Kościół pw. Świętej Trójcy w Bytomiu

Kościół pw. Świętej Trójcy w Bytomiu to zabytkowa, rzymskokatolicka świątynia parafialna, wzniesiona w latach 1883–1886. Znajduje się w śródmieściu miasta Bytom, a jej głównym projektantem był ceniony architekt Paul Jackisch. Budowla reprezentuje styl neogotycki i jest wpisana do rejestru zabytków nieruchomych, które na swoim terenie posiada województwo śląskie.

Historia budowy i powstanie parafii

Obecna świątynia stanęła na miejscu dawnej, XVII-wiecznej kaplicy cmentarnej, która przynależała do parafialnego kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Bytomiu. Stara nekropolia znajdowała się pierwotnie poza miastem, na tak zwanym Piekarskim Przedmieściu. W XIX wieku miasto zaczęło się bardzo dynamicznie rozwijać, a jego populacja wzrosła z zaledwie 1700 osób do ponad 51 000 w 1900 roku. Wskutek tego tereny te wchłonięto w granice miejskie i ściśle zabudowano. Ze względu na protesty okolicznych mieszkańców oraz postępującą ruinę obiektu, w 1869 roku podjęto decyzję o zamknięciu kaplicy, a w 1878 roku dokonano jej rozbiórki.

O budowie nowej świątyni zdecydowano w 1873 roku, nakładając na obywateli 25-procentowy podatek kościelny. Początkowo nowy obiekt miał stanąć na miejscu innej starej kaplicy w gminie Rozbark (gdzie obecnie mieści się Kościół pw. św. Jacka w Bytomiu), ale ostatecznie powrócono do lokalizacji na Piekarskim Przedmieściu. Pozwolenie na budowę wydał w 1882 roku biskup wrocławski Robert Herzog. Wmurowanie kamienia węgielnego odbyło się 21 maja 1883 roku. Uroczysta konsekracja gotowej budowli miała miejsce 20 czerwca 1886 roku. W 1888 roku powołano samodzielną parafię, która objęła swoim zasięgiem m.in. zachodnią część miasta, Szombierki i Dąbrowę Miejską.

Architektura zewnętrzna

Z zewnątrz budowla prezentuje się jako okazały, murowany z cegły kościół bazylikowy w stylu neogotyckim. Jest to obiekt trzynawowy z wyraźnie wyodrębnioną nawą krzyżową (transeptem), zorientowany w przestrzeni. Nad zachodnią kruchtą wejściową dumnie wznosi się potężna, 60-metrowa wieża, bogato zdobiona detalami architektonicznymi. Na kalenicy dachu znajduje się mniejsza wieżyczka, tak zwana sygnaturka. Tuż przy kościele znajduje się ponadto zabytkowy budynek plebanii oddany do użytku w 1885 roku.

Zabytkowe wyposażenie i wnętrze

Wnętrze kościoła jest otynkowane, nakryte sklepieniami krzyżowo-żebrowymi i w pełni oddaje ramy płomienistego gotyku. Uwagę zwracają detale wyrzeźbione z piaskowca, jak precyzyjne maswerki okienne, sterczyny oraz monumentalny portal wejścia głównego.

• Ołtarz główny: Stworzony we Wrocławiu przez firmę Buhl. Umieszczono w nim unikalny obraz autorstwa Josepha Fahnrotha, który przedstawia Trójcę Świętą unoszącą się nad architekturą Bytomia.
• Polichromia: Barwne, nawiązujące do pierwotnego wystroju malowidła ścienne zrealizowano w latach 1922-1923 podczas kompleksowego remontu obiektu.
• Figura św. Józefa: Powstała w XVII wieku i jest jedyną zachowaną pamiątką po dawnej kaplicy cmentarnej.
• Organy: Zlokalizowane na jedynej emporze muzycznej. Początkowo grał tu 40-głosowy instrument mistrza Wilhelma. Obecnie wykorzystywane są ponad 50-głosowe organy z 1926 roku (traktura elektropneumatyczna, trzy manuały i pedał), zbudowane przez cenioną firmę Gebrüder Rieger z Krnova.

Zniszczenia wojenne i powojenna odbudowa

W 1945 roku w wyniku działań zbrojnych budynek ucierpiał w dramatycznym stopniu – szacuje się, że zniszczeniu uległo blisko 60% jego struktury. Odbudowę rozpoczęto zaraz po zakończeniu II wojny światowej. Prace rekonstrukcyjne i rewitalizacyjne postępowały etapami i trwały do 1963 roku. W międzyczasie w świątyni wstawiono nowe ołtarze boczne, uzupełniono witraże i wzniesiono dwa nowe portale, wyrzeźbione z piaskowca szydłowieckiego przez Aleksandra Bohursa. Ostatni duży, w pełni kompleksowy remont wieży, głównego portalu i wnętrz przeprowadzono z sukcesem w latach 1975–1976.

Źródło: peuk.fiiz.pl / wikipedia.pl