Zespół klasztorny dominikanów w Krasnobrodzie

Zespół klasztorny dominikanów w Krasnobrodzie to niezwykły pomnik historii, który na przestrzeni wieków na stałe wpisał się w krajobraz regionu, jakim jest województwo lubelskie. Kompleks ten, łączący w sobie bogactwo architektoniczne i głębokie tradycje religijne, stanowi prawdziwe serce duchowe miejscowości, jaką jest Krasnobród. Od setek lat miejsce to przyciąga rzesze pielgrzymów oraz turystów spragnionych obcowania z wybitną architekturą barokową i historią dawnej Polski. Sam kościół parafialny wraz z okolicznymi kościołami filialnymi tworzy rozległą sieć obiektów sakralnych, które zachwycają swoim wyjątkowym kunsztem i dbałością o każdy detal.

Historia fundacji kościoła i królewskie wotum

Obecny, monumentalny kościół wzniesiony został pod koniec XVII wieku, a dokładniej w latach 1690–1699. Jego powstanie wiąże się bezpośrednio z niezwykłym wydarzeniem i królewską hojnością. Świątynia została ufundowana jako wotum wdzięczności przez królową Marię Kazimierę, powszechnie i pieszczotliwie zwaną Marysieńką, żonę potężnego monarchy, jakim był król Jan III Sobieski. Powodem tak ogromnego nakładu sił i środków było cudowne uzdrowienie królowej, jakiego rzekomo doświadczyła na tych terenach. Zwieńczeniem tego szlachetnego aktu fundacyjnego jest zachowana do dziś inskrypcja na frontonie kościoła. Wyryty w języku łacińskim tekst, w polskim tłumaczeniu głosi, że świątynia wzniesiona została jako wypełnienie ślubów za odzyskane przed cudownym obrazem zdrowie, ku czci Najświętszej Dziewicy Maryi, a następnie oficjalnie poświęcona w 1699 roku.

Architektura klasztoru i zagospodarowanie dziedzińca

Zabytkowy kościół parafialny płynnie łączy się z osiemnastowiecznym, dwukondygnacyjnym budynkiem dawnego klasztoru dominikanów. Obiekt ten, pełniący obecnie funkcję plebanii, wzbogacony jest o wbudowaną dzwonnicę, co nadaje całej bryle dostojnego charakteru. Pomiędzy budynkiem sakralnym a przestrzeniami klasztornymi wytworzył się geometryczny, czworoboczny dziedziniec, na którym wyraźnie czuć ducha minionych wieków. Przestrzeń ta zachowała swój unikalny układ, pozwalając odwiedzającym wyobrazić sobie, jak dawniej wyglądało codzienne życie zakonne w tym niezwykłym miejscu.

Otoczenie przyklasztorne i zabytkowy spichrz

Tereny otaczające zabudowania klasztorne pełne są interesujących obiektów, które wspólnie tworzą harmonijną całość. Na podwórzu bezpośrednio przylegającym do klasztoru usytuowany jest bezcenny, drewniany spichrz wybudowany w 1795 roku. Przed wejściem głównym do dawnego gmachu klasztornego pielgrzymów witają dwie wykonane z piaskowca, majestatyczne figury. Przedstawiają one Chrystusa Dobrego Pasterza określanego mianem Proboszcza Świata oraz papieża Jana Pawła II – Jego Wikariusza. Rzeźby te zostały ustawione stosunkowo niedawno, bo w latach 1997–1998. Z prawej strony od głównej fasady kościoła znajduje się zadrzewiony, zacieniony plac. Jest to teren dawnego cmentarza, który pozostaje szczelnie otoczony murem. Obecnie na jego obszarze wzniesiono ołtarz polowy, który służy do odprawiania ważnych, plenerowych uroczystości maryjnych. Tuż za kompleksem zabudowań klasztornych rozpościera się gęsty, malowniczy las, w którego głuszy zlokalizowano refleksyjne stacje drogi krzyżowej.

Obiekty wpisane do rejestru zabytków

Rozległość i niezwykła ranga historyczna całego założenia sprawiły, że zostało ono w całości objęte ścisłą ochroną konserwatorską (numer rejestru A/159). Na niezwykle zróżnicowanej liście chronionych obiektów wchodzących w skład zespołu znajduje się wiele wspaniałych elementów architektonicznych i krajobrazowych:

• Kościół parafialny pod wezwaniem Nawiedzenia NMP (budowany w latach 1690–1698, a następnie rozbudowywany w latach 1767–1778).
• Główny gmach klasztoru z 1. połowy XVIII wieku.
• Unikalny drewniany spichrz z końca XVIII wieku.
• Murowany dom pochodzący z 1. połowy XIX stulecia.
• Dawny cmentarz kościelny wraz z otaczającym go historycznym ogrodzeniem i zdobionymi bramkami z 1778 roku.
• Urokliwa kaplica Na Wodzie o konstrukcji drewnianej, wzniesiona w 1. połowie XIX wieku.
• Malownicza, kasztanowo-brzozowa aleja prowadząca bezpośrednio z klasztoru do wspomnianej kaplicy.
• Murowana kaplica świętego Onufrego wybudowana w 1846 roku na planie liścia koniczyny.
• Drewniana kaplica świętej Anny z 1. połowy XIX wieku.
• Drewniana kaplica świętego Antoniego, również wzniesiona w 1. połowie XIX stulecia.

Mnogość cennych zabytków zgromadzonych na tym stosunkowo niewielkim obszarze świadczy o wyjątkowej randze kulturowej, duchowej oraz architektonicznej tego wspaniałego obiektu, co czyni go punktem obowiązkowym dla każdego pasjonata sztuki i historii podróżującego po urokliwym Roztoczu.

Źródło: wikipedia.pl; krasnobrod-sanktuarium.pl