Jezioro Białe Augustowskie
Jezioro Białe Augustowskie – położone w sercu malowniczego miasta Augustów. Inne funkcjonujące nazwy tego urokliwego akwenu to Jezioro Białe lub rzadziej używane w dzisiejszych czasach określenie Krechowieckie. Ten niezwykły zbiornik wodny, zlokalizowany na wschodzie kraju, w malowniczym regionie, jakim jest województwo podlaskie, stanowi nie lada gratkę dla wszystkich miłośników nieskażonej przyrody, aktywnej turystyki wodnej i pasjonującej historii naszego państwa. Przyciąga on rokrocznie ogromne rzesze wczasowiczów spragnionych głębokiego relaksu w otoczeniu wspaniałej natury.
Morfometria i ukształtowanie jeziora
Rozległy akwen może pochwalić się imponującą powierzchnią wynoszącą 480 ha. Linia brzegowa jest na całym swoim obwodzie bardzo dobrze rozwinięta i mocno urozmaicona licznymi, niezwykle malowniczymi zatokami, do których należą między innymi zatoka Orzechówka, zatoka Tartaczna czy też urokliwy Wierszowiec. Oprócz głębokich zatok, piaszczysty brzeg akwenu urozmaicają zielone półwyspy. Na południowym brzegu łatwo znajdziemy wcinające się w wodę półwyspy takie jak Pień, Dąbek oraz Lisi Ogon, natomiast na północnym brzegu dumnie wznosi się porośnięty drzewami Ostry Róg. Brzegi są w zdecydowanej większości wysokie i dość suche, co czyni je doskonałym miejscem na długie, regenerujące spacery. Porośnięte są one starym, gęstym i wspaniale pachnącym lasem sosnowym, nadającym temu wyjątkowemu miejscu unikalny, prozdrowotny mikroklimat. Na spokojnej tafli wody znajdują się łącznie cztery zalesione wyspy, których sumaryczna powierzchnia wynosi 1,5 ha.
Z geograficznego punktu widzenia zbiornik ten zalicza się do klasycznego typu polodowcowych jezior rynnowych. Akwen rozciąga się równoleżnikowo, a jego piaszczyste dno jest mocno urozmaicone. Znajdują się tam liczne, naturalne przegłębienia i ukryte pod wodą wzniesienia, biegnące niemal idealnie zgodnie z ogólną rozciągłością jeziora. Co niezwykle ciekawe dla badaczy geomorfologii, wzdłuż jeziora ciągnie się widoczny oz polodowcowy. Wspomniane wcześniej zalesione półwyspy Dąbek i Lisi Ogon stanowią jego naturalne, nadwodne wierzchołki. Warto nadmienić, że Lisi Ogon jest powszechnie uznawany przez ekspertów za jedną z najlepiej i najpiękniej wykształconych tego typu form terenowych w całych szeroko pojętych okolicach miasta.
Położenie geograficzne i niezwykła sieć hydrologiczna
Pod względem funkcjonowania układu hydrologicznego, opisywany akwen jest elementem bardzo złożonego i interesującego ekosystemu. Od strony zachodniej płynnie łączy się on z Jeziorem Necko, a chłodna woda przepływa przez malowniczą rzeczkę o nazwie Klonownica. We wschodniej części natomiast rozległy zbiornik bezpośrednio łączy się z sąsiednim Jeziorem Studzieniczne, a dzieje się to poprzez słynną i zabytkową śluzę Przewięź. Dodatkowo, przez stosunkowo niewielki, ale urokliwy ciek wodny o wdzięcznej nazwie Królówka, jezioro posiada naturalne połączenie z akwenem o nazwie Wojciech.
Jezioro oficjalnie znajduje się w miejskich granicach administracyjnych już od 1973 roku. Zabudowa miejska i osiedla mieszkaniowe rozciągają się głównie na południowy zachód od samego jeziora. Z kolei nad południowo-wschodnim brzegiem położona jest spokojna osada Przewięź, znajdująca się historycznie w obrębie sąsiedniej jednostki terytorialnej, jaką jest gmina Płaska. Oprócz tego na mapie znajdują się tam rekreacyjne dzielnice Przewięź i Wojciech, które do wyżej wspomnianego roku 1973 stanowiły zupełnie samodzielne i odrębne wsie, a obecnie stały się po prostu integralnymi częściami administracyjnymi popularnego kurortu. Warto dodać, że nad północno-zachodnim brzegiem leży znana dzielnica Klonownica.
Niezmiernie ważnym i wartym wyraźnego podkreślenia faktem jest to, że omawiane jezioro dumnie leży na trasie cennego i powszechnie znanego zabytku inżynierii wodnej, jakim bez wątpienia jest Kanał Augustowski. Zbiornik ten zajmuje stosunkowo długi odcinek liczący 6,7 km, znajdujący się dokładnie od 36,7 km do 43,4 km całej długości tego wodnego szlaku. Obok dzikiego, zachodniego brzegu jeziora biegnie zelektryfikowana linia kolejowa oznaczona numerem 40, przy której zlokalizowano przystanek kolejowy port, a także ruchliwa droga krajowa numer 8. Ponadto w miejscowości Przewięź, przez stary most drogowy usytuowany bezpośrednio na monumentalnej śluzie, prowadzi inna ważna trasa, a mianowicie droga krajowa numer 16.
Geneza i zapomniane tajemnice historyczne nazwy
Zastanawiając się głęboko nad bogatą historią tych żyznych ziem, warto zgłębić rodowód i etymologię pochodzenia nazwy tego urzekającego akwenu. Pierwsze zachowane w archiwach pisemne wzmianki o samej nazwie jeziora pochodzą jeszcze z odległego, szesnastego wieku. Były to niespokojne czasy, gdy owo niezwykle dzikie i zarośnięte pustkowie odważnie penetrowali waleczni i bitni wojowie potężnego Mendoga i Giedymina. Według krążących od pokoleń podań i ludowych legend, sam książę Leszek Czarny w jednej ze swych wielkich, zwycięskich bitew miał ostatecznie i brutalnie rozgromić pogańskie plemiona Jaćwingów właśnie w tych niedostępnych rejonach.
Prawdopodobnie to już wówczas miejscowi rybacy i podróżnicy jezioro zaczęli powszechnie nazywać Białym. Głównym powodem takiego stanu rzeczy miała być podobno niezliczona i zapierająca dech w piersiach ilość wspaniałego, białego ptactwa wodnego. Te dzikie stada na stałe osiadły na całkowicie dziewiczych i bezpiecznych brzegach, po czym każdego ranka swobodnie unosiły się i kołowały nad krystalicznie czystą taflą wielkiego jeziora. Istnieje jednak inne, bardzo pragmatyczne i równie prawdopodobne wytłumaczenie tego zjawiska językowego. Część dzisiejszych językoznawców i historyków dopatruje się genezy nazwy w wyjątkowo jasnym, mocno piaszczystym, a w słońcu wręcz idealnie białym kolorze jego urozmaiconego dna.
Turystyka, kultura, dziedzictwo filmowe i lokalne zabytki
Dzięki swoim naturalnym uwarunkowaniom akwen ten stał się prawdziwym rajem dla urlopowiczów i żeglarzy. W bezpośrednim pobliżu zielonych brzegów jeziora zlokalizowane są bardzo liczne i komfortowe hotele, ukryte w lasach ośrodki wypoczynkowe, przytulne kwatery prywatne wynajmowane przez mieszkańców oraz rozległe, świetnie zorganizowane pola namiotowe. W długim, polskim sezonie letnim po całym jeziorze regularnie, każdego dnia kursują duże statki wycieczkowe floty białej, oferując swoim zadowolonym pasażerom naprawdę niezapomniane i w pełni bezpieczne rejsy widokowe.
Nad spokojnym, zachodnim brzegiem jeziora, dokładnie w sercu półwyspu Pień przy malowniczej zatoce Orzechówka, samotnie wznosi się niezwykle cenny i wpisany na listę zabytkowy budynek. Posiadłość ta została starannie wzniesiona w 1935 roku. Przez krótki czas, aż do wybuchu niszczycielskiej, drugiej wojny światowej w 1939 roku, w jego murach mieścił się prestiżowy i bardzo elitarny, polski oficerski klub jachtowy. Na innym z półwyspów, znanym jako Dąbek, znajduje się natomiast wkomponowana w krajobraz, wzruszająca tablica pamiątkowa. Miejsce to jest na stałe poświęcone pamięci 500 nieszczęsnym, radzieckim jeńcom bestialsko zamordowanym w tym rejonie w trakcie prowadzonych tu zaciekłych działań wojennych.
W pobliżu pomnika dumnie stoi również inny, bardzo duży i niezwykle klimatyczny drewniany budynek, często i z szacunkiem określany przez miejscowych przewodników mianem willi prezydenta. W pełnym optymizmu okresie wspaniałego i burzliwego dwudziestolecia międzywojennego była to ważna, reprezentacyjna siedziba jachtklubu, w którym swoje upragnione urlopy chętnie spędzał m.in. znany prezydent Ignacy Mościcki.
Ta niesamowita okolica na zawsze i bardzo wyraźnie zapisała się także w historii wspaniałej polskiej kinematografii opartej na faktach. To właśnie tu, w osadzie Wojciech, sprawnie nakręcono znakomity i co ważne wielokrotnie nagradzany na prestiżowych europejskich festiwalach artystycznych film dokumentalny pod tytułem Płyną tratwy, pochodzący z 1962 roku. Został on stworzony w genialnej reżyserii utalentowanego Władysława Ślesickiego. To dzieło to głęboko poruszająca, piękna opowieść o zwykłym, dojrzewającym chłopcu. Główny bohater, stając się dorosłym mężczyzną, musi z ogromnym żalem w sercu porzucić swoje beztroskie i ukochane życie w leśnych ostępach i na błękitnych jeziorach, by w ostateczności i prozie życia zostać po prostu ciężko i uczciwie pracującym pracownikiem głośnego, lokalnego tartaku.
Mroczne tajemnice wraków skrywane na dnie
Nieco złowrogie, ale jednocześnie niezaprzeczalnie fascynujące są prastare tajemnice, które nieustannie kryją w sobie chłodne głębiny. Jak dowodzą najnowsze badania, na mulistym dnie jeziora spokojnie spoczywają w ciszy dwa świetnie zachowane, historyczne wraki dawnych, drewnianych łodzi. Jedna z nich to z bardzo dużym prawdopodobieństwem potężna i solidnie zbudowana, płaskoden
