Izba Regionalna "Stara chałupa" w Milówce

Nr w rejestrze zabytków:
A-394/81 z 02.04.1981
Data powstania obiektu: 1736 r.

W popularnej, letniskowej miejscowości Milówka, leżącej w dolinie Soły, na pograniczu Beskidu Śląskiego i Żywieckiego, warto zajrzeć do zabytkowego, drewnianego domostwa, w którym urządzono regionalną ekspozycję na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego. „Stara Chałupa” jest typowym przykładem tradycyjnego budownictwa ziemi żywieckiej, będąc przy tym jedną z budowli najstarszych. Legenda głosi, że nocowali tu nawet polscy królowie: uchodzący przed Szwedami Jan Kazimierz oraz Jan III Sobieski w drodze na Wiedeń.

Legendy legendami, jednak napis na belce podtrzymującej strop (tzw. tragarzu) informuje, że obiekt ten wzniesiony został w roku 1739. Budowniczym był miejscowy karczmarz, Piotr Gorel i zapewne z początku chałupa pełniła rolę karczmy. W roku 1760 gospodarstwo zakupił Sebastian Caputa, urzędnik folwarczny z Węgierskiej Górki; z kolei jego syn Jan, sam nie mając dzieci, przyjął na wychowanie siostrzeńca Marcina Kąkola, któremu przekazał chałupę w spadku. Rodzina Kąkolów gospodarzyła w chałupie aż do lat 70-tych XX wieku. Zabytkowy obiekt po przeprowadzeniu prac renowacyjnych udostępniono zwiedzającym w roku 1988. Obecnie stanowi on własność gminy Milówka i zarządzany jest przez tutejszy Gminny Ośrodek Kultury. Chałupa zbudowana jest z drewnianych bali osadzonych na kamiennej podmurówce. Bale, tworzące konstrukcję, połączone zostały na tzw. obłap i rybi ogon. Dwuspadowy dach chałupy pokryty został gontem. Wnętrze daje wiedzę na temat dawnego życia we wsiach beskidzkich w poł. XIX wieku. Do sieni wchodzimy przez drzwi o archaicznej konstrukcji. Część sieni zajmuje gliniane klepisko, gdzie młócono zboże. Na ścianach zawieszono narzędzia rolnicze. Obok znajduje się komora będąca miejscem przechowywania żywności oraz sprzętów gospodarskich. Schody prowadzą z sieni na strych, pełniący dla dawnych mieszkańców rolę wędzarni. Głowna część chaty to izba mieszkalna, która pełniła wiele funkcji. Znajduje się tu piec chlebowy z okapem, obok którego wyeksponowano rozmaite naczynia do pieczenia chleba oraz do dojenia i przechowywania mleka. Po drugiej stronie widzimy natomiast „święty kąt” z kapliczką, po obu stronach której zawieszone są obrazy o treści sakralnej. W izbie znajdują się także ławy, kołyska oraz malowana skrzynia posagowa. Za izbą znajduje się alkierz służący jako sypialnia, z zejściem do małej piwniczki. W ostatnim czasie miał miejsce kolejny remont Starej Chałupy, a obok postawiono drugi, zabytkowy budynek przeniesiony z Przyłękowa. W nim organizowane są warsztaty sztuki ludowej.

Źródło: sad.slaskie.travel

Zabytkowy dom potocznie zwany „Starą chałupą” jest niezwykle cennym zabytkiem budownictwa drewnianego na terenie Milówki. Należy niewątpliwie do najstarszych przykładów architektury ludowej. Lokalna legenda wiąże „Starą chałupę” z pobytem króla Jana Kazimierza na Żywiecczyźnie, a także króla Jan III Sobieskiego w jego drodze na osiecz wiedeńską w 1683 r.

Prawdziwa data budowy chaty to jednak dopiero 1739 r. Została ona wyryta na środkowym tragarzu izby wraz z napisem: „RESTAVRATOR DOMI NOVI SEBASTIANUS CAPUTA JEZUS MARIA JÓZEF”. Inskrypcja ta razem z dokumentami znajdującymi się w zbiorach Muzeum w Żywcu pozwalają na odtworzenie historii „Starej chałupy” aż do czasów współczesnych. I tak, uwieczniony w inskrypcji Sebastian Caputa, urzędnik folwarczny z Węgierskiej Górki, zakupił od Bartłomieja, syna Piotra Gorela w 1760 r. całe gospodarstwo wraz z zabudowaniami i inwentarzem. Syn Sebastiana Caputy, Jan, będąc bezdzietnym przyjął na wychowanie, a następnie usynowił swego siostrzeńca Marcina Kąkola, któremu przekazał całe swoje gospodarstwo.

W momencie przejmowania gospodarstwa ojciec Marcina Kąkola pełnił urząd wójta w Milówce. Od tej pory, aż do początku lat 70. XX w. „Stara chałupa” pozostawała we władaniu rodziny Kąkolów.

W latach 80. obiekt poddano gruntownej renowacji z uwzględnieniem szczegółowych badań terenowych, po czym został on udostępniony do zwiedzania w 1988 r. Do 1992 r. stanowił oddział Muzeum w Żywcu, a obecnie jest własnością Gminnego Ośrodka Kultury w Milówce.

Źródło: peuk.fiiz.pl

Zaktualizowano 3 miesiące temu

Dane teleadresowe

Piastowska 1
34-360 Milówka
Tel.: (33) 863 76 34, (33) 863 73 99
place
49.561734, 19.087632Skopiowano do schowka
N49º33'42.242", E19º5'15.475"Skopiowano do schowka

Cechy i udogodnienia

Architektura drewniana
Miejsce/obiekt zbudowane w przeważającej części z drewna.
Możliwość zwiedzania
Miejsce/obiekt, który jest udostępniany do zwiedzania.
Szlak Architektury Drewnianej Województwa Śląskiego
Miejsce/obiekt zaliczone w skład zabytków szlaku architektury drewnianej w województwie śląskim.
Ogólnodostępny
Obiekt ogólnodostępny dla wszystkich w określonych dniach i godzinach. (np. instytucja publiczna lub kościół czynne w określonych godzinach).
Wstęp bezpłatny

Najbliższe atrakcje W najbliższej okolicy znajduje się wiele ciekawych atrakcji. Oto niektóre z nich.

Korzystając z tej strony akceptujesz, że w Twoim urządzeniu końcowym zostaną zainstalowane pliki cookies, które umożliwiają nam świadczenie usług. Brak zgody na pliki cookies oznacza, że pewne funkcjonalności strony mogą być niedostępne. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce Cookies.