Kościół pw. św. Marcina w Sosnówce

Kościół pw. św. Marcina w Sosnówce to wyjątkowy obiekt sakralny, który stanowi ważne świadectwo historii regionu. Ta przycmentarna świątynia, której korzenie sięgają głębokiego średniowiecza, jest jednym z najcenniejszych zabytków, jakimi może poszczycić się malownicza miejscowość Sosnówka. Choć dzisiejsza bryła budynku reprezentuje styl późnobarokowy, historia tego miejsca jest znacznie dłuższa. Pierwsze wzmianki o istnieniu kościoła w tym miejscu pochodzą jeszcze z czasów przed 1318 rokiem, co czyni go niemym świadkiem wielowiekowych przemian zachodzących na tych ziemiach. Pierwotnie była to budowla gotycka, jednak z biegiem lat i zmieniających się trendów architektonicznych, jej wygląd uległ całkowitej metamorfozie.

Lokalizacja i sąsiedztwo

Kościół filialny usytuowany jest na niewielkim wzniesieniu w samym centrum wsi. Jego położenie jest niezwykle charakterystyczne, gdyż znajduje się on w bardzo bliskim sąsiedztwie innej ważnej świątyni – jest nią parafialny kościół pw. Matki Boskiej Ostrobramskiej w Sosnówce. Taki układ urbanistyczny, gdzie dwie świątynie stoją niemal obok siebie, jest rzadkością i dodaje centrum miejscowości unikalnego charakteru. Otoczenie kościoła św. Marcina stanowi dawny cmentarz, otoczony murem, co podkreśla historyczną i sakralną rangę tego miejsca.

Historia przebudowy i architektura

Obecny kształt świątyni jest efektem gruntownej przebudowy, która miała miejsce w latach 1796–1797. Pracami tymi kierował budowniczy H. G. Rudolf z Opola. Z pierwotnego, gotyckiego założenia do czasów współczesnych przetrwała prawdopodobnie jedynie wieża, natomiast reszta murów została wzniesiona na nowo w duchu epoki późnego baroku. Jest to budowla jednonawowa, typu salowego, z wyodrębnionym prezbiterium zamkniętym wielobocznie.

Bryła budynku charakteryzuje się zwartą konstrukcją. Od zachodu przylega do niej okazała, kwadratowa wieża o ściętych narożnikach. Jej zwieńczeniem jest elegancki hełm z prześwitem, w którym zawieszony jest dzwon pochodzący z 1514 roku – jeden z najstarszych elementów wyposażenia. Elewacje kościoła zostały ozdobione ze smakiem i wyczuciem stylu. Naroża wieży, nawy oraz prezbiterium akcentowane są poprzez boniowanie oraz lizeny wykonane w tynku. Uwagę zwracają również okna oraz portal wejściowy, które posiadają wykrojony kształt koszowy i ujęte są w dekoracyjne opaski. Całość budowli nakryta jest tradycyjnym, gontowym dachem, co idealnie wpisuje się w krajobraz górskiej wsi.

Wnętrze i cenne wyposażenie

Wnętrze świątyni zachwyca bogactwem detali i artystycznym kunsztem. Przestrzeń nakryta jest sklepieniem kolebkowym z lunetami, które nadaje wnętrzu lekkości i przestronności. Na szczególną uwagę zasługuje trójbocznie zakończone prezbiterium, również w całości przekryte tym rodzajem sklepienia. Wystrój kościoła to harmonijne połączenie elementów barokowych, rokokowych i klasycystycznych.

Najcenniejszym elementem wyposażenia jest bez wątpienia polichromowany i złocony ołtarz główny św. Anny Samotrzeciej. Dzieło to, pochodzące z drugiej połowy XVIII wieku (koniec stulecia), zostało niedawno odnowione i obecnie klasyfikowane jest jako zabytek klasy "0", co świadczy o jego najwyższej wartości artystycznej i historycznej. Oprócz ołtarza, we wnętrzu podziwiać można klasycystyczną ambonę, szereg barokowych epitafiów oraz rokokowe, drewniane polichromie. Nad wejściem góruje klasyczny, drewniany i polichromowany prospekt organowy z początku XIX wieku, który dopełnia wystroju tej niezwykłej świątyni.

Otoczenie i detale zewnętrzne

Historia tego miejsca zapisana jest nie tylko w murach samego kościoła, ale także w jego najbliższym otoczeniu. Na murze kościelnym, tuż obok wejścia, wmurowana jest kamienna płyta nagrobna z XVIII wieku. Kolejne dwie zabytkowe płyty odnaleźć można we wnękach muru cmentarnego, który okala teren przykościelny. W obrębie muru zachowała się również zabytkowa bramka, a na terenie dawnego cmentarza stoi kamienny nagrobek z XVIII wieku. Wszystkie te elementy tworzą spójną całość, przenosząc odwiedzających w czasy dawnych mieszkańców tej ziemi.