Wielkopolski Park Etnograficzny w Dziekanowicach

Data powstania obiektu: 1975-1982 r.

Wielkopolski Park Etnograficzny w Dziekanowicach – skansen wsi wielkopolskiej w Dziekanowicach (oddział Muzeum Pierwszych Piastów) położony nad brzegiem jeziora Lednica i gromadzący, zabezpieczający i eksponujący przedmioty i obiekty architektoniczne z obszaru Wielkopolski.

W skansenie prezentowane są domy, budynki inwentarskie, stodoły wraz z wyposażeniem. Poszczególne budynki zorganizowane są w zagrody i zorientowane w taki sposób by całość tworzyła naturalnej wielkości wieś. Kompozycję uzupełniają drewniany kościół, kaplica, barokowy dwór z folwarkiem, karczma, wiatraki, młyn wodny. Najmłodszy budynek pochodzi z 1935 roku a najstarsze elementy datowane są na rok 1602.

W zespole dworskim oraz w części budynków znajduje się ekspozycja muzealna prezentująca przedmioty codziennego użytku ilustrujące rolnicze i rzemieślnicze życie.

Obiekty Wielkopolskiego Parku Etnograficznego:

  • Chałupa z Dziekanowic
  • Chałupa z Gaju (Śr. Wielkopolska). Dom dwutraktowy z sienią  pośrodku. dwiema izbami i dwiema komorami zbudowany został w 2 poł. XIX w. Fundatorem domu był Ignacy Małolepszy. Ściany drewniane wzniesione w konstrukcji sumikowo-łątkowej nakrywa dwuspadowy dach o poszyciu słomianym. W sieni zwraca uwagę rozbudowany system grzewczy w postaci dwóch kominów połączonych nad  stropem wędzarnią oraz posadzka ułożona z kamieni polnych. Dom oraz gospodarstwo, z którego pochodzi dziedziczone było po kądzieli. W okresie międzywojennym XX w. mieszkała w nim  bogata rodzina chłopska posiadająca gospodarstwo o areale 32 ha. Sposób jej życia zilustrowano poprzez wyposażenie i wystrój wnętrza budynku.
  • Zagroda z Sulmierzyc (Pd. Wielkopolska). Składa się z domu i przylegającego do niego murowanego budynku inwentarskiego. Dom dwuizbowy z sienią, o ścianach w konstrukcji zrębowej wzniesiono w 1750 r., co poświadcza inskrypcja na środkowej belce w głównej izbie „O jak piękna kompania Jezus Józef  i Maria Anno 1750 Die APR 22”. Ściana frontowa budynku zaopatrzona jest w przyłap utworzony przez wysunięcie dachu. We wnętrzu urządzono mieszkanie garncarza, w małej izbie ulokowano warsztat, w komorze suszarnię na wytoczone garnki, w obejściu stanie piec do wypalania naczyń.
  • Chałupa z Zielonej Wsi (Pd.-Zach. Wielkopolska). Dwuizbowa z sienią i dwiema komorami stanowi przykład obejścia chałupnika. Pochodzi z drugiej poł. XIX w. Do muzeum przeniesiona została z terenu Hazów, obszaru obejmującego kilka wsi położonych nad rzeką Orlą a zasiedlonych przez ludność z pobliskiego Śląska. Ostatnim użytkownikiem chałupy był wiejski szewc Tomasz Musielak, który swoje umiejętności zawodowe doskonalił pełniąc służbę w pruskim wojsku.
  • Chałupa ze Zdroju (Zach. Wielkopolska). Obiekt w znacznej części zrekonstruowany, zachował oryginalne belki stropowe i elementy konstrukcyjne ścian. Jedna z belek stropowych nosi inskrypcję z datą 1602. Ściany wzniesione w konstrukcji sumikowo-łątkowej nakryte są strzelistym dwuspadowym dachem. Do domu prowadzą drzwi zawieszone na biegunach, zamykane na drewniany zamek. Wnętrze jednoizbowe z  sienią i komorą dla inwentarza przeznaczono na mieszkanie dla organisty i jego rodziny. Wyposażenie i wystrój domu przedstawia sytuację z lat 20. XX wieku. Przy domu niewielki ogród warzywno-kwiatowy.
  • Kaplica z lasów grabskich (Kujawy). Jednonawowa kaplica z zakrystią wzniesiona została w 1765 roku o czym informuje napis wycięty na nadprożu. W pierwotnym miejscu należała do parafii Grabie. Wewnątrz zwraca uwagę barokowy ołtarz z obrazami: Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Kazimierza oraz kolebkowe sklepienie polichromowane motywami ptaków, liści i kwiatów. Nad prezbiterium wyniesiona wieżyczka z sygnaturką. Teren wokół kaplicy zajmuje cmentarz wypełniony nagrobkami oraz krzyżami drewnianymi i żelaznymi, te ostatnie stanowią przykłady artystycznej roboty kowalskiej. Cmentarz ulokowany jest w miejscu wczesnohistorycznych cmentarzy odkrytych na początku lat 80. XX wieku.
  • Karczma z Sokołowa Budzyńskiego (Pn. Wielkopolska). Dom podcieniowy o pięciu  słupach. Wzniesiony został pod koniec XVIII w. W konstrukcji sumikowo-łątkowej częściowo w strychulec z dachem dwuspadowym poszytym trzciną. Wewnątrz znajduje się duża izba z wyszynkiem, izba mieszkalna, komora i sień. Izba z wyszynkiem wyposażona w ladę szynkowną, „statki” szynkowne, czyli butelki, kwarty, kufle, kieliszki oraz stoły, ławy i krzesła daje obraz typowego dla lat 20. XX w. Wiejskiego wnętrza usługowego. W sieni, przestrzeń między izbami wypełnia szeroki komin zbudowany z drewnianych żerdzi, oplecionych słomą i obrzuconych gliną. W jego wnętrzu znajduje się piec chlebowy. Oprócz napojów i drobnych towarów kolonialnych w karczmie sprzedawano też naftę,w wydzielonym w sieni kantorku. 
  • Kościół z Wartkowic (Pd.-Wsch. Wielkopolska). Kościół pod wezwaniem Św. Anny i Św. Wawrzyńca, jednonawowy z kaplicą w półtransepcie, zakrystią i kruchtą wzniesiony został w pierwotnym miejscu w 1719 r. a rozbudowany w XIX w. Do muzeum budynek przeniesiono w latach 1997-2001. Obiekt o konstrukcji zrębowej nakryty jest dwuspadowym dachem z wyprowadzoną, nad nawą, wieżyczką z sygnaturką. Wyposażenie i wystrój wnętrza nawiązuje do okresu do zakończenia II Soboru Watykańskiego i zawiera cały nagromadzony w kościele, od czasu jego fundacji, bagaż kulturowy, na który składają się m.in. barokowe ołtarze ( główny i boczne ), chrzcielnica i belka tęczowa, pochodzące z XIX w.: ławy kolatorskie, obrazy ołtarzowe, organy oraz neogotycki ołtarz w kaplicy. Na szczególną uwagę zasługują  zachowane w prezbiterium fragmenty barokowych malowideł naściennych oraz zrekonstruowana kotara tworząca tło ołtarza głównego.
  • Kuźnia ze Skrzetusza (Płn. Wielkopolska). Budynek o ścianach murowanych z gliny i wrzosu z podcieniem wspartym na dwóch słupach. Wnętrze kompletnie wyposażone w palenisko z miechem, kowadła i zestaw narzędzi tworzy warsztat gotowy do pracy. Na szczególną uwagę wśród zebranych narzędzi zasługuje kowadło z 1 poł. XIX w. ozdobione ornamentem roślinnym i opatrzone datą 1839. Przy kuźni zrekonstruowano stojak-jarzmo niezbędne przy podkuwaniu koni.
  • Wiatrak z Trzuskołonia (Śr. Wielkopolska). Młyn typu „holender” czterokondygnacyjny murowany z cegły, z drewnianą ruchomą czapą złożoną na biskupstwa poznańskiego. Obejście to ( przeniesione do muzeum w 1980 roku ) w latach 1984-1998 było zasiedlone przez rodzinę pracującą na roli i tym samym było jedyną tego rodzaju żywą ekspozycją w skali polskiego muzealnictwa na wolnym powietrzu. Obecnie w domu odtworzono jego wyposażenie z lat 60. i 70. XX wieku. Na jego tle ukazano działalność folklorystyczną mieszkańców Biskupizny a szczególnie córki i wnuczki ostatnich właścicieli zagrody.
  • Wiatrak z Mierzewa (Śr. Wielkopolska). Wiatrak typu „koźlak” drewniany, ze słupem pośrodku posadowionym na skrzyżowanych belkach, ściany oszalowane. Wzniesiony został w 1801 roku przez budowniczego Dawida Seidlera w Gnieźnie, po czym w 1850 roku przeniesiony do wsi Mierzewo a w 1977 roku do muzeum. Wewnątrz znajdują się dwa złożenia kamieni: jeden służy do przemiału zboża na śrutę, drugi do przemiału zboża na mąkę.
  • Wiatrak z Kędzierzyna (Śr. Wielkopolska). Wiatrak typu „paltrak” drewniany, trójkondygnacyjny, posadowiony, pierwotnie na kamiennym, obecnie na ceglanym okrągłym fundamencie z żelaznym pierścieniem – szyną. Pochodzi z 1887roku. Wnętrze wyposażone jest w jeden skład kamieni tzw. francuskich, czyli dwóch cementowych kręgów z kawałkami kwarcu.
  • Zagroda plebańska
  • Zagroda z Dobrca (Wsch. Wielkopolska). Zagroda z przestronnym domem, stodołą na sochy i budynkiem inwentarskim z wiatą pochodzi z drugiej połowy XIX w. Dom wybudowany w 1882 r. według najnowszego stylu, z dwiema izbami przedzielonymi sienią nakryty został dachem naczółkowym. Natomiast stodoła stanowi przykład „starego” sposobu budowania na sochy ( t. j. słupy rozwidlone u góry i podpierające dach ) z dachem czterospadowym i klepiskiem z ubitej ziemi. Wnętrze domu odpowiada urządzeniu izb bogatych gospodarzy w latach 20. XX w. Duża izba zapełniona jest starymi meblami i sprzętami jeszcze po dziadkach, natomiast w małej izbie stoi komplet mebli zakupiony w mieście. W ogródku przy stodole znajduje się pasieka z ulem kłodowym, ulami słomianymi „kószkami” i skrzynkowymi. Narzędzia do hodowli pszczół przedstawiono w komorze budynku inwentarskiego.
  • Zagroda z Dzierżanowa (Pd. Wielkopolska). Zagroda obejmuje dom, budynek inwentarski i stodołę. Dom o ścianach łączonych sumikowo-łątkowych i szachulcowych, dwuizbowy z sienią pośrodku pobudowany został w 1840 r. przez Wojciecha Kindę. Budynek inwentarski z oborą, stajnią i wozownią oraz dwusąsiekowa stodoła to obiekty lepione w strychulec ( drewniany szkielet budynków wypełniają pola wylepione gliną ). Podłoże w zagrodzie, zgodnie z lokalnym zwyczajem, wybrukowane jest kamieniem polnym. Wystrój i wyposażenie obiektów przedstawia poziom życia średniozamożnej rodziny chłopskiej w pocz. XX w. Na uwagę zasługują meble i sprzęty charakterystyczne dla południowej Wielkopolski ( np. skrzynia imitująca komodę ) a zakupione przez gospodarzy za pieniądze uzyskane z zarobkowych wyjazdów do Nadrenii i Westfalii.
  • Zagroda z Goździna (Zach. Wielkopolska). Zagroda pochodzi z pierwszej połowy XIX w. Obejmuje dom, stodołę i stajnię z oborą. Ukazuje ona sposób budowania i gospodarowania stosowany w zachodnich rejonach Wielkopolski. Dom wzniesiony w 1815 wieku został przebudowany. W miejscu szerokiego komina urządzono kuchnię przez co odciążono główną izbę nadając jej funkcję izby odświętnej. Pomieszczenie to ogrzewane  piecem kaflowym wyposażone jest w komplet mebli rzemieślniczej roboty pochodzący z początku XX wieku. W małej izbie zaprezentowano osnuty warsztat tkacki wraz z oprzyrządowaniem. Posadzki w sieni i w kuchni zgodnie z regionalnym zwyczajem wyłożone są cegłą. 
  • Zagroda z Krobi Starej (Pd. Wielkopolska).  Zagroda z domem (1834r.), oborą z chlewem pod  jednym dachem i stodołą pochodzi z pierwszej połowy XIX wieku. Wszystkie budynki wzniesione są w konstrukcji szachulcowej, w której drewniana rama wypełniona jest gliną wymieszaną z sieczką słomianą. Pochodzi z regionu zwanego Biskupizną a obejmującego kilka wsi w ok. Gostynia będących do XIX wieku własnością.
  • Zagroda olęderska  (Zach. Wielkopolska).  Zagroda prezentuje sposób budowania i gospodarowania kolonistów niemieckich tzw. Olędrów zajmujących podmokłe tereny zachodniej Wielkopolski. Obejście tworzą: dom pochodzący z 1823 roku, budynek inwentarski z attyką zwaną tremplem zbudowany w 1865 roku i stodoła z tremplem wzniesiona w 2 poł. XIX wieku. Poza zwartą zabudową obejścia na jego wschodnim krańcu znajduje się wolnostojący piec chlebowy. Niewielki jednokomorowy budynek o ścianach murowanych z ciosów granitowych i cegły wzniesiono pod koniec XIX w. Wyposażenie i wystrój budynków ukazuje sposób życia średniozamożnej rodziny chłopskiej wyznania ewangelickiego w początkach XX wieku. W domu na uwagę zasługują: szafki wnękowe, łóżko z baldachimem, bogato zdobione skrzynie z napisami w języku niemieckim oraz brak obrazów o tematyce religijnej.
  • Zagroda z Ołoboku (Pd.-Wsch. Wielkopolska). To obejście gospodarza-kołodzieja, pochodzące z połowy XIX w. Składa się z domu ze ślepym podcieniem szczytowym bezsłupowym, spichlerza z podcieniem wspartym na dwóch słupach, stodoły, budynku inwentarskiego i dwukomorowej piwnicy. Piwnica wybudowana została z rudy darniowej, pozostałe obiekty są drewniane, wzniesione w konstrukcji zrębowej. Dom ufundowany na pocz. XIX w. posiada dwie izby, sień i komorę z oddzielnym wejściem. Wewnątrz zrekonstruowano urządzenia ogniowe z odkrytym paleniskiem, piecem chlebowym i zapieckiem. W małej izbie zebrano przybory niezbędne do wykonywania plecionek ze słomy, z których niegdyś słynęła wieś Ołobok, w dużej izbie wystrój zmienia się cyklicznie w rytmie nadchodzących świąt. Komora wyposażona w niezbędne narzędzia m.in. tokarnię  pedałową i świdry do osadzania „buksy” ( żelaznej tulei ) w piaście koła  mieści warsztat kołodziejski typowy dla okresu z początku XX w. W ogródku pod podcieniem stoi kapliczka domowa z figurką „Serca Jezusowego”.
  • Zagroda z Pakosławia (Zach. Wielkopolska). Trzybudynkowa zagroda z domem, stodołą i budynkiem inwentarskim pochodzi z pierwszej połowy XIX wieku. Stanowi przykład obejścia olęderskiego typowego dla okolic pn.-zach. Wielkopolski. Dom ustawiony ścianą szczytową do drogi wzniesiony został w 1834 roku przez Josepha Poswalda. Wewnątrz znajdują się dwie izby, komora, alkierz i sień. Podstawę szerokiego komina ulokowanego w sieni zajmuje tzw. „czarna kuchnia” z rozbudowanym piecem mieszczącym: trzon do gotowania, piec chlebowy i palenisko z kotłem do gotowania powideł. Do lat 60. XX wieku dom należał do zamożnej chłopskiej rodziny Poszwów. We wnętrzu odtwarzającym sytuację z lat 20. XX wieku uwagę zwracają ściany pomalowane na kolor wiśniowy. Północną granicę obejścia wypełnia dwusąsiekowa stodoła ze wsi Sworzyce zbudowana w konstrukcji zrębowej z węgłami wywiązanymi na „rybi ogon”. Budynek inwentarski również wzniesiony w konstrukcji zrębowej a mieszczący oborę ze stajnią, paszarnię i chlew oddziela podwórze od sadu śliwkowego zajmującego pn.-zach. część zagrody.        
  • Zagroda z Wolicy (Wsch. Wielkopolska). Zagroda z domem, spichlerzem, budynkiem inwentarskim i stodołą jest przykładem rozbudowy jednodworcznego obejścia właściwego dla okresu pańszczyźnianego w wielobudynkową zagrodę doby pouwłaszczeniowej. Dom jednoizbowy z podcieniem bezsłupowym ( pierwotnie obiekt jednodworczny ) ufundowany został w 1841 r. Przez Wojciecha Owczarka ( inskrypcja na belce stropowej w izbie ), pozostałe budynki wzniesiono po 1864 r. Wyposażenie domu i obejścia ukazuje poziom życia średniozamożnej rodziny chłopskiej w końcu XIX w. Świadectwem zamożności rodziny jest stojąca w izbie, pod oknem, malowana skrzynia wianna oraz liczne obrazy dewocyjne zawieszone nad łóżkami a wśród nich popularne w okolicy Kalisza przedstawienie Św. Rodziny.
  • Zagroda ze Sławna-Żylic (Śr. Wielkopolska). Wielobudynkowe obejście  składa się z domu, dwóch stodół i budynku inwentarskiego. Dom wybudowany w 1844 r. Mieści dwie izby przedzielone sienią i trzy komory. Wewnątrz zrekonstruowano system grzewczy z szerokim kominem w sieni, piecem kaflowym grzewczym w pokoju i kaflowym trzonem do gotowania w kuchni. W sieni piec chlebowy. Stodoły dwusąsiekowe wzniesiono w drugiej połowie XIX wieku w typowej dla Wielkopolski konstrukcji ryglowej ( tzn. w konstrukcji szkieletowej, w której pola szkieletu wypełniono deskami ). Budynek inwentarski z oborą, stajnią i wozownią zbudowano w strychulec. Wystrój i wyposażenie domu i zagrody odpowiada warunkom panującym w latach 30. XX w. W zamożnej  wielodzietnej ( 11 dzieci ) rodzinie chłopskiej.
  • Zespół dworski - został zbudowany na wzór założenia dworskiego ze wsi Łomnica. Tworzą go : dwór i dwie oficyny posadowione w rozległym parku o kompozycji barokowej.
  • Oficyny dworskie. Dwa murowane parterowe budynki stanowią kopie XVIII w. Oficyn ze wsi Łomnica (zach. Wielkopolska).Obydwa nakryte są dwuspadowymi mansardowymi dachami o pokryciu z gontów, od strony dziedzińca w dachach znajdują się dwuosiowe wystawki. Wnętrza budynków dwutraktowe mieszczą pracownie muzealne i mieszkania służbowe.
  • Dwór. Parterowy, zbudowany w konstrukcji szkieletowej z drewna i gliny, otynkowany, nakryty jest dachem mansardowym ułożonym z gontów. Wzniesiony został na wzór barokowej budowli posadowionej in situ we wsi Studzieniec ( pn. Wielkopolska ). Przy narożach elewacji ogrodowej usytuowane są dwa alkierze wywodzące swoją formę z wież obronnych. W ziemiańskim domostwie alkierzom przeznaczono funkcje mieszkalne i gospodarcze. Wnętrze budynku dwutraktowe z sienią i salonem na osi drzwi wejściowych mieści też jadalnię, sypialnię, bibliotekę i bawialnię. Wystrój i wyposażenie pomieszczeń prezentuje poziom życia wielkopolskiej rodziny ziemiańskiej w okresie dwudziestolecia międzywojennego.

Źródło: wikipedia.pl / lednicamuzeum.pl

Budowę skansenu rozpoczęto w 29 września 1975. Pierwszą ekspozycję udostępniono zwiedzającym 1 czerwca 1982. Status muzeum nadany dopiero 25 maja 1993.

Źródło: wikipedia.pl

Wielkopolski Park Etnograficzny w Dziekanowicach jest czynny sezonowo od połowy kwietnia do połowy października.

Godziny otwarcia:

  • w okresie 16.04 - 30.04:
    • wtorek - piątek: 9:00-17:00
    • sobota - niedziela / święta: 10:00-17:00
  • w okresie 1.05 - 31.08:
    • wtorek - piątek: 9:00-17:00
    • sobota - niedziela / święta: 10:00-18:00
  • w okresie 1.09 - 13.10:
    • wtorek - piątek: 9:00-17:00
    • sobota - niedziela / święta: 10:00-17:00
  • w okresie 14.10 - 13.12: NIECZYNNE
Zaktualizowano 3 miesiące temu

Inne obiekty znajdujące się w:
Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy

Dane teleadresowe

Dziekanowice 23
62-261 Dziekanowice
Tel.: +48 61 102 27 65
place
52.513457, 17.383588Skopiowano do schowka
N52º30'48.445", E17º23'0.917"Skopiowano do schowka

Cechy i udogodnienia

Wstęp płatny
Miejsce/obiekt, z którego korzystanie, zwiedzanie wymaga uiszczenia opłat.
Parking
Miejsce/obiekt w pobliżu którego istnieje możliwość płatnego lub bezpłatnego zaparkowania samochodu.
Możliwość zwiedzania
Miejsce/obiekt, który jest udostępniany do zwiedzania.
Ogólnodostępny
Obiekt ogólnodostępny dla wszystkich w określonych dniach i godzinach. (np. instytucja publiczna lub kościół czynne w określonych godzinach).
Wstęp bezpłatny
Sezonowy
Nieczynne w poniedziałki
Wtorek

Inne w kategorii: Rozrywka i kultura To najbliższe atrakcje w tej samej kategorii.

Najbliższe atrakcje W najbliższej okolicy znajduje się wiele ciekawych atrakcji. Oto niektóre z nich.

Korzystając z tej strony akceptujesz, że w Twoim urządzeniu końcowym zostaną zainstalowane pliki cookies, które umożliwiają nam świadczenie usług. Brak zgody na pliki cookies oznacza, że pewne funkcjonalności strony mogą być niedostępne. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce Cookies.