Tablica upamiętniająca Franciszka z Brzegu

Tablica upamiętniająca Franciszka z Brzegu to niezwykle cenny element historycznego krajobrazu, który przenosi nas w czasy średniowiecznej świetności akademickiej. Znajdująca się w miejscowości Brzeg pamiątka jest hołdem złożonym jednej z najbardziej fascynujących postaci wywodzących się z tego nadodrzańskiego grodu. Franciszek Krzyszowic, bo o nim mowa, był nie tylko wybitnym uczonym, ale również człowiekiem o ogromnym wpływie na kształtowanie się elit intelektualnych. Dla każdego miłośnika lokalnych dziejów, ten skromny na pierwszy rzut oka monument stanowi doskonały punkt wyjścia do poznania fascynującej historii związków Śląska z Krakowem i polską nauką.

Lokalizacja i uroczyste odsłonięcie pamiątki

Dla osób pragnących na własne oczy zobaczyć to ważne miejsce pamięci, znalezienie go nie powinno stanowić większego problemu. Zabytek znajduje się bezpośrednio na elewacji budynku, który usytuowany jest przy ulicy Staromiejskiej nr 13. Taka lokalizacja, w ścisłym centrum zabytkowej tkanki miejskiej, sprawia, że łatwo do niej dotrzeć podczas pieszego zwiedzania. Uroczyste odsłonięcie tego obiektu miało miejsce w 1964 roku. Był to czas szczególny, w którym obchodzono bardzo ważne, państwowe i naukowe jubileusze. Tablicę ufundowało bowiem Towarzystwo Rozwoju Ziem Zachodnich w Brzegu. Głównym pretekstem do jej powstania była okrągła okazja, jaką stanowiły obchody sześćsetlecia utworzenia wspaniałego Uniwersytetu Jagiellońskiego, co zbiegło się w czasie z rokiem dwudziestolecia Polski Ludowej.

Treść inskrypcji i jej symboliczne znaczenie

Głównym elementem przyciągającym wzrok przechodniów jest precyzyjnie wykuty w kamieniu tekst. Treść inskrypcji, która została umieszczona na fasadzie, niesie ze sobą potężny ładunek informacyjny i emocjonalny. Brzmi ona następująco: „Franciszek z Brzegu – Krzyszowic żył w latach ok. 1370 – 1432 profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie wielki syn ziemi brzeskiej. Opiekun żaków śląskich. Tablicę ufundowało Towarzystwo Rozwoju Ziem Zachodnich w Brzegu z okazji 600-lecia Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie w roku XX-lecia Polski Ludowej 1964 r.”. Warto zauważyć, że tekst ten w doskonały sposób łączy lokalny patriotyzm z szerokim kontekstem ogólnonarodowym. Podkreśla on zarówno wybitne osiągnięcia naukowe tej wybitnej postaci, jak i jej bezwarunkowe oddanie młodzieży studenckiej pochodzącej z ojczystych stron.

Kim był Franciszek Krzyszowic zwany Franciszkiem z Brzegu?

Postać upamiętniona na opisywanej fasadzie to człowiek o niezwykłym, jak na ówczesne czasy, życiorysie. Franciszek Krzyszowic, który żył w latach od około 1370 do 1432 roku, zdołał pokonać długą i trudną drogę od lokalnego ośrodka miejskiego do najwyższych godności akademickich. Jego kariera naukowa była pełna sukcesów, co ostatecznie doprowadziło go do zaszczytnego stanowiska, jakim był profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Pełnienie tak wysokiej funkcji w najstarszej polskiej uczelni wyższej świadczyło o jego wybitnym intelekcie, ogromnej wiedzy i nieskazitelnym autorytecie, jakim cieszył się wśród ówczesnych uczonych z całej Europy.

Opiekun żaków śląskich i jego rola społeczna

Jednym z najbardziej wzruszających i ważnych określeń, jakie znalazło się na opisywanym obiekcie, jest miano „opiekuna żaków śląskich”. W epoce średniowiecza studia na uniwersytecie wiązały się z ogromnymi kosztami oraz trudnościami logistycznymi dla młodych ludzi, którzy opuszczali swoje rodzinne strony, takie jak rozległe dzisiejsze  województwo śląskie czy inne ościenne krainy. Franciszek Krzyszowic, doskonale pamiętając o swoich własnych, brzeskich korzeniach, aktywnie wspierał studentów przybywających z jego rodzinnego regionu. Obejmowało to pomoc materialną, duchową, a także merytoryczną opiekę naukową. Dzięki jego życzliwości wielu młodych i zdolnych Ślązaków mogło zdobyć solidne wykształcenie, które następnie wykorzystywali, wracając do swoich rodzinnych miast lub zasilając elitarne kadry urzędnicze na dworach królewskich i książęcych.

Znaczenie upamiętnienia dla współczesnego miasta

W dzisiejszych czasach ten hołd stanowi nie tylko ciekawostkę turystyczną, ale przede wszystkim trwały ślad budowania tożsamości regionalnej. Odwiedzając to miasto i podążając śladami wielkich ludzi, zdecydowanie warto na chwilę zatrzymać się przed budynkiem przy ulicy Staromiejskiej. To doskonałe uzupełnienie historycznego spaceru, podczas którego można podziwiać inne wspaniałe zabytki, jakie oferuje ten region. Po zapoznaniu się z sylwetką genialnego profesora, świetnym pomysłem jest skierowanie swoich kroków w stronę wspaniałej budowli, jaką jest renesansowy Zamek Piastów Śląskich w Brzegu, będący prawdziwą perłą dawnej architektury. Równie zachwycający jest stojący na głównym placu zabytkowy ratusz w Brzegu, który do dziś przypomina o potędze i bogactwie dawnych mieszczan.

Pielęgnowanie pamięci o takich osobach udowadnia, że prawdziwa siła tkwi nie tylko w obronnych murach czy potężnych fortyfikacjach, ale przede wszystkim w wybitnych umysłach. Dla turystów, którzy przyjeżdżają tu z tak dużych ośrodków miejskich jak pobliskie Opole, spotkanie z niezwykłą historią rektora krakowskiej wszechnicy jest często bardzo miłym i pouczającym zaskoczeniem, które na zawsze zmienia postrzeganie tej pięknej i dumnej, nadodrzańskiej miejscowości.