jest jedynie elementem przyrody, lecz przede wszystkim niemym świadkiem tragicznych losów Polaków na Wschodzie. Znajduje się ono w wyjątkowym miejscu, na terenie dawnego cmentarza przy Kościele Podwyższenia Krzyża Świętego, pełniącym obecnie funkcję świątyni garnizonowej. Dla mieszkańców oraz turystów odwiedzających miasto Jelenia Góra, jest to miejsce refleksji nad ceną wolności i ofiarą złożoną przez tysiące funkcjonariuszy i oficerów w 1940 roku.

Program „Katyń… ocalić od zapomnienia” – geneza i cel

Idea sadzenia Dębów Pamięci narodziła się w 2008 roku jako odpowiedź na potrzebę godnego upamiętnienia ofiar zbrodni katyńskiej w sposób, który angażowałby lokalne społeczności i młodzież. Akcja ta, zainicjowana przez ojca Józefa Jońca, zyskała honorowy patronat ówczesnego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Lecha Kaczyńskiego. Jej głównym założeniem było posadzenie dokładnie 21 857 drzew – po jednym dla każdego obywatela II RP zamordowanego przez NKWD w Katyniu, Twerze, Charkowie i innych miejscach kaźni. Każdy dąb to "żywy pomnik" konkretnej osoby, przywracający jej tożsamość w świadomości zbiorowej. Drzewa te sadzone są w miejscach publicznych: przy szkołach, kościołach, urzędach czy w parkach, a każdemu z nich towarzyszy specjalny certyfikat oraz tablica informacyjna. Dzięki temu programowi, pamięć o tragedii sprzed lat staje się namacalna i obecna w codziennym życiu Polaków.

Stanisław Baczyński – bohater z Wołynia

Drzewo rosnące w Jeleniej Górze poświęcone jest konkretnej postaci, której życiorys został brutalnie przerwany przez sowiecki totalitaryzm. Starszy posterunkowy Stanisław Baczyński urodził się 2 listopada 1904 roku w Łodzi. Jego losy, jak wielu innych funkcjonariuszy Policji Państwowej w okresie międzywojennym, rzuciły go na Kresy Wschodnie II Rzeczypospolitej. Pełnił on odpowiedzialną służbę jako komendant posterunku w miejscowości Klesów, położonej w dawnym powiecie sarneńskim na Wołyniu. Był to rejon o szczególnym znaczeniu strategicznym i społecznym, wymagający od policjantów nie tylko profesjonalizmu, ale i hartu ducha.

Wiosną 1940 roku, po agresji ZSRR na Polskę, Stanisław Baczyński podzielił los tysięcy swoich kolegów. Został aresztowany i osadzony w obozie, a następnie zamordowany strzałem w głowę w Twerze (wówczas Kalinin). Jego ciało spoczywa w dołach śmierci w Miednoje, ale to właśnie w Jeleniej Górze, setki kilometrów od miejsca zbrodni, odnalazł swój symboliczny grób w postaci rosnącego dębu.

Uroczystość i lokalizacja dębu w Jeleniej Górze

Jeleniogórski Dąb Pamięci został uroczyście posadzony w kwietniu 2010 roku, w 70. rocznicę zbrodni katyńskiej. Wybór lokalizacji nie był przypadkowy – teren przy Kościele Podwyższenia Krzyża Świętego to miejsce uświęcone historią, będące dawnym cmentarzem, co nadaje całości dodatkowy wymiar sacrum. Świątynia ta, znana jako Kościół Garnizonowy, od lat jest centrum uroczystości patriotycznych w mieście. Drzewo rośnie w otoczeniu zabytkowej architektury, a u jego stóp znajduje się pamiątkowa tablica z okolicznościową inskrypcją, która przybliża postać Stanisława Baczyńskiego. Jest to miejsce łatwo dostępne, zachęcające do chwili zadumy podczas spaceru po tej części miasta.

Znaczenie edukacyjne i społeczne

Dęby Pamięci, takie jak ten w Jeleniej Górze, pełnią niezwykle ważną funkcję edukacyjną. Są one pretekstem do prowadzenia lekcji historii w terenie, organizowania uroczystości rocznicowych i spotkań z potomkami ofiar. Dzięki takim inicjatywom, zbrodnia katyńska przestaje być jedynie suchym faktem z podręcznika, a staje się historią konkretnych ludzi – ojców, mężów, synów. Pamięć o st. post. Stanisławie Baczyńskim, utrwalona w szumie liści dębu, jest dowodem na to, że program "Katyń... ocalić od zapomnienia" spełnia swoją misję, łącząc pokolenia w szacunku dla przeszłości.