Kaplica św. Anny na Grabowcu

Kaplica św. Anny na Grabowcu (niem. St. Anna Kapelle) to niezwykły zabytek architektury sakralnej, położony w miejscowości Sosnówka, w powiecie karkonoskim. Obiekt ten, wpisany do rejestru zabytków we wrześniu 1980 roku, stanowi jeden z najważniejszych punktów na mapie kulturowej, jaką posiada województwo dolnośląskie. Kaplica wznosi się na zachodnim zboczu Grabowca, na wysokości 784 m n.p.m., w północno-wschodniej części Pogórza Karkonoskiego, około 3,3 km od centrum znanego kurortu, jakim jest Karpacz. Jej lokalizacja nie jest przypadkowa – stoi ona w miejscu dawnego ośrodka prasłowiańskiego kultu pogańskiego, przy tak zwanym Dobrym Źródle, znanym również jako Źródło Miłości.

Historia: od drewnianej świątyni do barokowej rotundy

Pierwsze wzmianki o istnieniu świątyni w tym miejscu pochodzą już z 1212 roku i zostały odnotowane w kronice parafii Sobieszów. Pierwsza konstrukcja była drewniana i powstała przy drodze zwanej Babią Ścieżką lub Ścieżką Czarownic. Fundusze na jej utrzymanie zapewniał sam książę świdnicko-jaworski Bolko II, a opiekę nad nią sprawowali rycerze zakonnicy – joannici. Niestety, średniowieczna budowla została zniszczona w czasie wojen husyckich. Choć odbudowano ją w XV wieku dzięki staraniom lokalnych rodów szlacheckich z miejscowości Podgórzyn oraz Sosnówki, kolejnych zniszczeń doznała podczas wojny trzydziestoletniej.

Obecna murowana budowla to dzieło epoki baroku. Została ufundowana przez hrabiego Hansa Antona von Schaffgotscha z Cieplic. Budowa trwała w latach 1718–1719, a jej projektantem był ceniony architekt Casper Anton Joseph Jentsch. Ważnym momentem w dziejach obiektu był rok 1812, kiedy to z niszczejącej kaplicy św. Wawrzyńca na Śnieżce sprowadzono tu barokowy ołtarz oraz cenne wyposażenie. Po II wojnie światowej zabytek na pewien czas popadł w zapomnienie, jednak po latach renowacji i odnalezieniu zaginionego obrazu ołtarzowego, odzyskał swój dawny blask.

Architektura i unikalne wyposażenie

Budowla ma charakter rotundowy i została wzniesiona na planie elipsy o wymiarach 14x10 metrów. Ściany o imponującej grubości 1,7 metra spoczywają na solidnym kamiennym fundamencie. Wnętrze zdobi sklepienie w formie spłaszczonej kopuły, natomiast na zewnątrz dach pokryty jest tradycyjnym gontem. Architektura ta doskonale wpisuje się w surowy, górski krajobraz, który tworzą Karkonosze.

Wewnątrz znajduje się ołtarz główny z obrazem patronki św. Anny, dwie ambony oraz figury świętych. Najbardziej fascynującym elementem jest jednak fakt, że ołtarz stoi bezpośrednio nad wypływem Dobrego Źródła. Woda o słabej radoczynności posiada właściwości lecznicze, a wydobywający się z niej radon wymusił na dawnych artystach malowanie obrazów na miedzianej blasze zamiast na płótnie, co zapobiegało szybkiemu blaknięciu farb.

Dobre Źródło i otoczenie kaplicy

Dobre Źródło (Der gute Born) to serce tego miejsca. Ujęcie wody zdobi rzeźbiony wizerunek jelenia oraz napisy upamiętniające historię leczniczych wód. Woda jest odprowadzana na zewnątrz specjalnym kanałem, umożliwiając turystom jej czerpanie. W bezpośrednim sąsiedztwie kaplicy rośnie najgrubszy jawor w całych Karkonoszach, a obok działają obiekty turystyczne, takie jak Gospoda Dobre Źródło oraz Domek Myśliwski.

Informacje praktyczne: jak dotrzeć i zwiedzać?

Planując wycieczkę do kaplicy św. Anny na Grabówce, warto wziąć pod uwage poniższe wskazówki:

• Wstęp na teren przy kaplicy jest bezpłatny. Wnętrze obiektu zazwyczaj można podziwiać jedynie przez ozdobne kraty, jednak w sezonie wakacyjnym zdarza się, że krata bywa otwarta.
• Kaplica jest otwarta dla wiernych w dniu odpustu św. Anny (26 lipca), a także istnieje możliwość zorganizowania w jej barokowych murach uroczystości ślubnej.
• Przy samej kaplicy nie ma możliwości zaparkowania samochodu, znajduje się na stromym zboczu, a kilka miejsc parkingowych to teren prywatny Gospody Przy Dobrym Źródle.
• Dojazd samochodem drogą asfaltową z Karpacza, Sosnówki i Borowic możliwy jest do bezpłatnego parkingu u podnóża Grabowca (stąd jeszcze 30 min. pieszo w górę do kaplicy).
• Istnieje możliwość zaparkowania na górze nieopodal kaplicy przy DW Lubuszanin, gdzie znajduje się parking na kilkanaście samochodów, jednak z głównym przeznaczeniem dla gości ośrodka. Warto zadzwonić wcześniej i zapytać o zgodę na odpłatne parkowanie, gdyż z tego miejsca dotrzemy do kaplicy w 5 minut pieszo.
• Z Sosnówki prowadzi żółty szlak turystyczny – wędrówka zajmuje około 75 minut.

Szlak z parkingu pod Grabowcem do kaplicy św. Anny

Szlak z Sosnówki do kaplicy św. Anny na Grabowcu

Pieczątka pamiątkowa

Odwiedzając kaplicę św. Anny na Grabowcu istnieje możliwość wbicia do książeczki pamiątkowych stempli, które są dostępne w gospodzie tuż obok. Pieczątki z tego miejsca prezentują się następująco:

Podsumowanie

Wizyta w tym miejscu to doskonały sposób na obcowanie z historią regionu, podziwianie kunsztu dawnych budowniczych oraz odpoczynek w cieniu wiekowych drzew. Należy jednak pamiętać o zabraniu wygodnego obuwia, gdyż ścieżki na Grabowcu bywają strome i wymagają odpowiedniego przygotowania kondycyjnego.