Czerwona Jaskinia na Rudziankach koło Zachełmia

Czerwona Jaskinia na Rudziankach koło Zachełmia to niewielkie wyrobisko górnicze zlokalizowane w województwie dolnośląskim. Pomimo swojej intrygującej nazwy, obiekt ten nie ma absolutnie nic wspólnego z naturalną jaskinią krasową. Znajduje się on w północno-zachodniej części miejscowości Zachełmie, pomiędzy miastem Jelenia Góra a głównym grzbietem górskim, jakim są Karkonosze. Jest to niezwykle ciekawy cel wycieczek dla odkrywców, którego nie należy jednak mylić z formacją Czerwona Jama, leżącą w miejscowości Szklarska Poręba.

Historia dawnej kopalni pegmatytu

Wyrobisko to powstało w XIX wieku, kiedy pod szczytem wzniesienia Rudzianki (mierzącego 576 m n.p.m.) wydrążono sztolnię na potrzeby miejscowego przemysłu ceramicznego. Eksploatowana grota ma od 6 do 8 metrów głębokości oraz około 3 metry wysokości. Obiekt odsłania niezwykle ciekawe struktury geologiczne, takie jak pegmatyt oraz mikrogranit. Zbudowane z zastygłej głęboko magmy skały zawierają między innymi kwarc, biotyt, ortoklaz i plagioklaz. W odległości zaledwie 200 metrów znajdują się pozostałości mniejszego wyrobiska, a nieco poniżej wlotu do głównej sztolni dobrze widoczna jest historyczna hałda. Można na niej z powodzeniem rozpoznać minerały ziem rzadkich, w tym piryt, topaz czy niobit.

Średniowieczni Walończycy i legenda o jaszczurze

Okolice wzgórza oraz dolina pobliskiego potoku Choiniec były niegdyś obszarem intensywnej działalności Walończyków. Ci średniowieczni poszukiwacze drogocennych kamieni zostawiali tu tajemnicze znaki, a jeden ze słynnych głazów miał w zaszyfrowany sposób wskazywać wartościowe złoża ukryte pod ziemią. Z miejscem tym wiąże się również fascynująca lokalna legenda. Według dawnych podań, w grocie mieszkał Zły Jaszczur sprowadzony zaklęciami czarownic, który bezlitośnie łupił okolicznych mieszkańców. W końcu legendarny Duch Gór ulitował się nad ludźmi i zamienił bestię w twardy kamień. Głaz przypominający łeb potwora do dziś góruje nad wejściem do sztolni, a zgromadzonego przez jaszczura skarbu podobno strzegą jego skamieniałe oczy.

Praktyczne wskazówki i szlaki turystyczne

Atrakcja jest swobodnie dostępna dla turystów przez cały rok, jednak do bezpiecznej eksploracji ciemnego wnętrza wyrobiska niezbędna jest dobra latarka. Najszybciej można tu dotrzeć spacerem od strony Zachełmia, podążając ścieżką lokalnego Szlaku Siedmiu Wzgórz, która odbija od zielonego szlaku pomiędzy Żelaznym Mostkiem a Przełęczą Ludomira Różyckiego. Zmotoryzowani mogą zaparkować auto tuż przy rozwidleniu Szlaku Siedmiu Wzgórz i szlaku zielonego (nawiguj z Google Maps). Choć przestrzeń postojowa jest tam mocno ograniczona, ze względu na kameralny charakter okolicy zazwyczaj bez problemu można znaleźć wolne miejsce.

Z tego miejsca do Czerwonej Jaskini pieszo mamy ok. 500 metrów co średnio zajmuje spacerem ok. 15 minut.

W pobliżu przebiegają również inne trasy, takie jak szlak turystyczny zielony z Przełęczy Żarskiej do Przesieki oraz szlak czarny prowadzący do Podgórzyna. Wizyta w dawnej kopalni stanowi doskonałe urozmaicenie wędrówki, którą można bardzo łatwo połączyć ze zwiedzaniem ruin pobliskiego Zamku Chojnik.