Willa "Gryf" Konstancin-Jeziorna

Willa "Gryf" Konstancin-Jeziorna to wspaniały przykład historycznej architektury letniskowej, który dumnie zdobi województwo mazowieckie. Ten unikalny i niezwykle urokliwy zabytek znajduje się dokładnie przy ulicy Sobieskiego 13, stanowiąc jedną z najpiękniejszych perełek architektonicznych w tej podwarszawskiej miejscowości. Niewielka odległość od metropolii, jaką jest Warszawa, sprawiła, że miejsce to od samego początku swojego istnienia przyciągało ówczesne elity intelektualne i artystyczne. Dziś, po wielu zawirowaniach historycznych i gruntownej renowacji, obiekt ten powrócił do dawnej świetności i służy całej lokalnej społeczności.

Historia budowy i pierwsi właściciele

Wznoszenie tego okazałego budynku trwało w latach 1902–1905, co czyni go jednym z cenniejszych materialnych świadków początków rozwoju całego letniska. Główny projekt architektoniczny wyszedł spod ręki utalentowanego i cenionego wówczas twórcy, Bronisława Colonny-Czosnowskiego. Po całkowitym zakończeniu prac budowlanych posiadłość szybko znalazła swojego pierwszego nabywcę. Willę kupiła znana w tamtym okresie poetka, nowelistka oraz redaktorka popularnych czasopism kobiecych, Józefa z Cybulskich Jaxa-Bąkowska. To właśnie jej sprecyzowana wizja oraz niezwykle szerokie kontakty towarzyskie trwale ukształtowały późniejszy, wybitnie elitarny charakter tego miejsca.

Złoty wiek pensjonatu i znani goście

Nowa, przedsiębiorcza właścicielka przekształciła okazały budynek w prężnie działający i niezwykle modny pensjonat. W pierwszych dekadach XX wieku miejsce to nieustannie tętniło bogatym życiem kulturalnym. W progach gościnnej rezydencji regularnie bywali wybitni pisarze, wpływowi publicyści oraz najbardziej znani społecznicy z całej Polski. Wśród najznamienitszych gości, którzy osobiście cieszyli się tu wypoczynkiem, znaleźli się między innymi:

• Paulina Kuczalska-Reinschmidtowa – wybitna działaczka społeczna i czołowa polska feministka.
• Walery Przyborowski – ceniony historyk, utalentowany pisarz oraz uczestnik powstania styczniowego.
• Jadwiga Sikorska – znana i powszechnie szanowana postać ówczesnego życia publicznego.
• Ludwik Anders – wybitny publicysta i wnikliwy znawca spraw społecznych.

Zawirowania własnościowe i powojenne losy

W 1926 roku posiadłość nieoczekiwie zmieniła swoich gospodarzy, kiedy to kupili ją Zygmunt i Maria Rawicz-Boczkowscy. Niedługo przed wybuchem tragicznej w skutkach II wojny światowej, w 1937 roku, historyczna rezydencja została ponownie sprzedana, a jej nowym, prawowitym właścicielem został mecenas Władysław Kędzierski. Niestety, burzliwe wydarzenia frontowe oraz powojenne, radykalne przemiany ustrojowe drastycznie zmieniły dawny status budynku. Zabytek został znacjonalizowany i ostatecznie przeszedł na własność skarbu państwa. Przez wiele długich lat, aż do 1989 roku, w jego murach nieprzerwanie funkcjonował państwowy dom dziecka. W późniejszym okresie kuratorium oświaty przeznaczyło budynek wyłącznie na cele mieszkaniowe, kwaterując w nim rodziny nauczycieli. Taki sposób eksploatacji z biegiem dekad doprowadził do bardzo znacznego pogorszenia się ogólnego stanu technicznego obiektu.

Kompleksowy remont i nowe funkcje publiczne

Dopiero w 2015 roku władze podjęły stanowczą decyzję o pilnej konieczności ratowania cennego zabytku, co zapoczątkowano niezwykle trudnym logistycznie procesem wykwaterowania dotychczasowych lokatorów. Trzy lata później, w 2018 roku, ruszył zakrojony na bardzo szeroką skalę remont konserwatorski. Całkowity koszt specjalistycznej przebudowy i wiernej renowacji wyniósł ostatecznie 6 982 756,21 złotych. Znaczącą część tej imponującej kwoty, opiewającą na 1,4 miliona złotych, hojnie przekazał Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Po szczęśliwym zakończeniu wszystkich zaplanowanych prac, budynek został w całości oficjalnie przeznaczony na ważne cele publiczne. Obecne, funkcjonalne rozlokowanie instytucji wewnątrz zrewitalizowanej willi przedstawia się w następujący sposób:

• Na parterze prężnie działa nowocześnie wyposażona i przyjazna czytelnikom filia biblioteki publicznej.
• Pierwsze piętro w całości dumnie zajmuje Konstanciński Dom Kultury, który regularnie organizuje tu liczne wystawy, warsztaty i spotkania autorskie.
• Na drugim piętrze umieszczono bezpieczną świetlicę środowiskową, która dedykowana jest najmłodszym mieszkańcom miasta.

Unikalna architektura w stylu alpejskim

Tym, co zdecydowanie najbardziej wyróżnia opisywaną budowlę na tle dziesiątek innych zabytków w bliskiej okolicy, jest jej absolutnie nietuzinkowa, asymetryczna bryła. Pod względem ściśle architektonicznym, budynek ten bezpośrednio i bardzo wyraźnie nawiązuje do tradycyjnych pensjonatów alpejskich, które święciły prawdziwe triumfy w najlepszych europejskich kurortach na przełomie minionych wieków. Skomplikowana konstrukcja posiada dwie pełne kondygnacje, które w górnej partii wieńczą charakterystyczne, pseudo szachulcowe szczyty, nadające całej jasnej elewacji niesamowitej lekkości i pożądanej w uzdrowiskach elegancji. Bez wątpienia najbardziej rozpoznawalnym elementem całego założenia architektonicznego jest majestatycznie górująca nad bryłą wieloboczna, narożna wieżyczka. Została ona kunsztownie zwieńczona bardzo wysokim i niezwykle stromym hełmem, co nadaje zabytkowej willi wręcz bajkowego, romantycznego charakteru, który do dziś wzbudza podziw wśród spacerowiczów.

Źródło: wikipedia.pl