Jezioro Necko
Jezioro Necko to przepiękny i bardzo malowniczy zbiornik wodny, który zlokalizowany jest w uroczym Augustowie. Pod względem geograficznym akwen ten leży na terenie makroregionu określanego jako Pojezierze Litewskie, a dokładniej w obrębie mniejszego mezoregionu, jakim jest Równina Augustowska. Administracyjnie obszar ten znajduje się w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, stanowiąc bezcenną przyrodniczą wizytówkę całej gminy miejskiej. Woda w tym miejscu posiada status zbiornika wodnego drugiej klasy, co tworzy doskonałe warunki do letniego wypoczynku. Opisywany akwen należy do klasycznego typu polodowcowych jezior rynnowych, co wyraźnie widać w jego unikalnym ukształtowaniu. Zbiornik ten charakteryzuje się dość dobrze rozwiniętą, nieregularną linią brzegową. Jej zdecydowana większość, stanowiąca około siedemdziesięciu procent długości, jest gęsto porośnięta lasem i urozmaicona licznymi, piaszczystymi plażami. Ciekawostką jest fakt, że od nazwy tego właśnie zbiornika pochodzi dumnie brzmiąca nazwa znanego trałowca polskiej marynarki wojennej, mianowicie okrętu ORP Necko, który służy nieprzerwanie na morzu od 1989 roku.
Położenie geograficzne i niezwykła sieć hydrologiczna
Zlewnia i układ wodny tego miejsca są niezwykle interesujące dla badaczy przyrody. Na północy opisywany akwen łączy się bezpośrednio z jeziorem Rospuda Augustowska, które przez niektórych geografów bywa nawet traktowane jako zwykła odnoga głównego zbiornika. Dodatkowo, poprzez spokojny nurt rzeki Klonownica, nazywanej powszechnie Cichą Rzeczką, akwen łączy się z pobliskim jeziorem Białym. Warto zauważyć, że na północy do jeziora Rospuda wpada bystra rzeka Rospuda, z kolei na południu z opisywanego zbiornika łagodnie wypływa rzeka Netta. Jej koryto przechodzi następnie płynnie w historyczny Kanał Augustowski, który słynie w całej Europie ze swoich unikalnych rozwiązań inżynieryjnych. Bezpośrednio nad brzegami tego jeziora rozlokowane są niektóre tętniące życiem części miasta, do których należą Borki, Zarzecze oraz Klonownica. Dodatkowym atutem jest fakt, że cały ten obszar znajduje się na prawnie chronionym terytorium o nazwie obszar chronionego krajobrazu Puszcza i Jeziora Augustowskie, co ostatecznie gwarantuje zachowanie jego wyjątkowych walorów przyrodniczych na długie lata.
Etymologia i historyczne formy nazwy
Pochodzenie nazwy tego popularnego akwenu kryje w sobie wspaniałą, dawną tajemnicę językową. Według wnikliwych badaczy wywodzi się ona bezpośrednio z wymarłego, jaćwieskiego słowa methis, które w wolnym tłumaczeniu na język polski oznacza po prostu rzucać. Z biegiem długich stuleci i pod wpływem różnych zjawisk kulturowych, nazwa ta ewoluowała i przybierała wielorakie formy w dawnych dokumentach urzędowych.
Historyczne zapisy i dawne formy nazwy jeziora prezentują się następująco:
- Meten, zanotowane w roku 1396
- Metensehe, używane w roku 1398
- Metensee, pojawiające się w roku 1402
- Methis, zapisane w roku 1418
- Nyeczko, widniejące w aktach z roku 1515
- Micko, w dawnym zapisie cyrylicą w roku 1559
- Miecko, w dokumencie z roku 1569
- Niecko, oficjalnie używane w roku 1770
Zróżnicowana i bogata lokalna flora i fauna
Pod względem ichtiologicznym opisywany akwen w pełni reprezentuje czysty, sielawowy typ jeziora, co doskonale świadczy o poprawnym natlenieniu głębokich wód. Żyjące w odmętach gatunki ryb to między innymi zwinny szczupak pospolity, popularny okoń, płoć, majestatyczny leszcz, wyśmienita sielawa oraz mieniący się lin. Zafascynowani wędkarze mogą tu również natrafić na inne bardzo cenne gatunki wodnych stworzeń, w tym na węgorza europejskiego, nocnego drapieżnika miętusa pospolitego, a także na wzdręgę, sieję, szlachetną troć czy też niewielkiego ciernika. Poza rybami królują tu wspaniałe, dzikie ptaki wodne. Nad spokojną taflą wody bez większego problemu można w pogodne dni zaobserwować takie gatunki, jak dumny łabędź niemy oraz wszędobylska kaczka krzyżówka. Z wielu pożytecznych bezkręgowców, które na co dzień zamieszkują te przejrzyste i chłodne wody, wymienić można na przykład chronionego raka błotnego, żyworódkę pospolitą czy bardzo powszechną w tym regionie racicznicę zmienną. Bujną i niesamowicie zieloną florę jeziora reprezentuje ponadto wiele wodnych gatunków roślin, w tym charakterystyczny rogatek sztywny, intensywnie kwitnący grążel żółty oraz porastająca gęsto brzegi trzcina zwyczajna.
Turystyka, architektura i najważniejsze obiekty nad brzegiem
Akwen ten każdego roku stanowi doskonałą bazę wypadową dla wielu spragnionych letniego relaksu i beztroski turystów. Zwarta zabudowa miejska przylega do brzegów jeziora tylko przy wypływie rzeki Netty, dzięki czemu cała pozostała część długiej linii brzegowej na zawsze zachowała swój dziki, bardzo naturalny i w pełni leśny charakter. Nad gwarnym, południowym brzegiem znajdują się liczne, nowoczesne hotele i rozbudowane ośrodki turystyczne. Na przyjezdnych wczasowiczów zawsze czeka tam czysta, piaszczysta plaża miejska z profesjonalnym wyciągiem nart wodnych oraz amfiteatralna muszla koncertowa stanowiąca lokalne centrum rozrywki. Przez chłodne wody jeziora przebiega popularny wodny szlak, po którym w ciepłym sezonie letnim regularnie kursują duże, pasażerskie statki wycieczkowe. Wzdłuż południowego brzegu, na bardzo atrakcyjnym wizualnie odcinku ciągnącym się od rzeki Netty aż do rzeczki Klonownicy, biegnie starannie zadbany deptak oraz w pełni bezpieczna ścieżka rowerowa, które są po zmroku romantycznie oświetlane elektrycznie. Zagłębiając się nieco dalej w milczący las zlokalizowany wokół jeziora, wciąż można samodzielnie odnaleźć zarośnięte pozostałości dawnych okopów pamiętających czasy drugiej wojny światowej.
Na malowniczym wzniesieniu o nazwie Biała Góra, zlokalizowanym tuż przy rzeczce Klonownicy, dumnie wznosi się niezwykle ciekawy i zabytkowy budynek oddany do użytku w 1939 roku. Obecnie mieści się tam znany podróżnikom hotel Hetman, a znacznie dawniej funkcjonował w jego murach kultowy wręcz Dom Wycieczkowy PTTK. Ten imponujący i nietuzinkowy architektonicznie obiekt został swego czasu pieczołowicie zaprojektowany przez wybitnego, polskiego architekta Macieja Nowickiego. Co równie ciekawe, ten wspaniały zbiornik wodny znalazł również swoje zaszczytne i nieśmiertelne miejsce w polskiej populturze muzycznej, gdyż pojawia się on bezpośrednio jako liryczne tło w niezwykle popularnej piosence zatytułowanej Beata z Albatrosa, którą przez wiele dekad wzruszająco wykonywał Janusz Laskowski.
