Muzeum Ziemi Juna w Szklarskiej Porębie
Muzeum Ziemi Juna w Szklarskiej Porębie, dumnie noszące również miano Strażnicy Walońskiej, to wyjątkowa, prywatna placówka zlokalizowana w urokliwej dolinie rzeki Kamiennej. Teren ten, wchodzący w skład obszaru, jakim jest województwo dolnośląskie, od wieków związany był z poszukiwaczami naturalnych skarbów. Obiekt usytuowany jest w bezpośrednim sąsiedztwie głównej drogi krajowej nr 5 w miejscowości Szklarska Poręba. Dziś jest to jedno z dwóch tego typu miejsc na mapie miasta, stanowiące świetne uzupełnienie oferty, jaką proponuje pobliskie Muzeum Mineralogiczne.
Burzliwa historia i powrót na mapę atrakcji
Zabytkowy budynek muzeum kryje w sobie niezwykle bogatą historię. Został on wzniesiony na dawnych fundamentach średniowiecznej strażnicy, obok której przebiegała słynna Czeska Ścieżka. To właśnie tędy wędrowali Walończycy – średniowieczni poszukiwacze minerałów oraz szlachetnych kruszców, którzy podążali w tajemnicze Góry Olbrzymie. W późniejszych wiekach znajdowała się tu między innymi tak zwana "karczma głodowa", w której w połowie XIX wieku wypiekano chleb dla zmęczonych robotników pracujących przy budowie dróg. Po II wojnie światowej działał tu zajazd i motel.
Współczesna historia placówki naznaczona została wielką tragedią. W nocy z 17 na 18 marca 2015 roku w obiekcie wybuchł katastrofalny pożar. Ogień strawił budynek, a wysoka temperatura zniszczyła w całości lub w znacznej części bezcenne eksponowane kamienie szlachetne. Całkowitemu zniszczeniu uległa również niezwykle cenna Izba Pamięci, skrywająca unikalne przedmioty związane z historią Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, lokalnymi przewodnikami oraz twórczością artysty Wlastimila Hofmana. Po długich i ciężkich latach odbudowy muzeum dumnie wznowiło swoją działalność edukacyjną i wystawienniczą w 2018 roku.
Wyjątkowe zbiory z Sudetów i całego świata
Nowoczesna ekspozycja, zajmująca obecnie ponad 350 metrów kwadratowych, prezentuje wyjątkowo barwną i bogatą kolekcję. Wystawa opowiada o długich tradycjach walońskich oraz historii wydobycia surowców na terenie całego pasma, jakim są Sudety. W doskonale oświetlonych gablotach można podziwiać imponujące zbiory z regionu, na które składają się między innymi szczotki kwarcowe, kwarce dymne, agaty, ametysty czy okazy rodzimej siarki i barytu. Dodatkowo wystawę wzbogacają egzotyczne minerały z odległych zakątków świata – rosyjskie czaroity, brazylijskie geody ametystowe, afrykańskie stalaktyty malachitowe oraz kolorowe opale z dalekiej Australii.
Ciekawostki i dodatkowe ekspozycje
Dla zwiedzających przygotowano również wiele intrygujących niespodzianek. Prawdziwym hitem, wzbudzającym zachwyt zwłaszcza najmłodszych, jest niesamowita wystawa minerałów świecących jaskrawymi kolorami w oświetleniu UV. Ważnym i urokliwym elementem jest także starannie wykonana kopia obrazu Matki Boskiej Łaskawej, której oryginał przechowuje słynne na całą Polskę opactwo w miejscowości Krzeszów (kopia powstała specjalnie z okazji papieskiej koronacji dzieła).
Praktyczne informacje, cennik i godziny otwarcia
Muzeum jest obiektem całorocznym, który chętnie gości turystów indywidualnych oraz większe grupy wycieczkowe (w przypadku grup zorganizowanych zalecana jest wcześniejsza rezerwacja telefoniczna pod numerem 75 717 32 87). Na zmotoryzowanych czeka na miejscu darmowy parking.
Co ważne, wejście na teren doskonale zaopatrzonego sklepu muzealnego, gdzie można nabyć surowe minerały czy piękną biżuterię, a także do pierwszej, edukacyjnej sali z historyczną mapą jest całkowicie bezpłatne. Zwiedzanie głównej wystawy mineralogicznej jest biletowane.
Cennik biletów wstępu na wystawę (2026 rok):
- Bilet normalny (dla osób dorosłych) – 30 zł
- Bilet ulgowy – 25 zł
- Dzieci od 3. roku życia oraz młodzież w wieku szkolnym – 20 zł
Godziny otwarcia muzeum:
- Wtorek – sobota: 10:00 – 17:00
- Niedziela: 10:00 – 15:00
- Poniedziałek: nieczynne
Atrakcje turystyczne w najbliższej okolicy
Wizyta w Strażnicy Walońskiej to doskonały punkt wyjścia do dalszego odkrywania uroków całego regionu. W bliskim sąsiedztwie placówki znajduje się kilka fascynujących miejsc, które idealnie uzupełnią plan wycieczki:
- Muzeum Energetyki Jeleniogórskiej – zabytkowa, wciąż pracująca przepływowa elektrownia wodna z 1900 roku, kryjąca unikalne eksponaty techniczne.
- Wodospad Szklarki – przepiękna i bardzo łatwo dostępna kaskada, będąca jednym z najbardziej urokliwych miejsc w karkonoskim parku.
- Złoty Widok – nowoczesny, bezpieczny taras widokowy wyposażony w leżaki, z którego roztacza się wspaniała panorama na najwyższe górskie szczyty.
- Chybotek – legendarna, potężna formacja skalna, którą przy odpowiednim ułożeniu ciała i użyciu siły można wprawić w delikatne kołysanie.
