Dawna Fabryka Towarzystwa Białostockiej Manufaktury „E.Becker i s-ka”
Fabryka Towarzystwa Białostockiej Manufaktury „E.Becker i s-ka” to dawna, niezwykle nowoczesna fabryka jedwabnych pluszów, która znajdowała się przy ulicy Świętojańskiej w mieście Białystok. Ten potężny kompleks przemysłowy odegrał kluczową rolę w rozwoju gospodarczym całego województwa podlaskiego na przełomie dziewiętnastego i dwudziestego stulecia, stanowiąc symbol dynamicznej industrializacji regionu.
Rozwój kompleksu przemysłowego na przełomie wieków
Imponujący zakład został wzniesiony przez Eugeniusza Beckera w latach 1895–1911. Na początku dwudziestego wieku była to najnowocześniejsza fabryka w całym mieście, wyznaczająca najwyższe standardy techniczne i produkcyjne. W skład unikalnego kompleksu wchodził między innymi reprezentacyjny budynek zarządu, wzniesiony w latach 1902–1905 w modnym stylu neorenesansu francuskiego, który wyróżniał się charakterystyczną rotundą w narożniku. Zakład dynamicznie się rozwijał, dając zatrudnienie setkom mieszkańców i napędzając lokalny rynek pracy.
Losy fabryki w czasie wojen i zmiany szyldów
Podczas okupacji sowieckiej w budynkach mieściła się Państwowa Fabryka Pluszu BSSR, natomiast w okresie późniejszym zakład przejęli Niemcy, zmieniając jego nazwę na Pluschfabrik Werk Nr. 31. Tragiczny moment w historii obiektu wydarzył się w 1944 roku, kiedy to wycofujące się wojska niemieckie wysadziły w powietrze większość zabudowań fabrycznych. Z pożogi wojennej cudem ocalał jedynie reprezentacyjny pałacyk zarządu oraz solidny budynek magazynu wyrobów gotowych pod nazwą Merkury.
Powojenna działalność i współczesna transformacja terenu
W realiach powojennych tradycję produkcyjną kontynuowano pod szyldem Fabryki Wyrobów Runowych Biruna, której budynki i przyległe tereny były wykorzystywane aż do drugiego stycznia 2007 roku. Warto podkreślić, że dwa obiekty dawnego kompleksu zostały oficjalnie wpisane do wojewódzkiego rejestru zabytków – są to wspomniany pałacyk zarządu towarzystwa oraz zabytkowy magazyn Merkury. Wraz z upływem czasu teren dawnej fabryki pluszów jedwabnych przeszedł całkowitą metamorfozę, a w jego miejscu powstało nowoczesne Centrum Handlowe Alfa, natomiast dawna fabryka biruna została przeniesiona do pobliskiego Wasilkowa.
