Układ przestrzenny Krynek

Układ przestrzenny Krynek to jedno z najciekawszych założeń urbanistycznych w Polsce, które zachwyca swoją oryginalnością i harmonią. Jego historia sięga drugiej połowy XVIII wieku, kiedy to podskarbi litewski Antoni Tyzenhauz przebudował miasto po wielkim pożarze. W wyniku tych działań powstał unikatowy plan z sześciobocznym rynkiem i dwunastoma ulicami rozchodzącymi się promieniście. Taki układ zachował się do dziś i jest jedynym tego typu w Polsce oraz jednym z dwóch w całej Europie (drugie takie rondo znajduje się w Paryżu).

Od średniowiecznego miasta do unikalnego założenia urbanistycznego

Historia Krynek sięga XV wieku. W 1429 roku zbudowano tu dwór książęcy przy ważnym trakcie z Krakowa do Grodna, a już kilka lat później, w 1434 roku, odbyło się spotkanie króla Władysława Jagiełły z wielkim księciem litewskim Zygmuntem Kiejstutowiczem. Miasto rozwijało się dynamicznie – w 1509 roku Zygmunt Stary nadał mu herb, a w 1522 ufundował kościół. Prawa miejskie potwierdzono w 1569 roku.

W XVI wieku Krynki posiadały prostokątny rynek z siatką prostopadłych ulic, jednak prawdziwa metamorfoza nastąpiła dopiero w XVIII wieku. To wtedy Antoni Tyzenhauz – reformator i administrator ekonomii grodzieńskiej – nadał miastu nowy, gwiaździsty układ. Od tej pory rynek stał się sześcioboczny, a z jego naroży promieniście wychodziło dwanaście ulic.

Gwiaździsty rynek – serce miasta

Centralnym punktem Krynek jest sześcioboczny rynek, zwany niegdyś Jagiellońskim. Do II wojny światowej znajdowała się tam hala targowa z licznymi sklepikami, tworząc tętniące życiem centrum handlowe. W latach 60. XX wieku miejsce to przekształcono w park, który dziś stanowi zieloną oazę w sercu miasta. Dzięki staraniom mieszkańców i pracowników Nadleśnictwa Krynki przestrzeń ta coraz lepiej służy wypoczynkowi mieszkańców i turystów.

Układ przestrzenny Krynek zachwyca nie tylko oryginalnym planem, ale i historycznymi nazwami ulic. Do dziś można spacerować ulicą Kościelną prowadzącą do kościoła, Cerkiewną – do cerkwi, czy Garbarską – dawniej siedzibą rzemieślników. Urokliwe zaułki, takie jak Zaułek Szkolny czy Żabi Zaułek, dodają miastu niepowtarzalnego klimatu.

Krynki – miasteczko z duszą i historią

Przed wojną Krynki były niemal w całości drewniane, a ich zabudowa przypominała wioski Podlasia. Dziś obok starych domów z ganeczkami i ogródkami coraz częściej pojawiają się murowane budynki, jednak duch dawnego miasteczka nadal jest tu wyczuwalny.

Miasto szczyci się także bogatym dziedzictwem religijnym i kulturowym. W Krynkach znajdują się m.in. dwie dawne synagogi, cerkiew prawosławna oraz kościół z barokową dzwonnicą z XVIII wieku. Warto również odwiedzić tutejsze cmentarze – żydowski, prawosławny i katolicki – które położone są malowniczo na okolicznych wzgórzach.

Park i dawne dwory – zielone dziedzictwo Krynek

Na północnych obrzeżach miasta znajduje się park podworski – pozostałość po dawnym majątku rodziny de Virionów. Choć sam dwór nie zachował się, park z majestatycznymi lipami, dębami i klonami nadal zachwyca swoją urodą. To jedno z najpiękniejszych miejsc spacerowych na Podlasiu, z którego rozpościera się widok na dolinę rzeki Krynki i malownicze miasteczko.

Unikat na skalę Europy

Układ przestrzenny Krynek to wyjątkowe świadectwo historii i geniuszu planowania miejskiego. Gwiaździsty plan z sześciobocznym rynkiem i promieniście rozchodzącymi się ulicami czyni z tego miejsca prawdziwy unikat. W połączeniu z bogatą historią, zabytkami i sielskim krajobrazem Krynki stanowią jedno z najbardziej niezwykłych miasteczek w Polsce – idealne do odkrywania dla miłośników historii, architektury i turystyki kulturowej.