Koziniec (462 m n.p.m.)

Koziniec (462 m n.p.m.) to najwyższe i niezwykle charakterystyczne wzniesienie Wzgórz Dziwiszowskich, stanowiące istotny element krajobrazu, jaki tworzy wschodnia część Kotliny Jeleniogórskiej. Niemiecka nazwa szczytu, Molken Berg, nawiązuje do dawnych tradycji regionu, jednak to polska nazwa na stałe wpisała się w świadomość turystów odwiedzających Sudety Zachodnie. Wzniesienie to, położone w zakolu rzeki Bóbr, dominuje nad okolicą, znajdując się zaledwie około 5 km od centrum miasta Jelenia Góra, pomiędzy Dąbrowicą a Grabarami. Dzięki swojemu kształtowi rozległej kopuły z wyraźnie zarysowanymi zboczami, jest łatwo rozpoznawalne w terenie, stanowiąc doskonały cel wycieczek dla osób szukających ciszy i kontaktu z historią.

Geologia i ukształtowanie terenu najwyższego wzniesienia Wzgórz Dziwiszowskich

Pod względem geologicznym Koziniec leży w obrębie bloku karkonosko-izerskiego. Fundamentem wzniesienia są skały karkonosko-izerskiego masywu granitowego, co determinuje surowy, lecz malowniczy charakter tutejszych formacji skalnych. Na granitowym podłożu zalegają młodsze osady z okresu zlodowaceń plejstoceńskich, takie jak gliny, żwiry, piaski oraz lessy. Zbocza góry opadają zróżnicowanie: południowe stromo schodzi ku dolinie rzeki Bóbr, co czyni podejście z tej strony ambitniejszym wyzwaniem, natomiast zbocze południowo-wschodnie łagodnie kieruje się ku dolinie niewielkiego dopływu, gdzie położona jest wieś Dąbrowica.

Całość wzniesienia porastają gęste lasy, które w niższych partiach mają charakter iglasty, natomiast wierzchołek pokrywa piękna buczyna. Poniżej linii lasu rozciągają się dzikie łąki, poprzecinane dawnymi miedzami i polnymi drogami, które wyznaczają nieliczne ciągi drzew i krzewów.

Historia zamku Bolka na Kozińcu

Największą tajemnicą, jaką skrywa Koziniec, są relikty średniowiecznego zamku obronnego, nazywanego w kronikach "Zamkiem Bolka" (Bolkenhain). Choć dawne kroniki przypisywały fundację zamku Bolesławowi Wysokiemu już w 1198 roku, badania archeologiczne i jednorodna ceramika wskazują, że warownia powstała prawdopodobnie w XIV wieku. Obiekt pełnił funkcję stanowiska obronno-strażniczego, wysuniętego na przedpole Jeleniej Góry.

Zamek zajmował obszar o wymiarach około 14 x 30 m na skalistym grzbiecie. Do budowy murów wykorzystano miejscowy kamień łamany – granit, spajany zaprawą wapienną. Według tradycji, załoga opuściła i podpaliła zamek w 1428 roku, aby nie wpadł w ręce husytów. Do czasów współczesnych zachowały się:

• fragmenty kamiennego muru obronnego z XIV wieku;
• pozostałości piwnic na zachodnim zboczu;
• wykute w skale schody prowadzące na szczyt;
• naturalne obniżenie terenu, które mogło pełnić funkcję fosy.

Złote czasy turystyki i wieża widokowa

Na przełomie XIX i XX wieku Koziniec był niezwykle popularnym celem wycieczek mieszkańców okolicznych miast. W latach 1880–1906 (według innych źródeł 1890-1902) na szczycie wzniesiono najpierw drewnianą, a następnie stalową wieżę widokową o wysokości 6 metrów. Prowadziły do niej specjalnie wybudowane schody od strony Dąbrowicy, które zachowały się do dzisiaj i stanowią duże ułatwienie przy podejmowaniu wędrówki na szczyt.

Obecnie po wieży pozostały jedynie nikłe ślady fundamentów oraz metalowe elementy wystające z ziemi. Mimo braku samej konstrukcji, wierzchołek wciąż oferuje interesujący punkt widokowy. Choć panorama jest częściowo ograniczona przez rosnące drzewa, przy dobrej pogodzie można podziwiać:

• majestatyczne pasmo, jakim są Karkonosze ze Śnieżką na czele;
• Góry Kaczawskie;
• panoramę Kotliny Jeleniogórskiej;
• sąsiednie miejscowości i dolinę Bobru.

Szlaki turystyczne i dostępność

Przez szczyt Kozińca przebiega zielony szlak turystyczny, który prowadzi z Jeleniej Góry do miejscowości Wojanów. Warto zauważyć, że przez sam wierzchołek nie przebiega Szlak Zamków Piastowskich, choć historyczne konotacje miejsca mogłyby na to wskazywać. Dla turystów z mniejszym doświadczeniem lub podróżujących z dziećmi, najbardziej polecane jest podejście od strony Dąbrowicy, wykorzystujące historyczne schody. Podejście od strony Grabar jest znacznie bardziej strome i wymagające fizycznie.

W pobliżu góry znajdują się inne atrakcyjne miejsca, jak choćby Łomnica, co pozwala na zaplanowanie dłuższej trasy obejmującej zarówno walory przyrodnicze Wzgórz Dziwiszowskich, jak i zabytki architektury rezydencjonalnej Dolnego Śląska. Koziniec pozostaje miejscem nieco zapomnianym, co dla wielu stanowi jego największy atut – pozwala na spokojną kontemplację natury i historii z dala od masowego ruchu turystycznego.