Rezerwat przyrody Stara Ruda

Rezerwat przyrody Stara Ruda – to leśny rezerwat przyrody położony na granicy urokliwego Augustowa oraz malowniczej gminy Płaska, które znajdują się w województwie podlaskim. Został on oficjalnie powołany do życia w 1980 roku], aby w pełni chronić unikalne walory tego niezwykłego miejsca. Głównym przedmiotem ochrony są tutaj bijące źródliska rzeki Rudawki, które otoczone są cennym łęgiem jesionowo-olszowym. Dodatkowo chroniony jest piękny fragment borów torfowcowych, znajdujący się na południowo-wschodniej granicy swojego naturalnego zasięgu. Cały obszar rezerwatu podlega ścisłej ochronie czynnej, co pomaga w zachowaniu jego niesamowitego ekosystemu w nienaruszonym stanie.

Położenie i uwarunkowania geograficzne

Opisywany rezerwat położony jest na terenie przepięknej Puszczy Augustowskiej, podlegając pod nadleśnictwo Augustów. Znajduje się on przy wschodniej administracyjnej granicy Augustowa, w odległości zaledwie ok. 9 km od centrum tego gwarnego miasta. Teren ten umiejscowiony jest pomiędzy spokojnym stawem Sajenko a historycznym Kanałem Augustowskim. Z geograficznego punktu widzenia, rezerwat zajmuje górną część charakterystycznej, rynnowej doliny polodowcowej. Cechuje się ona łagodnym nachyleniem w kierunku południowo-zachodnim. W skład chronionego obszaru wchodzą także częściowo otaczające tę dolinę naturalne wyniesienia.

Samo serce rezerwatu, czyli krystaliczne źródliska dające początek rzece Rudawce (która ostatecznie wpada do stawu Sajenko), znajdują się w górnej, mocno zacienionej części tejże doliny. Niezwykle interesująca jest etymologia nazwy tego miejsca. Nazwa rzeczki oraz samego rezerwatu pochodzi od istniejącej tu dawniej rudni. W tym zabytkowym już miejscu, od początku XVII wieku aż do 1911 roku, z powodzeniem produkowano żelazo, wykorzystując do tego celu lokalną rudę darniową.

Biorąc pod uwagę dokładne wymiary, rezerwat zajmuje obecnie powierzchnię 76,12 ha. Pierwotny akt powołujący ten obszar ochronny podawał jednak nieco inną wartość, wynoszącą dokładnie 83,15 ha.

Różnorodność flory i cenne zbiorowiska

Świat roślinności tego leśnego obszaru zachwyca swoją ogromną różnorodnością. Wilgotny łęg olszowy występuje tu głównie w części źródliskowej rezerwatu, gdzie warunki wodne są najbardziej stabilne, a znacznie rzadziej pojawia się w jego części środkowej. Właśnie w tym rejonie spotyka się też bardzo ciekawe zbiorowiska turzycy prosowej. Mimo wszystko, największą powierzchnię w całym rezerwacie zajmuje tajemniczy bór mieszany torfowcowy. Na jego okazały drzewostan składa się w dużej mierze strzelisty świerk, któremu towarzyszy piękna domieszka brzozy omszonej oraz olszy.

Wędrując przez las, można dostrzec nieduże płaty boru świerkowego torfowcowego. Charakteryzują się one dominującym drzewostanem świerkowym zaledwie z niewielką domieszką brzozy omszonej i olszy czarnej. Na stokach licznych wyniesień wokół doliny rośnie natomiast trzcinnikowo-świerkowy bór mieszany. Wyróżnia się on dorodnym drzewostanem sosnowo-świerkowym z wyraźną domieszką brzozy brodawkowatej. Z kolei na wierzchowinie wzniesień królują malownicze bory sosnowe. Przeważają w nich młode drzewa, które pochodzą ze sztucznego odnowienia dawnych zrębów.

W bogatym runie leśnym występują niezwykle zróżnicowane grupy roślin. Podzielić je można między innymi na:

• Gatunki borowe: typowa borówka czarna, soczysta borówka brusznica oraz rzadka gruszyczka jednostronna.
• Gatunki charakterystyczne dla lasów liściastych: gajowiec żółty, delikatna gwiazdnica gajowa oraz prosownica rozpierzchła.

Na szczególną uwagę zasługuje wyjątkowa warstwa mchów. Jest ona w tym miejscu niezwykle bogata i doskonale wykształcona. Tworzy się zazwyczaj na bardzo głębokich torfach, które osiągają od 2 do 4 metrów miąższości. Występuje głównie w miejscach, gdzie powierzchnia torfu jest naturalnie wyniesiona od 15 do 30 cm nad stały poziom wody gruntowej. W tym unikalnym zespole występują cenne gatunki chronione. Zalicza się do nich wawrzynek wilczełyko, widłak jałowcowaty, wroniec widlasty, a także listera jajowata i listera sercowata, która jest rośliną bardzo rzadką w północno-wschodniej Polsce.

Bogactwo fauny i dzika przyroda

Teren rezerwatu stanowi wspaniałe i bezpieczne schronienie dla licznych gatunków zwierząt. Wśród gęstych koron drzew i w pobliżu krystalicznych źródeł spotyka się wspaniałe gatunki ptaków, do których należy barwny zimorodek oraz majestatyczny bielik. Obecność tych drapieżników świadczy o wysokiej czystości lokalnego środowiska.

Gęste zarośla i spokojne doliny dają również ostoję większym zwierzętom. Występują tu duże ssaki, które doskonale czują się w leśnej głuszy. Należą do nich płochliwe sarny, dumnie spacerujące jelenie oraz silne dziki. Ponadto, w gęstym poszyciu leśnym swoje naturalne rewiry mają lisy, ciekawskie jenoty i wiele innych gatunków, które na co dzień tworzą ten tętniący życiem ekosystem.