Kościół pw. św. Wawrzyńca Diakona Męczennika i św. Kazimierza Królewicza w Rajczy

Kościół pw. św. Wawrzyńca Diakona Męczennika i św. Kazimierza Królewicza w Rajczy to wspaniała, eklektyczna świątynia parafialna, będąca jednym z najważniejszych zabytków sakralnych, jakimi szczyci się województwo śląskie. Obiekt usytuowany w sercu turystycznej miejscowości Rajcza, położonej na terenie dekanatu milowskiego (diecezja bielsko-żywiecka), stanowi ważne centrum duchowe regionu. W 1996 roku dekret biskupa Tadeusza Rakoczego podniósł tę piękną budowlę do rangi lokalnego sanktuarium maryjnego, co uczyniło ją jednym z zaledwie czterech takich miejsc na całej Żywiecczyźnie.

Historia powstania – od drewnianej świątyni do okazałej fary

Powstanie parafii nierozerwalnie łączy się z osobą króla Jana II Kazimierza Wazy. Żywiecczyzna przez wiele lat stanowiła własność rodu Wazów. Kiedy w 1669 roku król, tuż po abdykacji, przebywał na zamku w pobliskim Żywcu, udała się do niego delegacja górali z Rajczy z gorącą prośbą o zgodę na wybudowanie własnego kościoła. Monarcha nie tylko wyraził aprobatę, ale również ufundował parcelę oraz przekazał bezcenny dar – obraz Matki Boskiej Częstochowskiej ze swojego prywatnego, polowego ołtarzyka. Pierwszy, drewniany kościół wzniesiono i uroczyście poświęcono w maju 1674 roku.

Pod koniec XIX wieku, z uwagi na fatalny stan techniczny grożący zawaleniem, podjęto decyzję o budowie nowej świątyni. W latach 1886-1889, staraniem proboszcza ks. Andrzeja Kuliga i według projektu Karola Pietschki, postawiono obecny, w pełni murowany kościół. Drewno ze starej budowli posłużyło do konstrukcji miejscowej kaplicy cmentarnej. W 1989 roku cały kompleks przykościelny (wraz z pobliską, zbudowaną w 1894 roku plebanią i starym cmentarzem) został oficjalnie wpisany do rejestru zabytków nieruchomych.

Architektura i unikalny styl kościoła

Obecny murowany kościół w Rajczy to orientowana, trójnawowa budowla halowa z transeptem, która łączy w sobie elementy stylu neoromańskiego i neogotyckiego. Przestrzeń nawy głównej łagodnie przechodzi w nawy boczne poprzez charakterystyczne, arkadowe filary. Fasadę świątyni zdobi wysoka, majestatyczna wieża wyposażona w sprawny zegar oraz kolisty witraż ukazujący Najświętsze Serce Jezusa. Na głównym dachu dumnie wznosi się sygnaturka z historycznym dzwonem, pochodzącym jeszcze z pierwszej, drewnianej świątyni (na dzwonie widnieje łacińska inskrypcja z 1677 roku).

Skarb sanktuarium: Obraz Matki Boskiej Kazimierzowskiej

Najcenniejszym obiektem w całym kościele jest słynący łaskami, cudowny wizerunek zwany Matką Boską Kazimierzowską (lub Madonną z warkoczem). Ten niezwykły obraz (podarowany przez Jana Kazimierza) stanowi znakomitą, rzadką kopię Czarnej Madonny. Do 1976 roku znajdował się on w ołtarzu bocznym, jednak ostatecznie przeniesiono go w centralne miejsce monumentalnego, dwukondygnacyjnego ołtarza głównego. 1 lipca 2017 roku obraz dostąpił zaszczytu nałożenia specjalnych koron biskupich, a sam ołtarz zyskał bogate zdobienia rzeźbiarskie (m.in. figury św. Piotra, Andrzeja, Józefa i Anny).

Ołtarze boczne, organy i cenne detale wnętrza

Wnętrze kościoła w Rajczy skrywa również wiele innych, pięknych elementów wyposażenia, które zachwycą każdego miłośnika sztuki sakralnej:

• W północnym ramieniu transeptu znajduje się ołtarz Matki Boskiej Różańcowej (z wizerunkiem w otoczeniu św. Dominika i Katarzyny ze Sieny).
• W południowym transepcie umiejscowiono bogato rzeźbiony ołtarz św. Kazimierza.
• Prezbiterium zdobią zjawiskowe, kolorowe witraże przedstawiające m.in. św. Wawrzyńca, św. Kazimierza Królewicza, św. Michała Archanioła i św. Teresę od Dzieciątka Jezus.
• Na emporze zainstalowano zabytkowe organy o neogotyckim prospekcie (wykonane w 1897 r. przez lwowską firmę Jana Grocholskiego), posiadające 23 głosy.
• W prawej nawie podziwiać można oryginalną, barokową, kamienną chrzcielnicę, przeniesioną wprost z pierwotnego, XVII-wiecznego kościoła.

Bezpośrednio przy kościele swój początek bierze malownicza Droga Krzyżowa, która prowadzi wiernych na pobliski górski szczyt Compel. Obok świątyni turyści znajdą również przejmujący pomnik upamiętniający księży-męczenników – Michała Rapacza i Jerzego Popiełuszkę.

Źródło: peuk.fiiz.pl, wikipedia.pl, slaskie.travel