Mosty im. J. Piłsudskiego w Krościenku nad Dunajcem
Mosty im. J. Piłsudskiego w Krościenku nad Dunajcem to para bliźniaczych mostów drogowych przerzuconych nad rzeką Dunajec, pełniących kluczową rolę komunikacyjną w regionie Pienin. Stanowią one jedyne drogowe połączenie Szczawnicy z resztą kraju i są jednym z najważniejszych elementów infrastruktury transportowej południowej Małopolski.
Lokalizacja i znaczenie komunikacyjne
Mosty zlokalizowane są w ciągu ulicy Kozłeczyzna, prowadzącej od ronda w centrum Krościenka nad Dunajcem w kierunku Szczawnicy. Rondo to łączy najważniejsze ulice miasta: Jagiellońską, Jana III Sobieskiego oraz drogę prowadzącą bezpośrednio na rynek.
Dzięki tej lokalizacji mosty obsługują zarówno ruch lokalny, jak i intensywny ruch turystyczny, szczególnie w sezonie letnim i zimowym. Są one częścią drogi powiatowej nr K1639 i kluczowym punktem dojazdowym do uzdrowiska Szczawnica.
Początki przepraw przez Dunajec
Historia przepraw w tym miejscu sięga połowy XIX wieku. Wówczas, powyżej ujścia potoku Krośnica do Dunajca, powstała drewniana kładka na palach, zwana „ławą”. Była ona odpowiedzią na rozwój zdrojowiska na Zawodziu – części Krościenka po prawej stronie rzeki.
Przez wiele lat jedynymi sposobami pokonania Dunajca były właśnie kładka oraz prom funkcjonujący w rejonie Zawiesów. Obie formy przeprawy były jednak zawodne i niebezpieczne, szczególnie podczas wysokich stanów wody, tzw. janówek lub świętojanek.
Pierwszy stały most i rozwój infrastruktury
W latach 1871–1872 zbudowano pierwszy solidny most – drewniany, kryty obiekt o konstrukcji kratownicowej. Znacząco poprawił on dostępność komunikacyjną Szczawnicy, jednak nadal był narażony na zniszczenia spowodowane powodziami.
Przełomem była budowa nowoczesnego, jak na tamte czasy, żelbetowego mostu w 1928 roku. Obiekt powstał na przedłużeniu ulicy Jagiellońskiej, w pobliżu rynku i kościoła Wszystkich Świętych. Trzyprzęsłowa konstrukcja oparta na elipsowatych podporach była symbolem postępu technicznego II Rzeczypospolitej.
Wojna i powojenne losy mostu
Podczas powodzi stulecia w 1934 roku drewniany most został całkowicie zniszczony, a niesione przez nurt szczątki uszkodziły częściowo nową konstrukcję żelbetową. Mimo to most przetrwał i odegrał istotną rolę w okresie II wojny światowej.
Wycofujące się wojska niemieckie planowały jego wysadzenie, jednak nie zdążyły zrealizować tego zamiaru. Dzięki temu most zachował ciągłość komunikacyjną regionu również po zakończeniu działań wojennych.
Generalna modernizacja i bliźniaczy most
W latach 2009–2011 przeprowadzono kompleksową modernizację starego mostu oraz wybudowano drugi, bliźniaczy obiekt po jego północnej stronie. Inwestycja umożliwiła rozdzielenie ruchu – każdy z mostów obsługuje dziś ruch jednokierunkowy.
Dodatkowo na obu mostach powstały chodniki dla pieszych, a przez południowy, zmodernizowany most poprowadzono dwukierunkową ścieżkę rowerową o szerokości 2,5 metra. Trasa ta łączy rynek w Krościenku z ciągiem pieszo-rowerowym wzdłuż bulwarów Dunajca.
Finansowanie i realizacja inwestycji
Modernizacja była możliwa dzięki wsparciu środków z Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007–2013. Całkowity koszt inwestycji wyniósł ponad 14,6 mln zł, z czego niemal 8,5 mln zł stanowiło dofinansowanie unijne.
Projektantem przebudowy był Robert Słota z firmy MP Mosty S.C., a wykonawcą Zakład Robót Mostowych MOSTMAR. Inwestycja została wyróżniona prestiżowym tytułem „Modernizacja Roku 2011”.
Mosty dziś – funkcjonalność i estetyka
Obecnie Mosty im. J. Piłsudskiego są nie tylko kluczowym elementem układu drogowego, ale także estetyczną wizytówką Krościenka nad Dunajcem. Oba obiekty są podświetlane, co podkreśla ich formę architektoniczną po zmroku i zwiększa atrakcyjność przestrzeni nadrzecznej.
Połączenie funkcji komunikacyjnej, turystycznej i rekreacyjnej sprawia, że mosty te odgrywają istotną rolę w codziennym życiu mieszkańców oraz w obsłudze ruchu turystycznego w Pieninach.
