Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach

Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach to polski zespół orkiestrowy oraz prestiżowa instytucja kultury z siedzibą przy placu W. Kilara 1. Od początków swojego istnienia zespół jest ściśle związany z misją popularyzacji muzyki klasycznej, realizując nagrania oraz koncerty transmitowane na żywo. Obecnie, wraz z zespołem Filharmonii Narodowej w Warszawie, stanowi jedną z najbardziej cenionych orkiestr symfonicznych w kraju, zyskując ogromne międzynarodowe uznanie jako ambasador polskiej kultury muzycznej.

Historia powstania i pierwsze sukcesy

Orkiestra została założona w 1935 roku w Warszawie przez Grzegorza Fitelberga, stając się pierwszą w Polsce samodzielną radiową orkiestrą symfoniczną. Muzycy zainaugurowali działalność 2 października 1935 roku, grając na żywo utwory Fryderyka Chopina. Zespół szybko zaczął występować również poza studiem radiowym. Ogromnym sukcesem okazał się występ w październiku 1937 roku podczas Wystawy Światowej w Paryżu, gdzie jury uhonorowało artystów złotymi medalami. W drodze powrotnej z Francji orkiestra po raz pierwszy odwiedziła miasto Katowice, występując 19 października 1937 roku na uroczystości otwarcia gmachu lokalnej rozgłośni radiowej.

Reaktywacja zespołu po drugiej wojnie światowej

Działalność grupy przerwała wojna, jednak już w 1945 roku orkiestra została reaktywowana na terenie miasta, które terytorialnie obejmuje województwo śląskie. Z inicjatywy Zdzisława Hierowskiego przybyła tu kilkunastoosobowa grupa muzyków z Krakowa oraz dyrygent Witold Rowicki. Oficjalna reaktywacja nastąpiła 25 marca 1945 roku podczas koncertu, na którym zabrzmiały dzieła Stanisława Moniuszki i Mieczysława Karłowicza. Już w pierwszą rocznicę powojennej działalności zespół miał na koncie ponad 150 występów.

Rozwój i międzynarodowe trasy koncertowe

W maju 1946 roku do kraju powrócił Grzegorz Fitelberg, który rok później ponownie objął dyrekcję artystyczną. Zespół przyjął wtedy nazwę Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia. Pod nowym kierownictwem grupa powiększyła się do 75 muzyków, a jesienią 1947 roku wyruszyła w pierwszą powojenną trasę zagraniczną do Czechosłowacji. Po śmierci Fitelberga w 1953 roku, batutę przejął Jan Krenz. W tym okresie wykształciły się kluczowe formy pracy zespołu, obejmujące nagrania archiwalne oraz występy na festiwalach, takich jak Warszawska Jesień.

Kolejne siedziby i zmiany organizacyjne

Na przestrzeni dekad orkiestra wielokrotnie zmieniała swoje lokum. W 1955 roku muzycy przenieśli się do dawnego kina Capitol przy ulicy Plebiscytowej, które otrzymało nazwę Radiowego Domu Muzyki im. Grzegorza Fitelberga. W 1968 roku zespół przemianowano na Wielką Orkiestrę Symfoniczną Polskiego Radia i Telewizji, a w 1980 roku przeprowadzono go do tak zwanego Dezember Palastu przy placu Sejmu Śląskiego. Ważną postacią w historii grupy był Antoni Wit, który pełnił funkcję dyrektora naczelnego i artystycznego od 1983 roku. W 1999 roku zespół oficjalnie otrzymał zaszczytny tytuł orkiestry narodowej.

Nowoczesna sala koncertowa w strefie kultury

Przełomowym momentem był rok 2014, kiedy to nową siedzibą stał się nowoczesny gmach, którego projektantem był ceniony architekt Tomasz Konior. Główna sala koncertowa tego obiektu uznawana jest za jedną z najlepszych akustycznie w całej Europie. Uroczysty koncert inauguracyjny w nowych murach odbył się 1 października 2014 roku, prezentując między innymi utwory Witolda Lutosławskiego i Wojciecha Kilara.

Współczesna rola artystyczna i edukacyjna

Dzisiaj instytucja pełni nie tylko prestiżową funkcję artystyczną, współpracując z wybitnymi dyrygentami i solistami z całego świata. Prowadzi również szeroko zakrojoną działalność edukacyjną i społeczną, organizując liczne warsztaty oraz koncerty dedykowane dzieciom. Zespół jest organizatorem ważnych wydarzeń muzycznych, w tym Festiwalu Prawykonań Polska Muzyka Najnowsza, festiwalu Katowice Kultura Natura oraz Międzynarodowego Konkursu Muzycznego imienia Karola Szymanowskiego.