Czarny Kocioł Jagniątkowski

Czarny Kocioł Jagniątkowski, znany w literaturze niemieckiej jako Schwarze Schneegrube, to imponujący kocioł polodowcowy usytuowany w paśmie Sudetów Zachodnich, a dokładniej w Karkonoszach. Jest to miejsce o wyjątkowych walorach krajobrazowych i przyrodniczych, które przyciąga turystów poszukujących ciszy oraz kontaktu z dziką naturą. Obiekt ten znajduje się w południowo-zachodniej Polsce, w zachodniej części pasma, na terenie objętym ochroną, jakim jest Karkonoski Park Narodowy.

Położenie i charakterystyka terenu

Kocioł usytuowany jest na północ od przełęczy znanej jako Czarna Przełęcz. Jego rzeźba terenu podcina północno-wschodnie zbocze szczytu Śmielec oraz północno-zachodnie zbocze wzniesienia Czeskie Kamienie. Jest to forma terenu o łagodnym wykształceniu, choć niepozbawiona dramatyzmu. Skalne ściany kotła, wyżłobione licznymi żlebami, osiągają wysokość kilkudziesięciu metrów i opadają stromymi stopniami ku polodowcowemu dnu. Tam, na dnie, zachowała się morena czołowa pochodząca z najmłodszego etapu zlodowacenia.

Górna krawędź kotła wznosi się na wysokość 1325 m n.p.m., podczas gdy jego dno leży na poziomie 1130–1150 m n.p.m. Pomiędzy morenami rozpościera się urokliwa, górska łąka, zwana Jaworową Łąką. Ciekawostką geologiczną w pobliżu moreny czołowej jest tzw. Wędrujący Kamień – potężny, trzymetrowy głaz, który na przestrzeni lat kilkukrotnie zmieniał swoje położenie, najprawdopodobniej na skutek działania lawin. Z tym niezwykłym obiektem wiąże się wiele lokalnych legend.

Wody i przyroda

Czarny Kocioł Jagniątkowski, otoczony urwistymi skałami, nadaje tej części gór surowy, wysokogórski charakter. To właśnie stąd wypływa górski potok Wrzosówka. W dolinie tego potoku można zaobserwować moreny czołowe i denne pochodzące ze starszych etapów zlodowacenia, przy czym najniższe z nich występują na wysokości 950 m n.p.m. Badania wskazują, że największy zasięg lodowca w tym rejonie wynosił aż 1700 metrów. Sama forma kotła powstała w plejstocenie, prawdopodobnie podczas ostatniego zlodowacenia bałtyckiego.

Zbocza kotła są siedliskiem bogatej roślinności górskiej, łąkowej i naskalnej. Występują tu gatunki takie jak sasanka alpejska, pierwiosnka maleńka czy kosodrzewina. Cały obszar kotła stanowi ścisły rezerwat przyrody o powierzchni 22 hektarów, powołany w celu ochrony unikalnych form skalnych oraz cennej flory. Nazwa kotła nawiązuje do zjawiska wczesnego topnienia pokrywy śnieżnej, która zazwyczaj znika tu już na początku czerwca, odsłaniając ciemne skały. Należy jednak pamiętać, że zimą jest to miejsce szczególnie niebezpieczne ze względu na zagrożenie lawinowe oraz tworzące się groźne nawisy śnieżne.

Turystyka i szlaki

Przez teren i okolice Czarnego Kotła Jagniątkowskiego przebiegają atrakcyjne szlaki turystyczne, umożliwiające podziwianie jego uroków:

• szlak czarny – prowadzi od Koralowej Ścieżki i schodzi do dolnej krawędzi kotła,
• szlak zielony – biegnie Ścieżką nad Reglami; trasa ta prowadzi z okolic schroniska pod Łabskim Szczytem, przez malownicze Śnieżne Kotły, aż do Przełęczy Karkonoskiej, przecinając dolną krawędź kotła,
• szlak niebieski – wiedzie Koralową Ścieżką z miejscowości Jagniątków do czeskiego schroniska Martinova bouda (w tekście źródłowym Mědvdí bouda/Medvědí bouda, ale szlak niebieski z Jagniątkowa łączy się z granicznym, prowadząc w te rejony), przechodząc nad zachodnią krawędzią kotła.

Z punktów widokowych w obrębie kotła roztacza się wspaniała panorama, obejmująca Góry Izerskie oraz rejon miasta Szklarska Poręba.