Grota maryjna w Staniszowie
Grota maryjna w Staniszowie to ważny element tożsamości lokalnej społeczności. Usytuowana w samym sercu malowniczej miejscowości Staniszów, kapliczka ta jest nie tylko miejscem kultu religijnego, ale także niemym świadkiem burzliwych losów Dolnego Śląska po II wojnie światowej. Choć często mijana przez turystów zmierzających na górskie szlaki, znajduje się w centralnym punkcie wsi, przy głównej drodze, co czyni ją łatwo dostępną dla każdego odwiedzającego.
Jej usytuowanie nie jest przypadkowe – znajduje się niemal naprzeciwko miejsca, gdzie rozpoczynają się kamienne schody prowadzące na popularne wzniesienie Góra Witosza. Dzięki temu grota stanowi naturalny przystanek dla wędrowców i pielgrzymów, oferując chwilę zadumy w otoczeniu zieleni i historycznej zabudowy. Bezpośrednie sąsiedztwo potoku oraz zabytkowych domów nadaje temu miejscu specyficzny, kameralny klimat, charakterystyczny dla sudeckich wsi w Gminie Podgórzyn.
Historia powstania – wotum wdzięczności
Geneza powstania groty wiąże się bezpośrednio z przybyciem na te tereny polskich osadników tuż po zakończeniu II wojny światowej. W 1947 roku nowi mieszkańcy, wśród których wielu było przesiedleńcami z Kresów Wschodnich oraz powracającymi z zesłania Sybirakami, postanowili wznieść trwały znak swojej wiary i wdzięczności za ocalenie z wojennej pożogi. Budowa kaplicy miała również wymiar symboliczny – była aktem „oswajania” nowej, obcej przestrzeni i nadawania jej polskiego, katolickiego charakteru.
Świadectwem tych intencji jest zachowana do dziś tablica pamiątkowa, na której widnieje inskrypcja: „Kapliczkę Najświętszej Marii Pannie poświęcili w podziękowaniu za ocalenie wdzięczni sybiracy, osadnicy, mieszkańcy Staniszowa 1947”. Słowa te do dziś przypominają o trudnych początkach polskiej administracji w okolicach Jeleniej Góry i silnej więzi, jaka połączyła przybyszów z nową ojczyzną.
Na fundamentach przeszłości
Ciekawym aspektem historycznym jest fakt, że grota powstała w miejscu dawnego niemieckiego pomnika poświęconego ofiarom I wojny światowej. Monument ten, upamiętniający poległych mieszkańców ówczesnego Stonsdorf, został przewrócony w 1947 roku. Polscy osadnicy wykorzystali istniejący postument i infrastrukturę (m.in. kamienną podmurówkę nad strumieniem), aby wznieść na nim kaplicę maryjną. Jest to jeden z wielu przykładów na Dolnym Śląsku, gdzie nowe formy upamiętnienia i kultu zastąpiły dawne, niemieckie symbole, wpisując się w proces historycznej wymiany kulturowej regionu.
Architektura i wygląd współczesny
Grota wykonana jest z surowego kamienia, co doskonale komponuje się z górskim krajobrazem i pobliskimi formacjami skalnymi, z których słyną Karkonosze oraz Wzgórza Łomnickie. W jej centralnej wnęce umieszczono figurę Matki Boskiej, która otoczona jest opieką mieszkańców, dbających o świeże kwiaty i znicze. Nad wejściem do groty widnieje złocony napis „AVE MARIA”, który wita wiernych i turystów.
Teren wokół kapliczki został uporządkowany i zabezpieczony niskim, metalowym ogrodzeniem, co podkreśla sakralny charakter tego skrawka ziemi. Jest to miejsce szczególnie żywe w maju, kiedy to odprawiane są tu tradycyjne nabożeństwa majowe, kultywowane przez lokalną społeczność od dziesięcioleci.
Turystyczny kontekst
Odwiedzając grotę, warto zwrócić uwagę na bogatą ofertę turystyczną samej miejscowości. Staniszów słynie nie tylko z obiektów sakralnych, ale przede wszystkim z pięknych rezydencji, takich jak Pałac w Staniszowie, znany z produkcji słynnego likieru ziołowego. Bliskość szlaków turystycznych sprawia, że wizytę przy grocie można łatwo połączyć z wycieczką do pobliskiej miejscowości Sosnówka czy spacerem po malowniczych Wzgórzach Łomnickich i zwiedzaniem punktu widokowego na pobliskiej Górze Witosza..
