Kościół pw. św. Józefa Robotnika w Ujsołach

Kościół pw. św. Józefa Robotnika w Ujsołach to rzymskokatolicki kościół parafialny zlokalizowany w centrum miejscowości Ujsoły, na terenie obejmującym województwo śląskie. Obiekt należy do miejscowej parafii pod tym samym wezwaniem, wchodzącej w skład dekanatu Milówka w diecezji bielsko-żywieckiej. Budowlę, wznoszoną z przerwami w latach 1922–1975, zaprojektował znany krakowski architekt Wacław Krzyżanowski.

Historia powstania parafii i budowy kościoła

Działania zmierzające do utworzenia samodzielnej parafii w Ujsołach zainicjowano w 1911 roku. Wcześniej tutejsi mieszkańcy oraz wierni z okolicznych osad przynależeli do parafii św. Wawrzyńca Diakona Męczennika i św. Kazimierza Królewicza w miejscowości Rajcza. W marcu 1913 roku uroczyście poświęcono plac pod nową budowę, a niedługo potem, jeszcze przed wybuchem I wojny światowej, erygowano parafię. Odprawiono wówczas pierwszą mszę świętą w miejscowej kapliczce "U Koconia" w Ujsołach oraz wyświęcono teren pod nowy cmentarz. Faktyczny akt erekcyjny parafia otrzymała jednak oficjalnie dopiero w 1966 roku.

Kamień węgielny pod budowę kościoła poświęcił w 1922 roku biskup Adam Stefan Sapieha, a jednym z głównych fundatorów przedsięwzięcia był arcyksiążę Karol Stefan Habsburg. Prace budowlane ruszyły pełną parą, jednak w 1925 roku zostały przerwane ze względu na wyczerpanie środków finansowych. Mimo surowego stanu budowli, pierwszą pasterkę w nowych murach odprawiono w 1927 roku. Uroczystej konsekracji świątyni dokonał biskup Julian Groblicki 30 czerwca 1963 roku. Prace budowlane i wykończeniowe ostatecznie zakończono w 1975 roku, chociaż w niektórych źródłach historycznych można spotkać rok 1939 jako moment zakończenia głównego etapu budowy.

Architektura i styl wernakularny

Kościół usytuowano w ścisłym centrum wsi, przy głównym skrzyżowaniu z drogą prowadzącą w kierunku Złatnej. Rzut poziomy świątyni stanowi architektoniczne zestawienie planów dwóch innych budowli sakralnych: kościoła św. Stanisława w Chmielowie oraz kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa w Tarnowskiej Woli. Budynek utrzymany jest w stylu wernakularnym, silnie nawiązującym do tradycyjnego typu wiejskiego kościoła. Architekt Wacław Krzyżanowski czerpał tu inspirację z formy bazyliki Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej (zaprojektowanej przez Zdzisława Mączeńskiego), dla której z kolei wzorem była architektura słynnej katedry w fińskim Tampere. Fasadę świątyni w Ujsołach wyróżnia masywna wieża na planie kwadratu, która zwęża się ku górze i jest zwieńczona wysoce dekoracyjnym hełmem.

Wygląd elewacji i wyposażenie wnętrza

Zewnętrzne elewacje budynku w całości pokryto surowym, rustykalnym kamieniem, który urozmaicono rzeźbionymi spływami wolutowymi. Masywne, oskarpowane ściany nadają bryle ciężaru i monumentalnego charakteru. Po wejściu do wnętrza uwagę zwraca nawa główna nakryta estetycznym, drewnianym stropem. W centralnym punkcie prezbiterium znajduje się posoborowy ołtarz, który został ustawiony w 1974 roku.

Wyjątkowym elementem wyposażenia świątyni są organy. Ten szesnastogłosowy, dwumanuałowy instrument z klasyczną trakturą pneumatyczną został sprowadzony z Niemiec przez Wacława Biernackiego w 1953 roku. Jego oficjalnego poświęcenia dokonał biskup Franciszek Jop 13 września tego samego roku. Aby zachować doskonałe brzmienie, organy przeszły gruntowne prace remontowe i konserwatorskie w 2010 oraz 2022 roku.

Źródło: wikipedia.pl