Tężnie w Ciechocinku

Tężnie w Ciechocinku to niezwykły zespół trzech tężni solankowych, wzniesionych w XIX wieku na terenie województwa kujawsko-pomorskiego. Jest to absolutnie największa tego typu drewniana konstrukcja w całej Europie. Cały unikalny zespół tężni oraz przyległych obiektów warzelniczych, a także parki Tężniowy i Zdrojowy, stanowią prestiżowy Pomnik Historii.

Historia i początki budowy tężni

Ciechocińskie tężnie zostały zaprojektowane przez profesora Akademii Górniczej w Kielcach Jakuba Graffa. Architekt opierał swoje plany na źródłach solanki, które odkryto tu jeszcze w drugiej połowie XVIII wieku, chociaż lokalna ludność zajmowała się pozyskiwaniem i warzeniem soli już w XIII wieku na mocy specjalnych zezwoleń wydanych przez Konrada I mazowieckiego. Cały kompleks wraz z budynkami służącymi do transportu surowca ulokowano na rozległym, piaszczystym wyniesieniu w północnej części miasta, co miało na celu zabezpieczenie budowli przed ewentualnymi wylewami Wisły. Usytuowano je również poprzecznie do dominujących kierunków wiatrów.

Konstrukcja i parametry techniczne

Kompleks składa się z trzech potężnych obiektów:

• Tężnia numer I o imponującej długości 648 metrów i pojemności dochodzącej do 5800 m³.
• Tężnia numer II o długości 719 metrów i pojemności około 6300 m³.
• Tężnia numer III o długości 333 metrów, wzniesiona w 1859 roku w układzie skośnym, która zamyka przestrzeń od strony północnej.

Solidną podstawę całej konstrukcji stanowi około 7000 dębowych pali wbitych bezpośrednio w grunt, na których spoczywa wanna o szerokości 9 metrów i głębokości 1 metra. Nad nią rozciąga się świerkowo-sosnowa konstrukcja o wysokości 13 metrów, wypełniona gęsto ułożoną tarniną. Tężnie ustawione są w charakterystycznym kształcie podkowy o łącznej długości wynoszącej 1741,5 metra i wysokości 15,8 metra. Solanka o stężeniu 5,8% pompowana jest ze źródła numer 11, znanego jako fontanna Grzybek, z imponującej głębokości ponad 414 metrów. Stamtąd trafia na sam szczyt budowli, skąd równomiernie spływa po tarninie.

Leczniczy mikroklimat i proces produkcji soli

Spływająca solanka pod wpływem działania wiatru oraz promieni słonecznych intensywnie paruje, co sprawia, że wokół budowli unosi się unikalny mikroklimat obfitujący w cenne mikroelementy, takie jak jod, sód, chlor oraz brom. Dzięki temu obiekt funkcjonuje jako naturalne, niezwykle skuteczne inhalatorium. Tężnie pełnią również funkcję gigantycznego filtra powietrza. Warto dodać ciekawostkę historyczną – w 1996 roku w osadach z tężni wykryto śladowe ilości izotopów radioaktywnych cezu pochodzących z katastrofy w Czarnobylu, jednak ich stężenie nigdy nie zagrażało zdrowiu ludzi.

Proces pozyskiwania soli składa się z kilku etapów. Na tężni numer I stężenie solanki wzrasta do 9%, na tężni numer III do 16%, a na tężni numer II osiąga aż 30%. Stamtąd gęsty płyn trafia rurociągami do warzelni soli, gdzie produkowana jest czysta sól, szlam oraz leczniczy ług. W sąsiedztwie tężni zachowały się także inne historyczne budynki techniczne, w tym ujęcie solanki, hydrofornia oraz dawny magazyn soli wyposażony w unikalny system transportu w postaci jednoszynowej kolejki wiszącej z 1905 roku.

Współczesna renowacja i modernizacja

Współcześnie tradycyjne systemy napędzane dawniej maszynami parowymi i wiatrakami zastąpiono nowoczesnymi pompami elektrycznymi. W ostatnich latach obiekt przeszedł wielką metamorfozę. Dzięki pozyskanym funduszom europejskim w kwocie 15 milionów złotych zrealizowano kompleksowy projekt modernizacji i rozbudowy. Prace objęły między innymi wymianę tarniny na tężni numer I, gruntowny remont konstrukcyjny i wzmocnienie fundamentów tężni numer III, a także odnowienie przepompowni, ścieżek spacerowych oraz instalację nowoczesnego oświetlenia nocnego, które nadaje temu historycznemu miejsce niezwykły urok po zmroku.